Συνεπιμέλεια παιδιών: Απαντήσεις σε 11 ερωτήματα για τις νέες διατάξεις του νομοσχεδίου
Την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας και από τους δύο γονείς μετά το διαζύγιο προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για τη μεταρρύθμιση των σχέσεων γονέων – τέκνων.
Το νομοσχέδιο, το οποίο σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, συνιστά μια «παιδοκεντρική μεταρρύθμιση, η οποία διατηρεί και ενισχύει το αληθές και πραγματικό συμφέρον του παιδιού» κατατέθηκε σήμερα στη Βουλή.
‘Όπως επισημαίνει το υπουργείο Δικαιοσύνης, με το νομοσχέδιο προάγονται μεταξύ άλλων οι εναλλακτικές μέθοδοι επίλυσης των οικογενειακών διαφορών, όπως η διαμεσολάβηση και θεσπίζεται το μαχητό τεκμήριο του 1/3 για την επικοινωνία του παιδιού με τον γονέα, με τον οποίο δεν διαμένει.
Ακόμη, καθιερώνονται αντικειμενικά κριτήρια κακής άσκησης της γονικής μέριμνας και θεσπίζονται «επαρκείς δικονομικές εγγυήσεις για την προστασία των γυναικών και των παιδιών από κακοποιητικές συμπεριφορές, σύμφωνα με τις διεθνείς Συμβάσεις και ιδίως με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης».
Ακόμη, με τις νέες διατάξεις προβλέπεται η κατάρτιση ειδικών προγραμμάτων της Εθνικής Σχολής Δικαστών για την επιμόρφωση των δικαστικών λειτουργών, που θα δικάζουν τις οικογενειακές διαφορές, από εξειδικευμένους Ψυχολόγους, Κοινωνιολόγους και Κοινωνικούς Λειτουργούς, Καθηγητές ΑΕΙ και Δικαστικούς Λειτουργούς.
Διευκρινίσεις σε βασικά ζητήματα που αφορούν στο νομοσχέδιο δίνει ο παρακάτω κατάλογος ερωταπαντήσεων.
1. Τι επιχειρείται με το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης για τη μεταρρύθμιση του Οικογενειακού Δικαίου;
Για πρώτη φορά μετά από περίπου 40 χρόνια από την τελευταία μεγάλη αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου (του 1983) επαναπροσδιορίζεται η φιλοσοφία του νομοθέτη, στην περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης των γονέων. Με το Σχέδιο Νόμου η φιλοσοφία που διέπει το οικογενειακό δίκαιο μετατοπίζεται από τη μονοδιάστατη άσκηση της γονικής μέριμνας κυρίως από τον ένα γονέα στην από κοινού πλέον άσκηση και από τους δύο γονείς.
2. Τι υπαγορεύει αυτό τον επαναπροσδιορισμό της φιλοσοφίας του νομοθέτη και ποιο είναι το κεντρικό κριτήριο με το οποίο επιχειρούνται αυτές οι αλλαγές;
Από το παρωχημένο και επιζήμιο για το συμφέρον του τέκνου στερεότυπο του ενός γονέα στο σπίτι με τα παιδιά και του έτερου γονέα εργαζόμενου-απόντα, η κοινωνία μας έχει μεταβεί στο υγιές πρότυπο οι δύο γονείς να συμμετέχουν ισότιμα στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή, και ταυτόχρονα να είναι πλέον ενσυνείδητα παρόντες στη ζωή και την ανατροφή των τέκνων τους, ως ισότιμοι γονεϊκοί πυλώνες.
Για τις επιχειρούμενες αλλαγές, αδιαπραγμάτευτο κριτήριο παραμένει ο παιδοκεντρικός χαρακτήρας του κεφαλαίου του Αστικού Κώδικα που αφορά στη ρύθμιση των οικογενειακών σχέσεων και ειδικότερα στις σχέσεις των τέκνων με τους γονείς τους, μετά τη διάσπαση του έγγαμου βίου τους, το διαζύγιο, ή την ακύρωση του γάμου τους.
3. Ποιες καινοτομίες εισάγονται με το Σχέδιο Νόμου;
Το νέο Σχέδιο Νόμου εδράζεται στην αρχή της μη διάκρισης μεταξύ των γονέων, καθώς καθιερώνεται η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας και από τους δύο γονείς μετά το διαζύγιο, όπως εφαρμόζεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Προάγονται, παράλληλα, οι εναλλακτικές μέθοδοι επίλυσης των οικογενειακών διαφορών, όπως η διαμεσολάβηση.
Με τις νέες διατάξεις θεσπίζεται το μαχητό τεκμήριο του 1/3 για την επικοινωνία του παιδιού με τον γονέα, με τον οποίο δεν διαμένει.
