EY: «Στο κόκκινο» κατάθλιψη, άγχος και θυμός των εργαζομένων στην Ελλάδα
Ενισχύονται οι ανησυχητικές ενδείξεις για την ψυχική υγεία και την ευεξία (wellbeing) των εργαζόμενων στην Ελλάδα, καθώς εντείνονται τα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και θυμού. Την ίδια στιγμή, όμως, φαίνεται πως η ευαισθητοποίηση αυξάνεται, με την ψυχική υγεία να γίνεται προτεραιότητα για τους εργαζόμενους. Αυτό προκύπτει από έρευνα της ΕΥ Ελλάδος, της Hellas EAP και του Εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας του Τμήματος Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε μεταξύ 22 Μαΐου και 20 Ιουνίου 2025, σε διευρυμένο δείγμα 4.457 εργαζόμενων όλων των ηλικιών, από μικρούς και μεγάλους οργανισμούς του ιδιωτικού και Δημόσιου τομέα. Διερεύνησε εννέα παραμέτρους: άγχος, κατάθλιψη, σωματοποίηση, θυμός, μοναξιά, ποιότητα ζωής εργαζόμενου (wellbeing), εργασιακή ποιότητα ζωής, στάσεις απέναντι στην απομακρυσμένη εργασία και στάσεις απέναντι στην ψυχική υγεία.
Πρόκειται για την τρίτη έκδοση της έρευνας που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2021, την περίοδο της πανδημίας, ενώ ακολούθησε η δεύτερη έκδοσή της το 2023.
Συνειδητοποίηση και αποδοχή των ζητημάτων ψυχικής υγείας
Το πιο ενθαρρυντικό εύρημα – και ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας – αποτελεί η ένδειξη ότι, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, τα ζητήματα της ψυχικής υγείας και του wellbeing αποτελούν, πλέον, για αυτούς, υψηλή προτεραιότητα. 79% δηλώνουν ότι νοιάζονται τώρα περισσότερο για την ψυχική υγεία, τόσο τη δική τους, όσο και των άλλων, ενώ 69% δηλώνουν διατεθειμένοι να αναζητήσουν βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας όταν αντιμετωπίζουν αυξημένο άγχος. Συγχρόνως, είναι ενθαρρυντικό ότι 45%, από 38% το 2023, θεωρούν ότι τα τελευταία δύο χρόνια έχουν γίνει ενέργειες που έχουν συμβάλει στη μείωση του στίγματος σε σχέση με την ψυχική υγεία.
Επιδεινώνονται τα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους, θυμού και σωματοποίησης
Παρόλα αυτά, η έρευνα κατέγραψε αυξημένα ποσοστά για μια σειρά από συμπτώματα που σχετίζονται με την κατάθλιψη. Έτσι, 44% των συμμετεχόντων (από 35% το 2021) αισθάνονται μελαγχολία, και 47% (από 35% το 2021) απαισιοδοξία για το μέλλον, ενώ 4% (από 2% το 2023) έχουν σκεφτεί έντονα να δώσουν τέλος στη ζωή τους.
Αυξημένα παρουσιάζονται και τα συμπτώματα που σχετίζονται με το άγχος: 80% των ερωτώμενων (από 75% το 2023) αισθάνονται νευρικότητα ή εσωτερική ταραχή, 50% (από 44% δύο χρόνια πριν) βρίσκονται σε υπερένταση, ενώ 13% (από 10%) βιώνουν κρίσεις πανικού.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα συμπτώματα θυμού: 80% (από 75% το 2023) αισθάνονται εκνευρισμό, 32% (από 28%) έχουν ξεσπάσματα θυμού που δεν μπορούν να ελέγξουν, και 14% (από 10%) έχουν την επιθυμία ή να χτυπήσουν ή να τραυματίσουν ή να βλάψουν κάποιον.
Μικτά είναι τα ευρήματα ως προς τα συμπτώματα μοναξιάς: το ποσοστό όσων αισθάνονται μοναξιά εμφανίζεται μειωμένο στο 35%, από 46% το 2023. Η σχετική βελτίωση αυτού του δείκτη, θα μπορούσε να αποδοθεί στην αυξημένη φυσική παρουσία στο γραφείο, καθώς το ποσοστό των ερωτηθέντων του δείγματος που εργάζονταν διά ζώσης έφτασε στο 61%, από 52% το 2023 και 30% το 2021. Ωστόσο, 25% – από 19% το 2023 – αισθάνονται ότι τους λείπει μια συντροφιά, και 21%, από 14%, ότι νιώθουν απομονωμένοι.
Τα προβλήματα αυτά, οδηγούν σε αυξημένα φαινόμενα σωματοποίησης, δηλαδή έκφρασης των ψυχολογικών ή συναισθηματικών προβλημάτων ως σωματικών συμπτωμάτων, όπως η κεφαλαλγία κατά το έντονο στρες. Συνολικά, 47% των συμμετεχόντων εμφάνισαν αδυναμία και ζαλάδα (από 41% το 2023), 24% (από 19%) έχουν ναυτία ή στομαχικές διαταραχές, και 33% (από 28%) αισθάνονται αδυναμία σε διάφορα μέρη του σώματος.
Πιο επιβαρυμένες οι γυναίκες και οι νεότεροι
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι γυναίκες και οι νεότεροι ηλικιακά εργαζόμενοι εξακολουθούν, όπως και στις δύο προηγούμενες έρευνες, να είναι πιο επιβαρυμένοι. Συγχρόνως, οι εργαζόμενοι σε μεγάλες εταιρείες (με περισσότερους από 700 εργαζόμενους) έχουν στατιστικώς σημαντικά καλύτερες τιμές σε όλες τις μεταβλητές, με τους ελεύθερους επαγγελματίες να έχουν τις καλύτερες σε όλες τις μεταβλητές. Τέλος, οι εργαζόμενοι σε διοικητικές θέσεις έχουν στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες τιμές άγχους, κατάθλιψης, σωματοποίησης, θυμού και μοναξιάς από τους υπόλοιπους εργαζόμενους.
Ευεξία και εργασιακή ποιότητα ζωής
Ο αντίκτυπος της βεβαρημένης ψυχολογίας στην εργασιακή ποιότητα ζωής και γενικότερα στην ευεξία (wellbeing) των εργαζόμενων είναι εμφανής. Μόλις το 48% (από 52% το 2023) δηλώνουν ότι μπορούν να διαχειριστούν τα επίπεδα του στρες που έχουν, ενώ 66% (από 64%) αισθάνονται ότι το στρες από την εργασία τους επηρεάζει την προσωπική τους ζωή. Επιπλέον, 55% αισθάνονται ότι βιώνουν επαγγελματική εξουθένωση (burnout).
Η πίεση που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι δεν προέρχεται μόνο από την εργασία τους: 55% αισθάνονται έντονη ανησυχία και στρες σε σχέση με το μέλλον (γεωπολιτικές αναταραχές, κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, κλιματική αλλαγή, κ.λπ.). Συγχρόνως, 37% αισθάνονται έντονη ανησυχία για την επίδραση που έχουν ή θα έχουν στην εργασία τους οι ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (AI), η αυτοματοποίηση, κ.λπ. Την ίδια ώρα, ένας στους τρεις (32%) έχει βιώσει τα τελευταία δύο χρόνια κάποιας μορφής παρενόχληση (λεκτική, σεξουαλική, κ.λπ.) στον εργασιακό χώρο, και αυτό επηρεάζει την ψυχική του υγεία.
Παρά τα προβλήματα αυτά, 61% αισθάνονται ότι εύκολα προσαρμόζονται στις καθημερινές αλλαγές και διαχειρίζονται τις υποχρεώσεις τους αποτελεσματικά, ενώ 79% αισθάνονται ικανοί να παίρνουν αποφάσεις.
Απόδοση και παραγωγικότητα
Η ψυχολογική καταπόνηση των εργαζόμενων έχει αρνητικές επιπτώσεις και στην απόδοση/παραγωγικότητά τους: 61%, από 53% το 2023, δηλώνουν ότι νιώθουν κουρασμένοι όταν ξεκινάει η ημέρα τους, και τέσσερις στους δέκα αισθάνονται συχνά ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν στη δουλειά τους, ενώ μόλις 30% – από 37% πριν δύο χρόνια – αισθάνονται κινητοποιημένοι και χαρούμενοι στην εργασία τους.
Υποστήριξη και φροντίδα από τους οργανισμούς
Η ανταπόκριση των οργανισμών στην ψυχολογική πίεση που βιώνουν οι εργαζόμενοί τους, δε φαίνεται να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των τελευταίων. Μόλις 21% πιστεύουν ότι ο οργανισμός στον οποίο εργάζονται φροντίζει για την ψυχική υγεία και ευεξία τους, 33% γνωρίζουν πού πρέπει να απευθυνθούν για να λάβουν υποστήριξη μέσα στον οργανισμό τους, και 23% δηλώνουν ότι ο οργανισμός τους δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους εργαζόμενους να μιλούν ανοιχτά για τα θέματα ψυχικής υγείας.
Και, ενώ για τέσσερις στους πέντε (79%) είναι σημαντικό να είναι καλά εκπαιδευμένος ο προϊστάμενός τους, ώστε να μπορεί να τους υποστηρίξει σε πρώτο στάδιο σε θέματα ψυχικής υγείας, μόλις 28% δηλώνουν ότι ο προϊστάμενός τους επικοινωνεί συχνά μαζί τους για να δει πώς είναι, και μόλις 29% αισθάνονται άνετα να μιλούν στον προϊστάμενό τους για κάποιο θέμα ψυχικής υγείας που μπορεί να αντιμετωπίζουν (π.χ., στρες, άγχος, κ.λπ.).
