Σε δημόσια διαβούλευση η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 – Οι 9 παρεμβάσεις
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, το πρώτο ολοκληρωμένο δεκαετές σχέδιο που επιχειρεί να διαμορφώσει ένα συνεκτικό πλαίσιο αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα.
Το κείμενο θέτει ως κεντρικό στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε οικονομικά προσιτή και ποιοτική κατοικία, μέσα από συνδυασμό μέτρων αύξησης της προσφοράς, στήριξης των νοικοκυριών και δημιουργίας μόνιμων μηχανισμών στεγαστικής πολιτικής.
Η στρατηγική έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το στεγαστικό πρόβλημα αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας. Η άνοδος των τιμών αγοράς και ενοικίασης κατοικιών, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ακινήτων σε περιοχές υψηλής ζήτησης, η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος και η πίεση που ασκούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν οδηγήσει σε σημαντική επιβάρυνση των νοικοκυριών, ιδιαίτερα των νέων, των ενοικιαστών και των οικογενειών με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο κείμενο της διαβούλευσης, η Ελλάδα διαθέτει συνολικό οικιστικό απόθεμα 6,6 εκατομμυρίων κατοικιών, εκ των οποίων πάνω από το 80% έχει κατασκευαστεί πριν από το 2000. Παράλληλα, περίπου 800.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές και θεωρούνται δυνητικά αξιοποιήσιμες για την ενίσχυση της προσφοράς κατοικίας, εφόσον υπάρξουν τα κατάλληλα κίνητρα ανακαίνισης και επαναφοράς τους στην αγορά.
Η Εθνική Στρατηγική οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες και εννέα επιμέρους στόχους. Ο πρώτος πυλώνας αφορά την αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω της ενεργοποίησης του υφιστάμενου αποθέματος, της ανάπτυξης κοινωνικής κατοικίας και της ρύθμισης της αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων και επενδύσεων μέσω Golden Visa. Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στη στεγαστική συνδρομή, με μέτρα οικονομικής ενίσχυσης των νοικοκυριών και δράσεις αντιμετώπισης της αστεγίας.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη διαμόρφωση ενός πλαισίου εφαρμογής και μακροχρόνιας βιωσιμότητας της στεγαστικής πολιτικής, με έμφαση στην ιδιοκατοίκηση, την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, την κινητοποίηση επενδύσεων και τη δημιουργία συστήματος διακυβέρνησης για τη στέγαση.
Οι 3 στρατηγικοί πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής
Πυλώνας 1: Αύξηση της προσφοράς κατοικιών
Στόχος είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος και η αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που περιορίζουν την προσφορά κατοικίας. Περιλαμβάνει:
– Ενεργοποίηση και αξιοποίηση κενών κατοικιών μέσω κινήτρων ανακαίνισης και μακροχρόνιας μίσθωσης.- Αύξηση του οικιστικού αποθέματος μέσω νέων κατασκευών και αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.- Δημιουργία αποθέματος κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.- Εφαρμογή της κοινωνικής αντιπαροχής για ανάπτυξη κατοικιών σε δημόσια ακίνητα.- Αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων για κοινωνική κατοικία.- Δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης για τη διαχείριση και διάθεση κατοικιών σε ευάλωτα νοικοκυριά.- Δημιουργία ειδικού Ταμείου Θεματοφύλακα για την ανάπτυξη κοινωνικού αποθέματος κατοικιών, με στόχο 70.000 έως 100.000 κοινωνικές και προσιτές κατοικίες σε βάθος χρόνου.- Πολεοδομικά κίνητρα για επενδύσεις που περιλαμβάνουν κοινωνική κατοικία.- Ρυθμίσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση σε περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης.- Περιορισμός της μετατροπής κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα μέσω νέων κανόνων για τη Golden Visa.
Πυλώνας 2: Στεγαστική συνδρομή και κοινωνική προστασία
Αφορά την άμεση στήριξη νοικοκυριών που επιβαρύνονται από το υψηλό κόστος στέγασης.
– Επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως σε ενοικιαστές κύριας και φοιτητικής κατοικίας.- Οικονομικές ενισχύσεις για νοικοκυριά που δαπανούν δυσανάλογο ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση.- Στοχευμένες παρεμβάσεις για νέους, φοιτητές και οικογένειες χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος.- Δράσεις πρόληψης και αντιμετώπισης της αστεγίας μέσω προγραμμάτων στέγασης, φιλοξενίας και κοινωνικής επανένταξης.- Υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων που αντιμετωπίζουν στεγαστική επισφάλεια.
Πυλώνας 3: Θεσμικό πλαίσιο και μακροχρόνια βιωσιμότητα
Στοχεύει στη δημιουργία μόνιμου συστήματος στεγαστικής πολιτικής και στη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς κατοικίας.
– Ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων και στεγαστικών προγραμμάτων.- Αναβάθμιση της ποιότητας και της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος.- Φορολογικά κίνητρα για αξιοποίηση ακινήτων και προσέλκυση επενδύσεων στην κατοικία.- Μειώσεις και απαλλαγές στον ΕΝΦΙΑ για συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων.- Διευκολύνσεις σε γονικές παροχές και δωρεές ακινήτων.- Κίνητρα για εργασίες ανακαίνισης, επισκευής και συντήρησης κατοικιών.- Δημιουργία μόνιμου συστήματος διακυβέρνησης της στεγαστικής πολιτικής με παρακολούθηση δεικτών και αξιολόγηση αποτελεσμάτων.- Κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για τη χρηματοδότηση νέων στεγαστικών έργων και κοινωνικής κατοικίας.
Έμφαση σε κοινωνική κατοικία και κλειστά ακίνητα
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων που περιλαμβάνονται στη στρατηγική είναι η ανάπτυξη ενός οργανωμένου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας, σε μια χώρα όπου τέτοιες δομές παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει για πρώτη φορά έναν μόνιμο μηχανισμό κοινωνικής στέγασης, ο οποίος θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αγορά και θα απευθύνεται σε νοικοκυριά που δεν μπορούν να καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες με όρους αγοράς.
Παράλληλα, η στρατηγική δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αξιοποίηση των εκατοντάδων χιλιάδων κενών κατοικιών που παραμένουν εκτός αγοράς, θεωρώντας ότι η ενεργοποίησή τους αποτελεί τον ταχύτερο τρόπο αύξησης της προσφοράς και αποκλιμάκωσης των πιέσεων στις τιμές των ενοικίων.
Στο πεδίο της άμεσης στήριξης των πολιτών, η στρατηγική ενσωματώνει τα υφιστάμενα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης και προβλέπει τη συνέχιση πολιτικών που μειώνουν το στεγαστικό κόστος για τα νοικοκυριά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως για κύρια ή φοιτητική κατοικία, καθώς και προγράμματα στέγασης και κοινωνικής επανένταξης για άτομα που βρίσκονται σε κατάσταση αστεγίας ή στεγαστικής επισφάλειας.
Το σχέδιο συνδέεται άμεσα με τις νέες ευρωπαϊκές πολιτικές για την προσιτή στέγαση και αξιοποιεί τις δυνατότητες χρηματοδότησης που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση. Η βασική φιλοσοφία του είναι ότι η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με επιδόματα ή δανειακά προγράμματα, αλλά απαιτεί κυρίως αύξηση της προσφοράς κατοικιών, αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων και ανάπτυξη μόνιμου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας.
Η νέα στεγαστική πολιτική που παρουσίασε ο Κωστής Χατζηδάκης – Πρόγραμμα δανείων για νέους
Τη νέα στεγαστική πολιτική και τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση για τη στήριξη της ιδιοκτησίας και την αύξηση της προσφοράς στέγης παρουσίασε ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων.
Ο υπουργός τόνισε ότι σήμερα, μετά από πολλά χρόνια, το κράτος επαναδραστηριοποιείται στον τομέα της στέγασης με το πρόγραμμα «Σπίτι μου», που θεσμοθετήθηκε στα τέλη του περασμένου έτους.