Καθιερώνονται, επίσης, αντικειμενικά κριτήρια κακής άσκησης της γονικής μέριμνας, τα οποία λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη από το δικαστήριο στη ρύθμιση των ζητημάτων γονικής μέριμνας και επιμέλειας των τέκνων, όπως η μη καταβολή της διατροφής, ο μη σεβασμός στις δικαστικές αποφάσεις και στις συμφωνίες των διαζευγμένων γονέων και η διάρρηξη των σχέσεων του παιδιού με τον άλλον γονέα.
Τέλος, με το σχέδιο Νόμου προβλέπεται η θέσπιση ειδικών προγραμμάτων της Εθνικής Σχολής Δικαστών για την επιμόρφωση των δικαστικών λειτουργών, που θα δικάζουν τις οικογενειακές διαφορές, από εξειδικευμένους Ψυχολόγους, Κοινωνιολόγους και Κοινωνικούς Λειτουργούς, Καθηγητές ΑΕΙ και Δικαστικούς Λειτουργούς.
4. Γιατί εισάγεται το μαχητό τεκμήριο του 1/3 επικοινωνίας και σε τι εξυπηρετεί;
Με την καθιέρωση του μαχητού τεκμηρίου εξασφαλίζεται η αυξημένη επικοινωνία και ισόρροπη επικοινωνία των παιδιών και με τους δύο γονείς. Με τον τρόπο αυτό, αμφότεροι οι γονείς μπορούν να έχουν ποιοτικό χρόνο επικοινωνίας με τα παιδιά τους, συμβάλλοντας ουσιωδώς με την παρουσία τους στην ομαλή ψυχοπνευματικήτους ανάπτυξη.
Παράλληλα, όμως, δημιουργείται μια ουσιαστική βάση διαλόγου μεταξύ των γονέων, ώστε να αποφεύγονται οι έριδες και οι φιλονικίες μεταξύ τους που πληγώνουν το συναισθηματικό κόσμο των παιδιών και παρακωλύουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας τους.
5. Ποια είναι τα οφέλη από το νέο νομοθετικό πλαίσιο που εισάγεται και με ποιον τρόπο επιλύονται οι οικογενειακές διαφορές;
Με τις νέες ρυθμίσεις δημιουργείται το αναγκαίο πλαίσιο συνεννόησης μεταξύ των γονέων, προκειμένου να επιλύσουν τις διαφορές τους εξωδικαστικά. Ειδικότερα, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο καθιερώνονται τα αναγκαία νομικά εργαλεία και διαδικαστικά σταδία. Προβλέπεται η δυνατότητα των γονέων να ρυθμίσουν τα ειδικότερα ζητήματα με έγγραφη συμφωνία, εφόσον υπάρχει το πλαίσιο της συνεννόησης μεταξύ τους. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής σε ειδικευμένο διαμεσολαβητή. Η προσφυγή στο αρμόδιο δικαστήριο προβλέπεται ως το τελευταίο στάδιο, σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ των γονέων.
6. Πως ενισχύεται ο ρόλος του δικαστή στις οικογενειακές διαφορές;
Με το σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης ενισχύεται η δικαστική κρίση για την επίλυση των οικογενειακών διαφορών με δύο τρόπους. Αφενός, με την καθιέρωση του μαχητού τεκμηρίου επικοινωνίας του 1/3, όπως επίσης και των ενδεικτικών κριτηρίων κακής άσκησης της γονικής μέριμνας, ο δικαστής διευκολύνεται ακόμη περισσότερο, όταν υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης και εξετάζει διεξοδικά τα πραγματικά περιστατικά με βάση πάντοτε το αληθές και πραγματικό συμφέρον του παιδιού. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η δυνατότητα έκδοσης δικαστικών αποφάσεων, που δεν θα αμφισβητούνται από τους διαδίκους και περιορίζονται οι αέναες δικαστικές διενέξεις μεταξύ των γονέων, οι οποίες αποβαίνουν τελικά σε βάρος των παιδιών.
Αφετέρου, στο νομοσχέδιο υπάρχει ειδική διάταξη στην οποία προβλέπεται η διενέργεια ειδικών σεμιναρίων επιμόρφωσης και εκπαίδευσης των δικαστικών λειτουργών στο νέο νομοθετικό πλαίσιο από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών. Προβλέπεται μάλιστα πως εκπαιδευτές στα ειδικά αυτά σεμινάρια δεν θα είναι μόνο Δικαστικοί Λειτουργοί και Καθηγητές ΑΕΙ, αλλά και Ψυχολόγοι και Παιδοψυχολόγοι καθώς και Κοινωνικοί Λειτουργοί.