Σε ερώτηση σχετικά με τις δράσεις που θα πρέπει να αναλάβουν οι οργανισμοί τους για τα ζητήματα ψυχικής υγείας και ευεξίας, οι απαντήσεις των συμμετεχόντων μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τέσσερις κύριες κατηγορίες: (1) ψυχική υγεία και ευεξία, (2) ανάπτυξη ηγεσίας και κουλτούρας, (3) εργασιακό περιβάλλον και αρμονία προσωπικής-επαγγελματικής ζωής, και (4) ολοκληρωμένο πλαίσιο υποστήριξης ηγεσίας και ευημερίας προσωπικού. Συγκεκριμένα – όσον αφορά τις δράσεις που συγκέντρωσαν τις περισσότερες απαντήσεις – 48% ανέφεραν την καταλληλότερη επιλογή προϊσταμένων, 47% ζητούν εκπαιδεύσεις των στελεχών στη φροντίδα της ψυχικής ευεξίας των εργαζόμενων και εκπαιδεύσεις σε θέματα διαχείρισης στρες και αυτοφροντίδας, 46% καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού του χρόνου μέσα από νέους τρόπους εργασίας (θεσμοθέτηση κανόνων διεξαγωγής συναντήσεων ή συνεργασίας, ανθρωποκεντρικές διαδικασίες με την υποστήριξη της τεχνολογίας, περιορισμός της γραφειοκρατίας) και 42% την παρουσία ψυχολόγου στον χώρο εργασίας.
Θετική ψήφος για την απομακρυσμένη εργασία
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των εργαζόμενων αντιμετωπίζουν θετικά την απομακρυσμένη εργασία. Σχεδόν εννέα στους δέκα (88%, όπως και το 2023) θεωρούν σημαντικό να τους δίνει η δουλειά τους τη δυνατότητα να εργάζονται από απόσταση, ενώ 60% δηλώνουν πιο αποτελεσματικοί ενώ εργάζονται από απόσταση. Συγχρόνως, το ποσοστό όσων αισθάνονται αυξημένο στρες όταν εργάζονται εξ αποστάσεως, έχει μειωθεί στο 8%, από 10% το 2023 και 23% την περίοδο της πανδημίας, το 2021. Ωστόσο, διαπιστώνεται μία ανησυχία για τον αντίκτυπο της τηλεργασίας στην επαγγελματική τους εξέλιξη, καθώς μόνο 45% αισθάνονται σιγουριά ότι μπορούν να εξελιχθούν στην καριέρα τους ενώ εργάζονται απομακρυσμένα.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, η Ευτυχία Κασελάκη, Εταίρος, Organization, Change and People Consulting, EY Ελλάδος, δήλωσε: «Η εκτίμηση που διατυπώθηκε το 2021, ότι τα ανησυχητικά ευρήματα σχετικά με την ψυχική υγεία των εργαζόμενων ήταν απόρροια των έκτακτων συνθηκών της πανδημίας, σήμερα φαίνεται να διαψεύδεται. Τα ζητήματα αυτά έχουν βαθύτερα αίτια και σωρευτικό ή και μονιμότερο χαρακτήρα. Είναι δεδομένο ότι τα ζητήματα του wellbeing είναι απαραίτητο να βρίσκονται στο επίκεντρο της στρατηγικής των οργανισμών, ώστε να διευκολύνεται για τους ανθρώπους τους η βέλτιστη δυνατή αρμονία και διαχείριση των σύνθετων προκλήσεων της ζωής τους. Η ανάπτυξη των επιχειρήσεων περνάει μέσα από την επένδυση στους ανθρώπους τους, στις νέες δεξιότητες και σχέσεις που απαιτεί η συνδιαμόρφωση του μελλοντικά βιώσιμου επιχειρηματικού μοντέλου, στην ικανότητά τους να επαυξάνουν τη λειτουργία τους συνεργαζόμενοι με το ΑΙ και, βέβαια, στην ψυχική τους υγεία και αρμονία, που ενεργοποιούν τη δημιουργικότητα και συνεισφορά. Είμαστε δίπλα στις επιχειρήσεις για τη συμβολή στην ανάπτυξη ηγετών που συνδέονται, συναισθάνονται, εξελίσσονται μαζί με τους ανθρώπους τους και που, μέσα από νέους τρόπους εργασίας και νέες δεξιότητες των ανθρώπων τους, αντιμετωπίζουν με ανθεκτικότητα και δημιουργικότητα τις προκλήσεις».
Η Τατιάνα Τούντα, Πρόεδρος & CEO της Hellas EAP, τονίζει ότι: «Η ψυχική υγεία δεν είναι ένα “αόρατο” ζήτημα. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει όχι μόνο την εργασία, αλλά συνολικά τη ζωή, τις σχέσεις και την ποιότητα της καθημερινότητάς μας. Βλέπουμε όλο και περισσότερους εργαζόμενους να αναζητούν βοήθεια για το άγχος, την εξουθένωση και τα σωματικά συμπτώματα που πηγάζουν από την ψυχολογική πίεση που αισθάνονται, αλλά, ταυτόχρονα, και μια αυξανόμενη ανάγκη για ανθρώπινη επαφή, για ουσιαστικό νοιάξιμο και για ενσυναίσθηση. Είναι ενθαρρυντικό ότι μεγαλώνει η διάθεση να μιλήσουν ανοιχτά, να σπάσουν το στίγμα και να ζητήσουν υποστήριξη – κάτι που αφορά όχι μόνο το εργασιακό περιβάλλον, αλλά και τον τρόπο που πρέπει να στεκόμαστε ο ένας απέναντι στον άλλον ως κοινωνία. Αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης και αλλαγής είναι μια μεγάλη ευκαιρία και για τους οργανισμούς. Όσοι επενδύουν σε μια κουλτούρα φροντίδας, σε εκπαίδευση στελεχών και σε δράσεις που καλλιεργούν την ευεξία ολιστικά (wellbeing), αλλά και που ενισχύουν την αλληλεπίδραση, τον σεβασμό και το αίσθημα κοινότητας, κερδίζουν όχι μόνο την εμπιστοσύνη των ανθρώπων τους, αλλά και συμβάλλουν σε έναν πιο υγιή κοινωνικό ιστό. Για εμάς, που βρισκόμαστε δίπλα στους εργαζόμενους και στις οικογένειές τους καθημερινά, φροντίζοντας την ψυχική τους υγεία και ευεξία, είναι ξεκάθαρο: η “καλή” ψυχική υγεία είναι το θεμέλιο της ανθρώπινης ανθεκτικότητας, της ουσιαστικής ευημερίας και της βιώσιμης ανάπτυξης».
Ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας του Τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Πέτρος Ρούσσος, επισημαίνει πως: «Τα ευρήματα της φετινής έρευνας αναδεικνύουν την ψυχική υγεία και την ευεξία των εργαζομένων ως κρίσιμους παράγοντες για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των οργανισμών. Τα συμπτώματα που συνδέονται με την κατάθλιψη, το άγχος και τον θυμό επιβεβαιώνουν την ανάγκη συστηματικής παρακολούθησης και παρέμβασης, όχι μόνο σε εθνικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Είναι πλέον σαφές ότι η ψυχική υγεία δεν αποτελεί μεμονωμένο ατομικό ζήτημα, αλλά οργανωσιακό κεφάλαιο, που επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα, τη δέσμευση και την καινοτομία. Η στρατηγική ενσωμάτωση πολιτικών ψυχικής υγείας και ευεξίας στους οργανισμούς δεν είναι απλώς καλή πρακτική, αλλά βασική προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα και την ικανότητα προσαρμογής τους στις συνεχείς αλλαγές. Ο σχεδιασμός πολιτικών που στηρίζουν την πρόληψη, την στήριξη της ψυχικής υγείας και την ανάπτυξη μιας κουλτούρας φροντίδας αποτελεί βασικό βήμα για οργανισμούς που θέλουν να ανταποκριθούν με επιτυχία στις προκλήσεις της εποχής. Η πρόκληση, ωστόσο, για τους οργανισμούς δεν είναι μόνο να ανταποκριθούν στις τρέχουσες ανάγκες, αλλά να προετοιμαστούν και για το μέλλον. Η ψυχική υγεία πρέπει να ιδωθεί ως επένδυση που ενισχύει τη επιχειρησιακή ευρωστία και την ικανότητα καινοτομίας, σε ένα περιβάλλον όπου οι αλλαγές είναι συνεχείς και απρόβλεπτες. Η ουσιαστική φροντίδα των εργαζομένων μετατρέπεται, έτσι, σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και σε δείκτη υπεύθυνης ηγεσίας».
EY: Σύμβουλος της κοινοπραξίας Grimaldi – Μινωικές Γραμμές στην εξαγορά του 67% του Οργανισμού Λιμένος Ηρακλείου
Η EY Ελλάδος υποστήριξε τις Grimaldi Euromed S.p.A. και ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ Ανώνυμη Ναυτιλιακή Εταιρεία, ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος υποδομών, για την εξαγορά του 67% του μετοχικού κεφαλαίου του Οργανισμού Λιμένος Ηρακλείου Α.Ε., του μεγαλύτερου λιμανιού στο νησί της Κρήτης, στην Ελλάδα.
Η EY παρείχε ολοκληρωμένες υπηρεσίες Συμβουλευτικής Υποδομών (Lead Advisory), καθώς και υποστήριξη στη συναλλαγή (φορολογικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες δέουσας επιμέλειας – due diligence), για να υποστηρίξει τον Όμιλο Grimaldi κατά τη διαδικασία της εξαγοράς, από την προεπιλογή έως το εμπορικό και χρηματοοικονομικό κλείσιμο. Το αντικείμενο των υπηρεσιών περιλάμβανε υπηρεσίες διαχείρισης διαδικασίας, χρηματοοικονομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες για την ολοκλήρωση της συμφωνίας, επισκόπηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, υποστήριξη κατά την ανάπτυξη της στρατηγικής για τη διαγωνιστική διαδικασία, καθώς και χρηματοοικονομική επισκόπηση και σχολιασμό των εγγράφων του έργου, όπως, η αναθεωρημένη σύμβαση παραχώρησης (ACA), η σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών (SPA) και η συμφωνία μετόχων (SHA).