«Εμείς θεωρούμε ότι η έλλειψη στέγης αντιμετωπίζεται με παραγωγή στέγης και όχι με περιορισμούς που οδηγούν τελικά σε περαιτέρω όξυνση του προβλήματος. Αρνηθήκαμε να θεσπίσουμε διοικητικά μέτρα, πλαφόν, αναγκαστικές παρατάσεις και ενοικιοστάσια περασμένων δεκαετιών, που δεν επιτρέπουν να λειτουργήσει η αγορά και να υπάρξει ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων», υπογράμμισε. Επεσήμανε δε πως η κυβέρνηση δεν ισχυρίζεται ότι το πρόγραμμα «Σπίτι μου» λύνει το πρόβλημα, αλλά αποτελεί μια ουσιαστική επανεκκίνηση, με προϋπολογισμό 1,775 δισ. ευρώ και θα συμπληρωθεί, μετά τις εκλογές με άλλα μέτρα που θα αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σε μεγαλύτερη έκταση.
Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα «Σπίτι μου», ο κ. Χατζηδάκης στάθηκε:
– Στα άτοκα ή χαμηλότοκα δάνεια πρώτης κατοικίας, με επιδότηση από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) για νέους με χαμηλά εισοδήματα, που θα δοθούν για την αγορά υφιστάμενων κατοικιών, αξίας έως 200.000 ευρώ, εμβαδού έως 150 τ.μ. και με παλαιότητα τουλάχιστον 15 ετών. Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει να «τρέχει» έως τις αρχές Μαρτίου, ενώ ο προϋπολογισμός θα είναι κατ’ αρχήν 500 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη για διπλασιασμό, εφόσον εξαντληθούν τα κονδύλια.
– Στο πρόγραμμα «Κάλυψη», μέσω του οποίου θα φιλοξενούνται σε ιδιωτικές κατοικίες νέοι 25-39 ετών, δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται κατ’ αρχήν στις κατοικίες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Εστία» για τη φιλοξενία αιτούντων άσυλο σε αστικά διαμερίσματα, το οποίο έχει ολοκληρωθεί. Όσοι ιδιοκτήτες επιθυμούν μπορούν να συνεχίσουν στο νέο πρόγραμμα, συνεχίζοντας να εισπράττουν το ενοίκιο από το κράτος. Την ερχόμενη εβδομάδα, θα πραγματοποιηθεί σχετική συνάντηση με τη ΚΕΔΕ, με στόχο και αυτό το πρόγραμμα να ξεκινήσει τον Μάρτιο.
– Στη δράση «Ανακαινίζω-Νοικιάζω», που απευθύνεται άμεσα στους ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών, με ετήσιο εισόδημα έως 40.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην ένταξη των κενών κατοικιών στη μισθωτική αγορά με την επιδότηση των ιδιοκτητών για την αναβάθμισή τους. Το ακίνητο πρέπει να έχει εμβαδόν έως 100 τ.μ. και να βρίσκεται σε αστική περιοχή και το πρόγραμμα παρέχει επιδότηση 40% της δαπάνης επισκευής και ανακαίνισης έως 10.000 ευρώ, με προϋπόθεση την εκμίσθωση του ακινήτου για τουλάχιστον τρία χρόνια.
– Στην κοινωνική αντιπαροχή, μέσω της οποίας ιδιώτες αναλαμβάνουν να κατασκευάσουν κτίρια κατοικιών με αντάλλαγμα την εκμετάλλευσή τους για ορισμένο χρονικό διάστημα και παράλληλη υποχρέωση να εκμισθώνουν ένα μέρος τους σε προσιτές τιμές.
Τα μέτρα αυτά, όπως σημείωσε ο υπουργός Εργασίας, αντιμετωπίζουν έως έναν βαθμό το πρόβλημα των νέων ζευγαριών και το δημογραφικό, ενώ στηρίζουν την αγορά κατοικίας και τους ιδιοκτήτες με τρόπο υγιή, σύγχρονο και ευρωπαϊκό.
Τέλος, ο κ. Χατζηδάκης υπενθύμισε σειρά δράσεων που υλοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια στους τομείς ευθύνης του, όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ», που ξεκίνησαν το 2009 και αποτελούν σήμερα κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την εξοικονόμηση ενέργειας, η πρόσφατη αναγνώριση των νόμιμων ιδιωτικών δικαιωμάτων και η πρόοδος στους δασικούς χάρτες και το κτηματολόγιο, καθώς και η απελευθέρωση των νέων εμπορικών μισθώσεων, που έγινε το 2014.