Στις 12 Ιουνίου 2023, η κοινοπραξία Grimaldi Euromed – ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ανακηρύχθηκε προτιμητέος επενδυτής. Μετά την εκπλήρωση των απαραίτητων προϋποθέσεων και τη λήψη έγκρισης από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η σύμβαση αγοραπωλησίας (SPA) υπογράφηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2023. Έπειτα από συγκεκριμένες αλλαγές στην υποκείμενη παραχώρηση λόγω της εξαγοράς, η τροποποιημένη σύμβαση παραχώρησης (ACA) υπεγράφη στις 30 Ιανουαρίου 2024. Αυτή, κυρώθηκε, στη συνέχεια, με τον Νόμο 5126/2004, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 26 Ιουλίου 2024.
Η τελετή για το κλείσιμο της συναλλαγής πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης, στις 18 Σεπτεμβρίου 2024, με την παρουσία κυβερνητικών αξιωματούχων και θεσμικών εκπροσώπων, μεταξύ των οποίων ο Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Χρήστος Στυλιανίδης, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Grimaldi, κ. Emanuele Grimaldi, καθώς και εκπροσώπων όλων των εμπλεκόμενων μερών. Ο Όμιλος Grimaldi είναι παγκόσμιος ηγέτης στις θαλάσσιες μεταφορές εμπορευμάτων, διαχειριζόμενος ένα εκτεταμένο δίκτυο λιμένων και λιμενικών τερματικών σταθμών, συμπεριλαμβανομένου του Οργανισμού Λιμένος Ηγουμενίτσας (μέσω ποσοστού 67%), στην Ελλάδα.
Σχολιάζοντας τη συναλλαγή, ο κ. Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος, Επικεφαλής του Τμήματος Χρηματοοικονομικών Συμβούλων, Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών της EY Ελλάδος και της ΕΥ στον Νότιο Τομέα της περιοχής της Κεντρικής, Ανατολικής, Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας (CESA), δήλωσε: «Είμαστε χαρούμενοι που ενεργήσαμε ως σύμβουλοι των Grimaldi Euromed και ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ στην επιτυχημένη εξαγορά πλειοψηφικής συμμετοχής στον Οργανισμό Λιμένος Ηρακλείου, μία από τις σημαντικότερες λιμενικές αρχές της Ελλάδας και το πιο πολυσύχναστο λιμάνι της Κρήτης, το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας. Ο Όμιλος, αναγνώρισε τις δυνατότητες του λιμένα να επιτρέψει ποιοτικές εμπορικές ροές για υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένης της κρουαζιέρας και των μεταφορών οχημάτων (RO-RO), υιοθετώντας πρωτοβουλίες πράσινων λιμένων. Η δομή της συναλλαγής εξασφάλισε, επίσης, την παραχώρηση συγκεκριμένων περιοχών, όπως το Ενετικό Λιμάνι – πολιτιστικό ορόσημο του Ηρακλείου – στον Δήμο Ηρακλείου, μετά τον επαναπροσδιορισμό της χερσαίας ζώνης του λιμανιού. Αυτή η πρωτοβουλία εξισορροπεί τον εκσυγχρονισμό με τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας ένα μέλλον που σέβεται το παρελθόν. Αξίζει να σημειωθεί, πως η επένδυση αυτή, σηματοδοτεί το δεύτερο οικονομικό κλείσιμο του Ομίλου Grimaldi μέσα σε ένα χρόνο, μετά την εξαγορά του Οργανισμού Λιμένος Ηγουμενίτσας, όπου η ΕΥ παρείχε παρόμοιες συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μας ευχαριστίες στον Όμιλο Grimaldi που μας εμπιστεύτηκε και μας έδωσε την ευκαιρία να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τις εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες της ΕΥ στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των κ. κ. Παναγιώτη Τσιώλη (Εταίρος, Χρηματοοικονομικό Due Diligence – Τμήμα Χρηματοοικονομικών Συμβούλων, Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών), Στέλλα Σαριτζόγλου (Εταίρος, Φορολογικό Due Diligence – Φορολογικές Υπηρεσίες), και Roxana Todiroae (Director, Συμβουλευτική Υποδομών, Lead Advisory – Τμήμα Χρηματοοικονομικών Συμβούλων, Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών), καθώς και όλους τους συναδέλφους μας στην EY στην Ελλάδα, οι οποίοι συνέβαλαν στην επιτυχή ολοκλήρωση αυτής της συναλλαγής και στην ανάπτυξη των υποδομών στην Κρήτη, αλλά και σε όλη τη χώρα».
Ενίσχυση της διοικητικής ομάδας της EY Ελλάδος με 19 νέες και νέους Εταίρους
Η ΕΥ Ελλάδος, ανακοινώνει την περαιτέρω ενίσχυση της διοικητικής της ομάδας με 19 νέες και νέους Εταίρους. Με σημαντική εμπειρία, γνώσεις και δεξιότητες, οι νέοι Εταίροι εκπροσωπούν τα διάφορα Τμήματα Υπηρεσιών της EY Ελλάδος, στο πλαίσιο της συνεχούς ανάπτυξης της εταιρείας.
Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη διεύρυνση της διοικητικής ομάδας της ΕΥ, μετά τους 20 νέους εταίρους που ανακοινώθηκαν το 2023, αντανακλώντας το γεγονός ότι αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη εταιρεία παροχής επαγγελματικών υπηρεσιών στην Ελλάδα.
Εννέα από τους 19 νέους Εταίρους – ποσοστό 47% – είναι γυναίκες, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της ΕΥ για ενίσχυση της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης σε όλα τα επίπεδα του οργανισμού.
Οι νέες και νέοι Εταίροι είναι:
Ελεγκτικές Υπηρεσίες: Χριστίνα Λαλάκη, Μανούσος ΜελαδάκηςΣυμβουλευτικές Υπηρεσίες: Mark Lindop, Νατάσσα Ηλιάδου, Βίκυ Κούρα, Κωνσταντίνος Μπλούτσος, Ηλίας Οικονομάκος, Γιώργος Παναγιωτόπουλος, Βασίλης Παπακώστας, Βασίλης Πιερράκος, Λίλα Σκουφάκη, Δημήτρης Τασιάς, Βίκυ Τσαμαδιά, Δημοσθένης Τσουκαλάς, Κωστής ΧλουβεράκηςΦορολογικές Υπηρεσίες: Tatiana Dandis, Φρόσω Παπαδοπούλου, Στέλλα Σαριτζόγλου, Ελίνα Χρονοπούλου
Ο κ. Γιώργος Παπαδημητρίου, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε σχετικά: «Εκ μέρους όλης της οικογένειας της ΕΥ, θέλω να συγχαρώ τις νέες και τους νέους Εταίρους μας, για το σημαντικό αυτό βήμα στη σταδιοδρομία τους και να τους καλωσορίσω στη διοικητική μας ομάδα. Είναι όλοι εξαιρετικοί επαγγελματίες με πολύτιμες γνώσεις, δεξιότητες, ενθουσιασμό και εμπειρία, που θα συμβάλλουν μέσα από τις νέες τους αρμοδιότητες, στον σκοπό που έχουμε θέσει, για τη δημιουργία ενός καλύτερου εργασιακού κόσμου!».
Υπενθυμίζεται ότι η EY Ελλάδος πρόσφατα διακρίθηκε με την ένταξή της στην εθνική λίστα Best WorkplacesTM Hellas 2024, από τον διεθνή οργανισμό Great Place to Work®, κατακτώντας μία θέση μεταξύ των 10 κορυφαίων εταιρειών στη μεγάλη κατηγορία (με περισσότερους από 250 εργαζόμενους) με το καλύτερο εργασιακό περιβάλλον στην Ελλάδα. Παράλληλα, η εταιρεία έχει λάβει την πιστοποίηση Great Place to Work® Certified™ και έχει ενταχθεί στη λίστα Best WorkplacesTM for Women Hellas 2024, ενώ αναδείχθηκε, επίσης, και ως Top Employer 2024, από το Top Employers Institute.
EY: Xρηματοοικονομικός σύμβουλος της Ελληνικό Μετρό Α.Ε. για τον διαγωνισμό του μετρό Θεσσαλονίκης
Η ΕΥ Ελλάδος ενήργησε ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος της Ελληνικό Μετρό Α.Ε., στο πλαίσιο Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για τη λειτουργία και συντήρηση του Μετρό Θεσσαλονίκης. Η υπογραφή της σύμβασης ΣΔΙΤ πραγματοποιήθηκε, παρουσία του Πρωθυπουργού, κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, σε τελετή που διοργάνωσε η Ελληνικό Μετρό Α.Ε., την Τετάρτη 4 Οκτωβρίου 2023.
Το έργο, το οποίο εφαρμόζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τη σύγχρονη, «driverless» (δηλαδή, χωρίς την παρουσία οδηγών στους συρμούς) τεχνολογία «GoA4», καλύπτει τους πυλώνες της εθνικής στρατηγικής για κοινωνική, πράσινη και ψηφιακή ανάπτυξη. Η λειτουργία και η συντήρηση του δικτύου του Μετρό Θεσσαλονίκης (μήκος περίπου 14,4 χλμ.), δημοπρατήθηκε ως έργο «Ο&Μ» ΣΔΙΤ, κατόπιν διεθνούς δημόσιου διαγωνισμού, σύμφωνα με τις διεθνώς και πανελλαδικώς εγκεκριμένες αρχές των έργων ΣΔΙΤ (Ν. 3389/2005).
Στο αντικείμενο των υπηρεσιών της σύμβασης ΣΔΙΤ, περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η λειτουργία, η συντήρηση, ο καθαρισμός, η ασφάλεια-προστασία, η διαχείριση του αυτόματου συστήματος συλλογής κομίστρου, καθώς και η εγκατάσταση και η λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος υποστήριξης της διοικητικής λειτουργίας του Μετρό Θεσσαλονίκης.
Η ΕΥ Ελλάδος παρείχε υπηρεσίες χρηματοοικονομικού συμβούλου για το σύνολο του διαγωνισμού – από τον σχεδιασμό του αρχικού επενδυτικού σχεδίου, την ένταξη του έργου στην εθνική λίστα εγκεκριμένων έργων ΣΔΙΤ, τη συνδρομή στη σύνταξη των τευχών δημοπράτησης από χρηματοοικονομική άποψη, την υποστήριξη στις διαδικασίες διαγωνισμού και ανάθεσης, καθώς και την υποστήριξη μέχρι και την υπογραφή της σύμβασης ΣΔΙΤ.
Ο κ. Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος και Επικεφαλής του Τμήματος Συμβούλων Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών της EY Ελλάδος, δήλωσε σχετικά: «Είμαστε εξαιρετικά υπερήφανοι που συνεισφέραμε στην ολοκλήρωση μίας συμφωνίας-οροσήμου για την πόλη της Θεσσαλονίκης. Με το Μετρό Θεσσαλονίκης, καθώς και με σειρά άλλων στρατηγικών έργων υποδομών, η Θεσσαλονίκη μπαίνει δυναμικά σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης, και αναδεικνύεται σε βασικό πόλο αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα και στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Μέσα από τη σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού τομέα, το έργο, το οποίο εισάγει τεχνολογικές καινοτομίες στη χώρα μας, αναμένεται να προσθέσει υψηλή αξία στην καθημερινότητα των πολιτών και επισκεπτών της Θεσσαλονίκης, μετασχηματίζοντας τον χάρτη των μεταφορών στην περιοχή. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γιάννη Μπίτζη – Εταίρο, τη RoxanaTodiroae – Director, και όλη την ομάδα της EY Ελλάδος, για τη συνεισφορά τους στην ολοκλήρωση αυτής της συμφωνίας».
EY: Ξεκινούν οι αιτήσεις για τον διαγωνισμό «Επιχειρηματίας της Χρονιάς 2023»
Η ΕΥ Ελλάδος διοργανώνει, για ένατη φορά, τον διαγωνισμό για την ανάδειξη του Έλληνα «Επιχειρηματία της Χρονιάς» – τον μοναδικό θεσμό που αναδεικνύει και τιμά την επιχειρηματική αριστεία, και επιβραβεύει επιχειρηματίες που με τη δράση τους διαμορφώνουν το αύριο και λειτουργούν ως πρότυπα και πηγή έμπνευσης για την ελληνική επιχειρηματικότητα και κοινωνία.
Την ώρα που η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο ανάπτυξης και μετασχηματισμού, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να πρωταγωνιστήσουν εκ νέου, επενδύοντας στην εξωστρέφεια, την καινοτομία, τη βιώσιμη ανάπτυξη και το ανθρώπινο κεφάλαιο, για να δημιουργήσουν ευρύτερη, μακροπρόθεσμη αξία. Ως καταλύτες στο εγχείρημα αυτό, θα λειτουργήσουν άνθρωποι που συνδυάζουν την έμπνευση με την ικανότητα και την αποφασιστικότητα να δώσουν σάρκα και οστά στο όραμά τους, και την επιθυμία να αφήσουν πίσω τους, ένα μοναδικό, θετικό αποτύπωμα. Άνθρωποι που αντιμετωπίζουν την επιχειρηματική δράση με μεράκι, αφοσίωση, πάθος και ανεξάντλητη δημιουργικότητα, όπως ακριβώς ο καλλιτέχνης το έργο του. Τους ανθρώπους αυτούς, που αναδεικνύουν την «Τέχνη της Επιχειρηματικότητας» (#Artepreneurship), φιλοδοξεί να τιμήσει ο διαγωνισμός Έλληνας «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» 2023.
Η υποβολή υποψηφιοτήτων άρχισε. Κάθε ιδιοκτήτης/τρια ή μέτοχος ελληνικής ιδιωτικής επιχείρησης, που αποτελεί ανώτατο, ενεργό στέλεχος της διοίκησής της και έχει συμβάλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη και τις επιδόσεις της, μπορεί να θέσει υποψηφιότητα στον διαγωνισμό, ενώ υποψηφίους μπορεί να υποδείξει και το ευρύ κοινό. Καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή δηλώσεων συμμετοχής, είναι η 27/10/2023.
Η Τελετή Απονομής του Έλληνα «Επιχειρηματία της Χρονιάς» 2023 και των βραβείων των επιμέρους κατηγοριών, θα πραγματοποιηθεί την άνοιξη του 2024 στην Αθήνα. Ο νικητής ή νικήτρια του βραβείου Έλληνας «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» 2023, θα εκπροσωπήσει την ελληνική επιχειρηματικότητα στο παγκόσμιο σκέλος του προγράμματος, EY World Entrepreneur Of The Year™, που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο του 2024 στο Μόντε Κάρλο.
Ο θεσμός EY Entrepreneur Of The Year™
Ο θεσμός ΕΥ Entrepreneur Of The Year, με πάνω από 20.000 συμμετοχές σε περισσότερες από 60 χώρες και 145 πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο, αποτελεί ένα από τα κορυφαία επιχειρηματικά βραβεία παγκοσμίως, έχοντας αναδείξει – κατά τα σχεδόν 40 χρόνια της ιστορίας του – προσωπικότητες που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία και επιχειρηματικότητα.
Η Κριτική Επιτροπή και τα κριτήρια επιλογής
Η αξιολόγηση των υποψηφίων στην Ελλάδα πραγματοποιείται από ανεξάρτητη 9μελή Κριτική Επιτροπή, βάσει κριτηρίων που περιλαμβάνουν: την οικονομική απόδοση και τη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας, το επιχειρηματικό πνεύμα, τον στρατηγικό προσανατολισμό και τη διεθνή ανάπτυξη, το μοντέλο διοίκησης, την καινοτομία, τον κοινωνικό αντίκτυπο, ενώ αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η σημασία της εταιρικής διακυβέρνησης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.
Η Κριτική Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για την πορεία και την εξέλιξη της κάθε υποψηφιότητας, αποτελείται από διακεκριμένους και υψηλού κύρους εκπροσώπους του επιχειρηματικού, τραπεζικού και ακαδημαϊκού χώρου. Πρόεδρος της Επιτροπής είναι ο κ. Βασίλειος Κάτσος, Πρόεδρος και Συνιδρυτής της VNK Capital και Έλληνας «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» 2008, ο οποίος έχει, επίσης, διατελέσει και Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής του διαγωνισμού Έλληνας «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» 2021. Στην Κριτική Επιτροπή συμμετέχουν, επίσης, οι κ.κ. Δρ. Βασίλης Γ. Αποστολόπουλος – Διευθύνων Σύμβουλος, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, και Πρωτοπόρος Επιχειρηματίας 2021, Γιώργος Δουκίδης –Καθηγητής Ηλεκτρονικού Επιχειρείν στο τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου – Πρόεδρος, Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών, Πρόεδρος, Εθνικό Επιμελητηριακό Δίκτυο Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Μαρίνα Μαυρομμάτη – Διευθύνουσα Σύμβουλος, Printec Group, Γιώτα Παπαρίδου – Πρόεδρος Δ.Σ., Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ), Γιώργος Στάσσης – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος ΔΕΗ Α.Ε., Βασίλειος Φουρλής – Πρόεδρος, Fourlis Α.Ε. Συμμετοχών, Πρόεδρος, Trade Estates AEEAΠ, και Βασίλειος Ψάλτης – Διευθύνων Σύμβουλος, Alpha Bank.
Με αφορμή την έναρξη του προγράμματος για το 2023, ο κ. Γιώργος Παπαδημητρίου, Διευθύνων Σύμβουλος της EY Ελλάδος, επεσήμανε: «Η ελληνική επιχειρηματικότητα απέδειξε, τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, ότι διαθέτει την ανθεκτικότητα για να αντιμετωπίσει τις μεγαλύτερες προκλήσεις, και την προσαρμοστικότητα για να ανταποκριθεί στις αλλαγές που αναδιαμορφώνουν σήμερα την παγκόσμια οικονομία. Η ΕΥ Ελλάδος τιμά τους Έλληνες επιχειρηματίες που διαθέτουν την έμπνευση, το όραμα και τη θέληση για να πρωταγωνιστήσουν στην επανεκκίνηση και τον μετασχηματισμό της οικονομίας μας. Τους ανθρώπους εκείνους που, ως άλλοι καλλιτέχνες, αξιοποιούν το πάθος τους και τη δημιουργικότητά τους, παράγοντας έργο με μακροπρόθεσμη αξία για την οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον».
EY: Αυξημένα κατά 10% τα έσοδα των 500 μεγαλύτερων οικογενειακών επιχειρήσεων στον κόσμο
Οι 500 μεγαλύτερες οικογενειακές επιχειρήσεις στον κόσμο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, παρουσιάζοντας ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης από το σύνολό της. Συλλογικά, αποφέρουν έσοδα 8,02 τρισ. δολαρίων και απασχολούν 24,5 εκατ. ανθρώπους, σε 47 χώρες – αριθμοί που, ως προς τα έσοδα, τις κατατάσσουν σχηματικά ως την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτά είναι μερικά από τα ευρήματα της τελευταίας έκδοσης του Δείκτη της EY και του Πανεπιστημίου του St. Gallen στην Ελβετία (2023 EY and University of St. Gallen Family Business Index), που περιλαμβάνει μια κατάταξη των 500 μεγαλύτερων οικογενειακών επιχειρήσεων στον κόσμο βάσει εσόδων, και εκδίδεται κάθε δύο χρόνια.
Η μακροζωία και η σταθερότητα συνεχίζουν να αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά των εταιρειών που περιλαμβάνονται στον Δείκτη του 2023, καθώς περισσότερες από τις τρεις στις τέσσερις (76%) υπάρχουν εδώ και περισσότερο από 50 χρόνια, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο (31%) ξεπερνούν τον έναν αιώνα λειτουργίας.
Η εικόνα αυτή ενισχύεται περαιτέρω από τη δομή των διοικητικών τους συμβουλίων, με σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των θέσεων ΔΣ (23%) να κατέχονται από μέλη της ιδρυτικής οικογένειας, ενώ σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις (45%) έχουν μέλη της οικογένειας ως Διευθύνοντες Συμβούλους.
Οι περισσότερες εταιρείες της κατάταξης έχουν την έδρα τους στην Ευρώπη (46%), ανάμεσά τους και μία ελληνική, η Motor Oil της οικογένειας Βαρδινογιάννη. Συνολικά, ακριβώς οι μισές επιχειρήσεις βρίσκονται στην περιοχή της Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Ινδίας και Αφρικής (EMEIA), ενώ η Αμερικανική ήπειρος φιλοξενεί το 34% και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού το 16%.
Στην κορυφή του Δείκτη της EY και του Πανεπιστημίου του St. Gallen βρίσκονται οι οικογενειακές επιχειρήσεις που απευθύνονται στο καταναλωτικό κοινό (37%), ενώ ακολουθούν οι εταιρείες του κλάδου προηγμένης βιομηχανίας και κινητικότητας (29%).
Παρά το γεγονός ότι οι επιτυχημένες οικογενειακές επιχειρήσεις αναγνωρίζονται ως ευέλικτες, καινοτόμες και με διακριτά καθορισμένο εταιρικό σκοπό, έχουν ακόμη σημαντικό δρόμο να διανύσουν σε ό,τι αφορά την ίση αντιπροσώπευση των φύλων στον εργασιακό χώρο.
Παγκοσμίως, περίπου το 6% έχει γυναίκα Διευθύνουσα Σύμβουλο, ενώ οι γυναίκες κατέχουν μόλις το 23% όλων των θέσεων στα διοικητικά συμβούλιά τους. Η Βόρεια Αμερική και η Ευρώπη ξεχωρίζουν όσον αφορά τις γυναίκες που κατέχουν θέση Διευθύνοντος Συμβούλου, αλλά και πάλι δεν ξεπερνούν το 7%. Ως προς την κατανομή των εδρών στα διοικητικά συμβούλια μεταξύ των μελών της οικογένειας, η Ευρώπη πρωτοπορεί, με τις γυναίκες να καταλαμβάνουν το 25% των εδρών που αναλογούν στην ιδρυτική οικογένεια, ξεπερνώντας τον παγκόσμιο μέσο όρο του 20%.
«Ο Δείκτης της EY και του Πανεπιστημίου του St.Gallen αποτελεί μία ενδιαφέρουσα ακτινογραφία των μεγαλύτερων οικογενειακών επιχειρήσεων του κόσμου”, αναφέρει η κα Ευτυχία Κασελάκη, Εταίρος στο Τμήμα Συμβουλευτικών Υπηρεσιών και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών Ανθρώπινου Δυναμικού, και Επικεφαλής Ιδιωτικού Τομέα της EY Ελλάδος σχολιάζοντας τα ευρήματα της έκθεσης και προσθέτει: “Επιβεβαιώνει, κυρίως, τον δυναμισμό και τις προοπτικές των επιχειρήσεων αυτών, καθώς βλέπουμε ότι αναπτύσσονται ταχύτερα από την παγκόσμια οικονομία, αλλά μάς δίνει και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ανθεκτικότητά τους στον χρόνο και την προσαρμοστικότητα με την οποία αντιμετωπίζουν τις μεγάλες κοινωνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και τεχνολογικές αλλαγές της εποχής μας. Το βάρος πέφτει σήμερα στην επόμενη γενιά των οικογενειών πίσω από αυτές τις επιχειρήσεις, που καλούνται να τις μετασχηματίσουν βιώσιμα, απαντώντας στις προκλήσεις του σήμερα, ώστε να συνεχίσουν να παράγουν προστιθέμενη αξία για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τους, στο ευμετάβλητο τεχνοοικονομικό περιβάλλον του αύριο».
EY: Τα family offices θα πρέπει να προσαρμοστούν ενόψει των οικονομικών, ρυθμιστικών, κοινωνικών και τεχνολογικών ανατροπών
► Έρευνα της EY διαπιστώνει ότι το 83% των single family offices (SFOs) θεωρούν σημαντικό να μετρούνται οι μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις, ωστόσο μόνο το 30% το εφαρμόζει στην πράξη► Το 74% έχουν πληγεί από κυβερνοεπιθέσεις, ενώ το 72% δεν έχουν σχέδιο για τη διαχείρισή τους► Το 72% των ερωτηθέντων ανησυχούν για τις φορολογικές επιπτώσεις της εξ αποστάσεως εργασίας
Τα family offices – οργανισμοί που υποστηρίζουν τον σκοπό, την κληρονομιά και τις φιλοδοξίες των πιο ισχυρών οικογενειών στον κόσμο – θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους να προσαρμόσουν τη στρατηγική και τις δραστηριότητές τους, ώστε να αντιμετωπίσουν μια σειρά από ανατροπές που προκαλούνται από τις ραγδαίες οικονομικές, κοινωνικές, κανονιστικές, γεωπολιτικές και τεχνολογικές αλλαγές που συντελούνται παγκοσμίως, σύμφωνα με έρευνα της EY, Single Family Office Study.
Η έρευνα καταγράφει τις απόψεις περισσότερων από 250 Single Family Offices (οργανισμοί που εξυπηρετούν αποκλειστικά μια οικογένεια) σε 12 χώρες σε όλο τον κόσμο. Εξετάζει, επίσης, τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες στις οποίες δίνουν προτεραιότητα τα SFOs, αντιδρώντας στις πρωτόγνωρες αλλαγές που σχετίζονται με ζητήματα όπως ο πλούτος και το ρυθμιστικό περιβάλλον, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, οι κίνδυνοι και η φήμη, η στρατηγική και η διακυβέρνηση.
Δημιουργώντας αξία και σκοπό πέρα από τους παραδοσιακούς δείκτες απόδοσης
Ένα καυτό θέμα μεταξύ πολλών οικογενειών και των SFOs τους είναι ο διευρυνόμενος ορισμός της αξίας και του σκοπού πέρα από τους παραδοσιακούς δείκτες απόδοσης, ώστε να συμπεριλάβει κριτήρια που αφορούν το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση (ESG), αλλά και τις επιπτώσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο, τις κοινότητες, τους πελάτες και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Σύμφωνα με την έρευνα, το 83% των ερωτηθέντων αναφέρουν ότι θεωρούν σημαντική την παρακολούθηση μη χρηματοοικονομικών δεικτών, ωστόσο μόνο το 30% των συμμετεχόντων στην έρευνα παρακολουθούν κάποιον σημαντικό δείκτη απόδοσης πέρα από τους παραδοσιακούς οικονομικούς δείκτες.
Η έρευνα αναδεικνύει την αυξανόμενη πίεση που αντιμετωπίζουν τα SFOs για βελτίωση των επιδόσεων πέρα από τις παραδοσιακές οικονομικές μετρήσεις. Το 35% των ερωτηθέντων αναφέρουν την πίεση των καταναλωτών, το 34% επισημαίνουν την αυξανόμενη επιρροή της Gen Z, το 32% επισημαίνουν τη δράση των ανταγωνιστών, ενώ το 28% αναφέρουν ότι έχουν κινητοποιηθεί εξαιτίας της καθιέρωσης νέου κανονιστικού πλαισίου για τις μη χρηματοοικονομικές και κλιματικές αναφορές.
Η έρευνα υπογραμμίζει, παράλληλα, ότι υπάρχουν οφέλη από τη διεύρυνση της μέτρησης της απόδοσης πέρα από τους παραδοσιακούς οικονομικούς δείκτες. Το 58% των ερωτηθέντων που παρακολουθούν μη χρηματοοικονομικές μετρήσεις σε σημαντικό βαθμό έχουν, επίσης, απόδοση πάνω από τις προσδοκίες τους – σημαντικά υψηλότερο ποσοστό από εκείνους που δεν παρακολουθούν μη χρηματοοικονομικές μετρήσεις.
Συνολικά, οι ερωτηθέντες αναφέρουν ότι αναλαμβάνουν δράση στην κατεύθυνση μιας πιο διαφοροποιημένης στρατηγικής και ενός πιο στιβαρού πλαισίου διακυβέρνησης, για να διασφαλίσουν ότι εκπληρώνονται οι φιλοδοξίες τους. Στον τομέα της κοινωνικής ευθύνης, το 44% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι, πλέον, αποκλείουν ενεργά επενδύσεις που έρχονται σε σύγκρουση με την ηθική και τις αξίες τους, ενώ, το ίδιο ποσοστό, σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε κοινωνικές ή περιβαλλοντικές επενδύσεις τους επόμενους 12 μήνες.
Τα single family offices είναι έτοιμα να μετασχηματιστούν παρά τις ρυθμιστικές ανησυχίες
Σύμφωνα με την έρευνα, τα single family offices ανησυχούν για μια σειρά από τρέχοντα ρυθμιστικά ζητήματα. Το 53% των ερωτηθέντων ανησυχούν για τις αυξανόμενες απαιτήσεις για διαφάνεια και ανταλλαγή πληροφοριών παγκοσμίως, το 48% τονίζουν ότι τους προβληματίζει η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της διασυνοριακής φορολογικής συμμόρφωσης, ενώ το 46% αναφέρουν ανησυχίες σχετικά με την αυξημένη κανονιστική αβεβαιότητα στον απόηχο της πανδημίας COVID-19. Ειδικότερα, καθώς πολλά μέλη της οικογένειας ταξιδεύουν τακτικά πέρα από τα σύνορα, το 72% των ερωτηθέντων επισημαίνουν ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές φορολογικές επιπτώσεις της εξ αποστάσεως εργασίας.
Καθώς οι κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο πρωτοβουλίες φορολογικής πολιτικής και διαφάνειας για να αντιμετωπίσουν ευρύτερα ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, η έρευνα εξετάζει, επίσης, τον βαθμό στον οποίο τα single family offices είναι προετοιμασμένα για τον μετασχηματισμό τους. Αποκαλύπτει ότι το 64% των ερωτηθέντων δεν είναι βέβαιοι ότι οι φορολογικές τους λειτουργίες έχουν ικανή απόδοση, με τους συμμετέχοντες να επισημαίνουν ζητήματα που σχετίζονται με τις διαδικασίες, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την τεχνολογία, τη διαχείριση κόστους και την παρακολούθηση κινδύνων.
Επείγουσα ανάγκη για βελτίωση της κυβερνοασφάλειας και του σχεδιασμού διαχείρισης συμβάντων
Εξετάζοντας την προσέγγιση των single family offices ως προς την ψηφιοποίηση και την ασφάλεια, η μελέτη αποκαλύπτει ότι το 74% των ερωτηθέντων έχουν αντιμετωπίσει κυβερνοεπιθέσεις τα τελευταία χρόνια, ωστόσο το 72% δεν έχουν πλάνο διαχείρισης τέτοιων συμβάντων, ενώ, το 61% δε διαθέτουν διαδικασίες για τον εντοπισμό παραβιάσεων στα πληροφοριακά τους συστήματα, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους σε μελλοντικές επιθέσεις. Ως προς το μέλλον, το 81% των ερωτηθέντων σχεδιάζουν να αναλάβουν δράση, αναφέροντας ότι θα επενδύσουν σε τρεις ή περισσότερες ψηφιακές τεχνολογίες τα επόμενα δύο χρόνια.
Σε ερώτηση σχετικά με την ευρύτερη διαχείριση κινδύνων, μόνο το 49% των ερωτηθέντων δηλώνουν βέβαιοι ότι διαθέτουν τις διαδικασίες που απαιτούνται για τον εντοπισμό των κινδύνων που διαφαίνονται στον ορίζοντα, ενώ το 31% αναγνωρίζουν ότι οι αποφάσεις για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι οργανισμοί τους δε λαμβάνονται στο υψηλότερο επίπεδο.
Σχολιάζοντας την έρευνα, η κα Ευτυχία Κασελάκη, Εταίρος, Επικεφαλής Ιδιωτικού Τομέα της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: «Σε ένα περιβάλλον σαρωτικών αλλαγών και αβεβαιότητας, τα family offices βρίσκονται αντιμέτωπα με σημαντικές προκλήσεις, όπως οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογία και το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι εντεινόμενες απαιτήσεις για ενίσχυση της διαφάνειας, οι κυβερνοεπιθέσεις, αλλά και η προοπτική μιας οικονομικής ύφεσης. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα family offices θα πρέπει να επανασχεδιάσουν τον τρόπο λειτουργίας τους, να βελτιώσουν την τεχνολογία και τις διαδικασίες τους και, κυρίως, να επικεντρωθούν σε μη χρηματοοικονομικές μετρήσεις. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στον διπλό τους ρόλο ως διαχειριστή της περιουσίας, αλλά και της εικόνας και της φήμης των οικογενειών που εκπροσωπούν».
Ο κος Στέφανος Μήτσιος, Εταίρος, Επικεφαλής Φορολογικού Τμήματος της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: «Η παγκόσμια συνεχής φορολογική μεταρρύθμιση σε συνδυασμό με την πιεστική ανάγκη των κυβερνήσεων να αντλήσουν έσοδα για να καλύψουν το κόστος στήριξης της οικονομίας κατά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, αλλάζουν δραστικά το φορολογικό περιβάλλον. Παράλληλα, προχωρά η ψηφιοποίηση των φορολογικών υπηρεσιών των κρατών και εισάγονται νέοι φόροι που συνδέονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σύμφωνα με την έρευνα, τα ίδια τα Family Offices, αναγνωρίζουν ότι κινούνται με αργούς ρυθμούς για να προσαρμοστούν στα νέα αυτά δεδομένα. Μπροστά σε αυτήν την πρόκληση, είναι επιτακτική ανάγκη να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό και την τεχνολογία και να αναθεωρήσουν τις πρακτικές διαχείρισης κινδύνων».
EY: Οι δέκα κορυφαίες προκλήσεις για τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών
Καθώς οι καταναλωτικές δαπάνες βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση, έρευνα της EY για τις δέκα κορυφαίες προκλήσεις των εταιρειών τηλεπικοινωνιών παγκοσμίως (Top 10 risks in telecommunications 2023) δείχνει ότι το 60% των νοικοκυριών ανησυχούν σχετικά με τις αυξανόμενες τιμές για τις συνδρομές ευρυζωνικών συνδέσεων, ενώ σχεδόν οι μισοί (45%) πιστεύουν ότι πληρώνουν υπερβολικά χρήματα για υπηρεσίες περιεχομένου.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι δέκα κορυφαίοι κίνδυνοι, που περιλαμβάνονται στην κατάταξη του 2023, είναι:
-Ανεπαρκής ανταπόκριση στις ανάγκες των πελατών σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου κόστους ζωής
– Υποτίμηση των μεταβαλλόμενων απαιτήσεων ως προς την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη
– Αδυναμία βελτίωσης της κουλτούρας και των τρόπων εργασίας
– Κακή διαχείριση της ατζέντας για τη βιώσιμη ανάπτυξη
– Αδυναμία επιτάχυνσης της αποτελεσματικότητας μέσω της ψηφιοποίησης
– Αδυναμία ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της εμβέλειας των υποδομών
– Αδυναμία αξιοποίησης νέων επιχειρηματικών μοντέλων
-Αδυναμία μεγιστοποίησης της αξίας των υποδομών
– Αναποτελεσματική συνεργασία με εξωτερικά οικοσυστήματα
– Αδυναμία προσαρμογής στο μεταβαλλόμενο ρυθμιστικό περιβάλλον.
Αναλυτικότερα, ενώ η αξιοπιστία του δικτύου παραμένει ένα σημείο που απασχολεί ιδιαίτερα τους καταναλωτές, η ανθεκτικότητα και η εμβέλεια των υποδομών, η οποία βρισκόταν στην πρώτη θέση της κατάταξης από την έναρξη της πανδημίας COVID-19, βρέθηκε στην πέμπτη θέση, καθώς άλλες προκλήσεις γίνονται ακόμη πιο πιεστικές, σύμφωνα με έρευνα της EY.
Η υποτίμηση των μεταβαλλόμενων απαιτήσεων ως προς την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη έχει ανέβει από την τρίτη στη δεύτερη θέση της κατάταξης των κινδύνων για τις τηλεπικοινωνίες το 2023, με το 76% των εταιρειών τηλεπικοινωνιών να αναφέρουν αύξηση των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο από χρόνο σε χρόνο.
Η έρευνα αναδεικνύει έλλειψη ευθυγράμμισης μεταξύ των αυξημένων επιπέδων τρωτότητας και του ελέγχου, που ασκούν τα διοικητικά συμβούλια, καθώς το 39% των επικεφαλής της ασφάλειας πληροφοριών των εταιρειών τηλεπικοινωνιών (CISOs) πιστεύουν ότι η ασφάλεια δε θεωρείται επαρκώς μέρος των στρατηγικών επενδύσεων.
Επιπλέον, τα τμήματα ασφαλείας πληροφοριών υπονομεύονται από την απομόνωση από την υπόλοιπη επιχείρηση, παρά την ενίσχυση του ρόλου τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας (υπογραμμίζεται από το 58% των CISO των εταιρειών τηλεπικοινωνιών). Λιγότερο από το ένα τρίτο (31%) των CISO πιστεύουν ότι οι σχέσεις τους με τις ομάδες ανάπτυξης προϊόντων χαρακτηρίζονται από μέτρια ή υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης.
Το ζήτημα αυτό επιδεινώνεται από την αυξανόμενη ανησυχία μεταξύ των καταναλωτών, καθώς η πανδημία έχει εντείνει τους προϋπάρχοντες φόβους τους σχετικά με την αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων. Πράγματι, το 46% των καταναλωτών πιστεύουν ότι είναι αδύνατο να διατηρήσουν τα προσωπικά τους δεδομένα ασφαλή όταν χρησιμοποιούν το διαδίκτυο.
Η έρευνα διαπιστώνει, επίσης, ότι η κακή διαχείριση της ατζέντας για τη βιώσιμη ανάπτυξη εξελίσσεται σε ολοένα και πιο επείγουσα απειλή για τον κλάδο, ανεβαίνοντας από την πέμπτη θέση, πέρυσι, στην τέταρτη θέση στην κατάταξη του 2023. Η ποιότητα των δημοσιοποιήσεων των τηλεπικοινωνιακών φορέων σχετικά με την κλιματική αλλαγή μειώνεται από χρόνο σε χρόνο, καθώς το 39% των ερωτηθέντων δε δημοσιοποιούν τη στρατηγική τους για την επίτευξη μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα, το σχέδιο μετάβασής τους ή τη στρατηγική απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα – παρά τις αυξανόμενες εκκλήσεις για ουσιαστική δράση από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Οι προσδοκίες των πελατών στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης εντείνονται, ασκώντας πίεση στους τηλεπικοινωνιακούς φορείς να ακολουθήσουν. Το 39% των καταναλωτών αναφέρουν ότι οι πάροχοι συνδέσεων πρέπει να λάβουν περισσότερα μέτρα ώστε να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα βιώσιμης ανάπτυξης, ενώ το 68% των μεγάλων επιχειρήσεων ενδιαφέρονται περισσότερο από πριν για τη χρήση της τεχνολογίας 5G στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης.
Στην τρίτη θέση της κατάταξης των κινδύνων των τηλεπικοινωνιών του 2023, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, βρίσκεται η αδυναμία βελτίωσης της κουλτούρας του ανθρώπινου δυναμικού και των τρόπων εργασίας που αποτελεί έναν εξελισσόμενο κίνδυνο, καθώς οι απόψεις εργοδοτών και εργαζομένων συνεχίζουν να αποκλίνουν. Ενώ το 91% των υπαλλήλων στην τεχνολογία, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, την ψυχαγωγία και τις τηλεπικοινωνίες (TMT) θέλουν να εργάζονται εξ αποστάσεως για δύο ή περισσότερες ημέρες την εβδομάδα, το 25% των διοικήσεων του κλάδου πιστεύουν ότι οι άνθρωποί τους πρέπει να επιστρέψουν στο γραφείο πέντε ημέρες την εβδομάδα.
Είναι ανησυχητικό ότι η απώλεια του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση στον κλάδο των TMT: το 53% των ερωτηθέντων εργαζομένων στον κλάδο δηλώνουν ότι σκοπεύουν να εγκαταλείψουν τη σημερινή τους θέση μέσα στους επόμενους 12 μήνες, σε σύγκριση με έναν μέσο όρο 43% σε όλους τους κλάδους.
EY: Μεγάλη στροφή στις εταιρικές αναφορές το 2022
Το ένατο ετήσιο συνέδριο της ΕΥ Ελλάδος, Corporate Reporting Insights, πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου, με τη συμμετοχή ανώτατων στελεχών και στελεχών οικονομικών διευθύνσεων ελληνικών και πολυεθνικών επιχειρήσεων. Το συνέδριο, με θέμα “Game changed: From Financial to Corporate Reporting in Times of Great Disruption” επικεντρώθηκε στη μεγάλη στροφή που βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια με τη μετατόπιση του βάρους από τις χρηματοοικονομικές στις εταιρικές αναφορές. Όπως εξήγησαν οι ομιλητές, πρόκειται για μια φυσική εξέλιξη, καθώς οι επενδυτές και λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των εποπτικών αρχών, αντιμετωπίζουν, πλέον, την ετήσια έκθεση, που περιλαμβάνει και τη μη χρηματοοικονομική πληροφόρηση, ως ενιαίο μέσο πληροφόρησης από τις εταιρείες και αναμένουν συνέπεια στα συμπεράσματα που εξάγουν από αυτήν.
Την εκδήλωση συντόνισε η κα Χριστιάνα Παναγίδου, Εταίρος, Ελεγκτικές Υπηρεσίες EY Ελλάδος και Επικεφαλής της EY για θέματα IFRS στην περιοχή της Κεντρικής, Ανατολικής, Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας (CESA). Τα θέματα καλύφθηκαν με παρουσιάσεις από στελέχη της ΕΥ Ελλάδος. Πιο συγκεκριμένα, συμμετείχαν η κα Σοφία Καλομενίδου, Εταίρος, Ελεγκτικές Υπηρεσίες και Επικεφαλής Υπηρεσιών Κεφαλαιαγορών και Δημοσίων Εγγραφών της EY στην περιοχή CESA, ο κος Βασίλης Τζίφας, Εταίρος, Ελεγκτικές Υπηρεσίες, η κα Κιάρα Κόντη, Εταίρος, Υπηρεσίες Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Ανάπτυξης, η κα Ναυσικά Ζευγώλη, Director, Υπηρεσίες Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Ανάπτυξης και τα μέλη της ομάδας του IFRS Desk, κα Γεωργία Καλπακλή, Senior Manager, κος Στέλιος Ντούρης, Senior Manager και κα Γεωργία Βερρή, Manager.
Την εκδήλωση άνοιξε ο κος Ανδρέας Χατζηδαμιανού, Εταίρος και Επικεφαλής Ελεγκτικών Υπηρεσιών, EY Ελλάδος, ο οποίος τόνισε: «Ενώ τα προηγούμενα τρία χρόνια θα τα θυμόμαστε ως χρόνια διάχυτων προκλήσεων, όλοι μας καλούμαστε να αγκαλιάσουμε τις αλλαγές και να εξετάσουμε τον επιχειρηματικό τους αντίκτυπό τους, τόσο στη χρηματοοικονομική όσο και στη μη χρηματοοικονομική πληροφόρηση».
Κατά την πρώτη ενότητα του συνεδρίου, αναλύθηκαν οι τρέχουσες προτεραιότητες των εποπτικών αρχών και οι γενικότερες εξελίξεις στο ρυθμιστικό τοπίο, όπως αυτές διαμορφώνονται υπό τη σκιά των εντεινόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, της οικονομικής αβεβαιότητας και της ατζέντας ESG (Environmental, Social and Governance – θέματα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και διακυβέρνησης) και ειδικότερα επί θεμάτων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.
Πιο συγκεκριμένα, έγινε αναφορά στις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (European Securities and Markets Authority – ESMA) για τις οικονομικές αναφορές του 2022 σε σχέση και με αυτές της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (Securities and Exchange Commission – SEC), αναδεικνύοντας ότι οι εποπτικές αρχές αντιδρούν έγκαιρα στις προκλήσεις και τα τρέχοντα αναδυόμενα θέματα.
Τονίστηκε ότι, τόσο η ESMA όσο και το SEC, θα συνεχίσουν να αξιολογούν τις γνωστοποιήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις που σχετίζονται με το κλίμα στην χρηματοοικονομική, αλλά και στη μη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που περιλαμβάνεται στις ετήσιες οικονομικές εκθέσεις. Οι ομιλητές τόνισαν την ανάγκη να υπάρχει συνέπεια μεταξύ των οικονομικών καταστάσεων μιας εταιρείας και των μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών που εμφανίζονται στις οικονομικές τους αναφορές, αλλά και διαφάνεια ως προς τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και τους δείκτες μέτρησης που χρησιμοποιούνται, αλλά και τη σημασία μέτρησης της προόδου που σημειώνουν οι εταιρείες έναντι αυτών των στόχων. Επίσης, είναι απαραίτητη η διαφάνεια και η αντικειμενική αποτύπωση των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και του μακροοικονομικού περιβάλλοντος (πληθωρισμός, αύξηση επιτοκίων) στη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Έμφαση δόθηκε στους εναλλακτικούς δείκτες μέτρησης απόδοσης και έγινε αναφορά στην προτεραιότητα του SEC σχετικά με την ορθή λογιστική αποτύπωση και γνωστοποίηση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων (Crypto Assets).
Η ενότητα έκλεισε με τις εξελίξεις σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης που απορρέουν από την υιοθέτηση του ν.4706/2020, που έχει διαμορφώσει ένα αρκετά απαιτητικό πλαίσιο για τις εισηγμένες εταιρείες. Συγκεκριμένα, η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη αξιολόγησης της επάρκειας και αποτελεσματικότητας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου των εισηγμένων εταιρειών, η οποία θα υλοποιηθεί για πρώτη φορά στη χρήση που θα λήξει στις 31/12/2022.
Η δεύτερη ενότητα του συνεδρίου, περιλάμβανε συζήτηση στην οποία συμμετείχαν ο κος Ερνέστος Παναγιώτου, Γενικός Διευθυντής Μετασχηματισμού, Στρατηγικής και Διεθνών Δραστηριοτήτων, και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Εθνικής Τράπεζας και η κα Μαρία Θεοδουλίδου, Οικονομική Διευθύντρια (Προγραμματισμός, Έλεγχος και Εταιρική Διακυβέρνηση) και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ομίλου Φουρλή. Τη συζήτηση συντόνισε η κα Κόντη, εκ μέρους της ΕΥ.
Οι καλεσμένοι παρουσίασαν τις πρακτικές τους εμπειρίες και τις πρωτοβουλίες που έχουν λάβει αναφορικά με θέματα βιώσιμης ανάπτυξης στην εταιρική τους πληροφόρηση, τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες, καθώς και την πρόοδο που αναμένουν, ακόμη, στον τομέα αυτό, ενόψει της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις Εταιρικές Αναφορές Βιωσιμότητας (Corporate Sustainability Reporting Directive – CSRD), καθώς και το θέμα της πράσινης χρηματοδότησης που είναι απαραίτητη για την επίτευξη των κλιματικών στόχων από πλευράς εταιρειών. Συζητήθηκε, επίσης, το πώς η στροφή προς τις αναφορές για θέματα βιώσιμης ανάπτυξης επηρεάζουν την εταιρική κουλτούρα, τη συνεργασία μεταξύ των τμημάτων ενός οργανισμού και τις επιπτώσεις για την οικονομική διεύθυνση.
Οι συμμετέχοντες στη συζήτηση τόνισαν την ανάγκη ενσωμάτωσης των κλιματικών κινδύνων και ευκαιριών στις οικονομικές καταστάσεις και έδωσαν έμφαση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σε ότι αφορά τη διακυβέρνηση, τους ρόλους, τις διαδικασίες, τα δεδομένα και τα νέα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (European Sustainability Reporting Standard – ESRS). Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι, ταυτόχρονα, δημιουργούνται ευκαιρίες και οφέλη για τις επιχειρήσεις, και κατέληξαν ότι η έγκαιρη προετοιμασία είναι ουσιαστική, δεδομένων των πολύ ραγδαίων κανονιστικών εξελίξεων.
Η τρίτη ενότητα επικεντρώθηκε σε τεχνική ενημέρωση αναφορικά με τις νέες απαιτήσεις σε θέματα αναφορών βιώσιμης ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έγινε και μια σύντομη αναφορά στις αντίστοιχες εξελίξεις αναφορικά με τα πρότυπα βιωσιμότητας σε διεθνές επίπεδο. Εν συνεχεία, αναλύθηκε πώς οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και οι τάσεις για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος καθώς και οι χειρισμοί των εταιρειών κατά την ενεργειακή τους μετάβαση επηρεάζουν την κατάρτιση χρηματοοικονομικών καταστάσεων βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ). Επιπλέον, αναλύθηκαν οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό και μακροοικονομικό περιβάλλον αλλά και στις νέες τεχνολογίες – συμβάσεις cloud computing και η υποβολή των εκθέσεων βάση της Ευρωπαϊκής Ενιαίας Ηλεκτρονικής Μορφής (European Single Electronic Format – ESEF), που επηρεάζουν τις οικονομικές αναφορές του 2022.
Η παρουσίαση ολοκληρώθηκε με τεχνική ενημέρωση αναφορικά με τις εξελίξεις στα ΔΠΧΑ, συμπεριλαμβανομένων και των πρόσφατων διερμηνειών σε θέματα ΔΠΧΑ.
Κλείνοντας, η κα Παναγίδου σημείωσε: «ο ρόλος που παίζουν οι διοικήσεις, τα εποπτικά όργανα των εταιρειών και οι επιτροπές ελέγχου, αλλά και εμείς ως ελεγκτές, είναι πολύ σημαντικός ως προς την υψηλή ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των εταιρικών αναφορών και, ιδιαίτερα, των αναφορών βιωσιμότητας που ενσωματώνονται σε αυτές. Το νέο πλαίσιο αναφοράς για θέματα βιωσιμότητας (sustainability reporting) δημιουργεί προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες για όλους. Όλοι έχουμε την ευκαιρία να επενδύσουμε σε χρόνο και ανθρώπινο δυναμικό, στην ενημέρωση και εκπαίδευση των ομάδων μας, αλλά και στη συνεργασία μεταξύ αυτών των ομάδων, ώστε να είμαστε έτοιμοι για την εφαρμογή των νέων απαιτήσεων που εισάγει το CSRD. Μακροπρόθεσμα, η ουσιαστική εφαρμογή του, σίγουρα, θα δημιουργήσει αξία για τις εταιρείες».
EY: Συρρίκνωση της παγκόσμιας αγοράς δημόσιων εγγραφών το εννεάμηνο του 2022
Από την αρχή του έτους μέχρι τη σύνταξη της έρευνας, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 992 δημόσιες εγγραφές, οι οποίες συγκέντρωσαν 146 δισ. δολάρια, καταγράφοντας μείωση 44% και 57% αντίστοιχα σε ετήσια βάση. Τα στοιχεία αυτά ακολουθούν την τάση για το σύνολο της χρονιάς, κατά την οποία οι εταιρείες και οι επενδυτές στην αγορά των δημόσιων εγγραφών αντιμετώπισαν εντεινόμενες μακροοικονομικές προκλήσεις, αβεβαιότητα της αγοράς, αυξανόμενη αστάθεια και πτώση των τιμών των μετοχών παγκοσμίως. Η μεταβλητότητα (μέσος όρος CBOE VIX) αυξήθηκε από 19,7 το 2021 σε 25,6 μέχρι σήμερα το 2022.
Κατά το εννεάμηνο, ο τομέας της τεχνολογίας συνέχισε να προηγείται ως προς τον αριθμό των δημόσιων εγγραφών, ωστόσο το μέσο μέγεθος των συμφωνιών μειώθηκε από 261 σε 123 εκατ. δολάρια σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Ο τομέας της ενέργειας βρέθηκε στην πρώτη θέση ως προς τα έσοδα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη αύξηση, 176%, χάρη, σε μεγάλο βαθμό, σε τρεις από τις κορυφαίες πέντε παγκόσμιες συμφωνίες που ολοκληρώθηκαν κατά το πρώτο εννεάμηνο, ενώ, αντίθετα, ο τομέας των καταναλωτικών προϊόντων παρουσίασε τη μεγαλύτερη μείωση ως προς το μέσο μέγεθος των συμφωνιών (69%).
Το τρίτο τρίμηνο του 2022 καταγράφηκαν τα χαμηλότερα έσοδα από δημόσιες εγγραφές μέσω SPACs (εταιρειών εξαγοράς ειδικού σκοπού) από το τρίτο τρίμηνο του 2016, ενώ, παράλληλα, τα de-SPACs (συγχωνεύσεις μεταξύ μιας εταιρείας εξαγοράς ειδικού σκοπού, μιας αγοράστριας εταιρείας και της εταιρείας-στόχος), φάνηκαν να δυσκολεύονται να εντοπίσουν τους σωστούς στόχους. Η αγορά SPAC αντιμετώπισε συνεχείς προκλήσεις κατά το τρίτο τρίμηνο, με μόνο 17 συμφωνίες, οι οποίες άντλησαν 0,9 δισ. δολάρια. Ένας αριθμός ρεκόρ υφιστάμενων SPACs αναζητά ενεργά στόχους, ενώ οι περισσότερες από αυτές βρίσκονται αντιμέτωπες με ενδεχόμενη λήξη της διάρκειάς τους τον επόμενο χρόνο. Αυτά είναι μερικά από τα ευρήματα της σχετικής πρόσφατης έρευνας της EY.
Συνολικές επιδόσεις ανά περιοχή: ακολουθώντας στάση αναμονής
Οι μεγάλες οικονομίες και οι χρηματοπιστωτικές αγορές της Αμερικής και της Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Ινδίας και Αφρικής (EMEIA) παραμένουν υπό πίεση, καθώς ενισχύονται οι πολιτικές ποσοτικής σύσφιξης.
Τα χρηματιστήρια στην αμερικανική ήπειρο σημείωσαν τη μεγαλύτερη πτώση, καταγράφοντας μόνο 116 συμφωνίες οι οποίες συγκέντρωσαν 7,5 δισ. δολάρια, μείωση 94% ως προς τα έσοδα και 72% ως προς τον αριθμό σε ετήσια βάση. Σε άμεση αντίθεση με το έτος ρεκόρ του 2021, η δραστηριότητα δημόσιων εγγραφών στην αμερικανική ήπειρο κατά το πρώτο εννεάμηνο υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών.
Σε ετήσια βάση, η δραστηριότητα δημόσιων εγγραφών στην EMEIA μειώθηκε κατά 50% και 52% ως προς τον αριθμό και τα έσοδα, αντίστοιχα. Στην Ευρώπη, η μείωση ως προς τα έσοδα έφτασε το 76%, ωστόσο, η Μέση Ανατολή συνέχισε να αποτελεί την εξαίρεση, καταγράφοντας αύξηση εσόδων 209%, παρά τη μείωση κατά 51% ως προς τον αριθμό των συμφωνιών.
Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, έχοντας επηρεαστεί λιγότερο από τον πληθωρισμό και τα γεωπολιτικά ζητήματα, κατέγραψε καλύτερες επιδόσεις, καθώς συγκέντρωσε πέντε από τις 10 κορυφαίες δημόσιες εγγραφές παγκοσμίως από την αρχή τους έτους μέχρι σήμερα. Έχει, επίσης, συνεισφέρει το 61% του αριθμού των δημόσιων εγγραφών και το 69% των αντληθέντων κεφαλαίων. Ωστόσο, κατέγραψε μείωση 25% ως προς τον αριθμό των συμφωνιών και 22% ως προς το μέγεθος των συμφωνιών.
Προοπτικές τέταρτου τριμήνου 2022: Τα παγοθραυστικά θα ανοίξουν το δρόμο
Η εκτίναξη του πληθωρισμού και η αύξηση των επιτοκίων επηρεάζουν αρνητικά την παγκόσμια αγορά μετοχών, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις και η πανδημία COVID-19 οδήγησαν σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα και αστάθεια της αγοράς. Όλοι αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν ένα αρνητικό κλίμα για περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου, καθώς πλησιάζουμε στο τέλος του 2022.
Στην αμερικανική ήπειρο, οι εταιρείες που σχεδιάζουν δημόσιες εγγραφές περιμένουν να ανοίξει ξανά η αγορά τον επόμενο χρόνο, ενώ στην EMEIA, οι δύσκολες συνθήκες της αγοράς συνεχίζουν να αφήνουν μικρά περιθώρια για δημόσιες εγγραφές. Στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, ενώ δεν έχουν αυξηθεί οι δημόσιες αιτήσεις για δημόσιες εγγραφές, η δραστηριότητα παραμένει ισχυρή στο παρασκήνιο καθώς οι εταιρείες αξιολογούν τις επιλογές τους για το 2023.
Γενικότερα, οι επιχειρήσεις που θέλουν να εισέλθουν στο χρηματιστήριο θα πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένες όταν εμφανιστούν στην αγορά, καθώς θα αντιμετωπίσουν πολύ χαμηλότερες αποτιμήσεις σε σύγκριση με τα υψηλά επίπεδα του 2021.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο κ. Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος και Επικεφαλής του Τμήματος Συμβούλων Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: «Μετά από μια εξαιρετική χρονιά το 2021, η οικονομική αβεβαιότητα, ο αυξανόμενος πληθωρισμός και οι γεωπολιτικές προκλήσεις έχουν τον αναμενόμενο αρνητικό αντίκτυπο στην αγορά των δημόσιων εγγραφών. Ωστόσο, πολλές μεγάλες εταιρείες σε ολόκληρο τον κόσμο αναμένουν το παράθυρο ευκαιρίας για να προχωρήσουν. Εφόσον περιοριστεί η παγκόσμια αβεβαιότητα, είναι πολύ πιθανό να υπάρξει αντιστροφή του κλίματος, πράγμα που θα επηρεάσει και το ελληνικό χρηματιστήριο, όπου, το τελευταίο διάστημα, βλέπουμε αρκετές ενθαρρυντικές ενδείξεις».