7. Τι προβλέπεται για τις εκκρεμείς υποθέσεις;
Στο νομοσχέδιο προβλέπονται μεταβατικές διατάξεις, με τις οποίες οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εφαρμόζονται και επί εκκρεμών υποθέσεων, εφόσον δεν έχει ακόμη εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση. Παρέχεται, επιπλέον, η δυνατότητα μεταρρύθμισης ή ανάκλησης εγγράφων συμφωνιών εντός χρονικού διαστήματος 2 ετών από την έναρξη ισχύος του νόμου, προκειμένου να υπάρξει εναρμόνιση με τα νέα νομικά δεδομένα
8. Τι ισχύει στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ σε σχέση με την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας;
Ανάλογο ρυθμιστικό πλαίσιο με αυτό που προτείνεται με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης έχει εφαρμογή και σε προηγμένες χώρες της Ευρώπης όπου η νομοθεσία προβλέπει την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας. Το πλαίσιο αυτό έχει εφαρμοστεί με επιτυχία σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ιταλία , η Ολλανδία, η Αυστρία, η Τσεχία, η Ιρλανδία και η Σουηδία ενώ αντίστοιχη νομοθεσία εφαρμόζει η Λεττονία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία.
9. Με το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, επηρεάζεται το ύψος της διατροφής, δεδομένου ότι προβλέπεται αυξημένη επικοινωνία του/των τέκνου/ων με τον έτερο γονέα, μετά το διαζύγιο;
Όχι. Στο Σχέδιο Νόμου δεν υπάρχουν τέτοιες ρυθμίσεις. Άλλωστε, το υπό τροποποίηση κεφάλαιο του Αστικού Κώδικα για τις σχέσεις γονέων – τέκνων δεν αφορά σε θέματα διατροφής.
10. Προστατεύονται επαρκώς οι γυναίκες από κακοποιητική συμπεριφορά; Ποιες πρόνοιες έχουν ληφθεί στο Νομοσχέδιο;
Στο Σχέδιο Νόμου που προτείνεται καθιερώνονται αντικειμενικά κριτήρια κακής άσκησης γονικής μέριμνας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η τέλεση πράξεων ενδοοικογενειακής βίας. Επιπλέον, ως βασικό στοιχείο της επιμόρφωσης των δικαστών που θα χειριστούν τις υποθέσεις οικογενειακού δικαίου ορίζεται η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης με βάση την οποία, σύμφωνα με το άρθρο 1 του Νομοσχεδίου θα πρέπει να ερμηνεύονται οι διατάξεις του νέου Νόμου. Σε κάθε περίπτωση, με τις διατάξεις του Νομοσχεδίου ο δικαστής μπορεί να παρεκκλίνει από το μαχητό τεκμήριο του 1/3, κρίνοντας σύμφωνα με την εν γένει στάση και συμπεριφορά του γονέα που κατηγορείται για άσκηση ενδοοικογενειακής βίας. Έτσι, τα παιδιά και οι μητέρες τους προστατεύονται πλήρως, ακριβώς όπως και σήμερα.
11. Πως αντιμετωπίζουν οι φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών το νέο Νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης;
Σχεδόν το 80% των πολιτών που συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση τάσσονται υπέρ των διατάξεων του Νομοσχεδίου. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ωστόσο, έλαβε υπόψη του και όλες τις παρατηρήσεις που εκφράστηκαν από φορείς τη Κοινωνίας των Πολιτών, ενώ ενσωμάτωσε τις παρατηρήσεις όπως του Συνηγόρου του Πολίτη και της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, καταλήγοντας σε ένα ισορροπημένο νομοσχέδιο.
Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για τις σχέσεις γονέων και τέκνων μετά τη διακοπή της συμβίωσης
Στη Βουλή κατατέθηκε το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, με το οποίο θεσπίζεται νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα διέπει τις σχέσεις γονέων – τέκνων μετά τη διακοπή της συμβίωσης των συζύγων, το διαζύγιο ή την ακύρωση του γάμου. Πρόκειται για το πολυαναμενόμενο νομοσχέδιο για τη λεγόμενη συνεπιμέλεια.
Με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης «Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων και άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου» εισάγονται μεταρρυθμίσεις στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων μετά τη διακοπή της κοινής συμβίωσης, κατ’ εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων που δεσμεύουν τη Χώρα [ιδίως, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (ν.4531/2018)] και ρυθμίζονται λοιπά συναφή ζητήματα.
Ειδικότερα, προβλέπονται τα ακόλουθα:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
Προσδιορίζεται το αντικείμενο των προτεινομένων διατάξεων, με τις οποίες αναμορφώνονται οι σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνου μετά τη διακοπή της συμβίωσης, το διαζύγιο, την ακύρωση του γάμου ή τη λύση του συμφώνου συμβίωσης, προς τον σκοπό της εξυπηρέτησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού με την ενεργή παρουσία και των δύο γονέων κατά την ανατροφή του και την εκπλήρωση των ευθυνών ιούς απέναντι του. (άρθρα 1, 2)
ΚΕΦΑΛΑΙΑ Β’, Γ’
Επέρχονται τροποποιήσεις – συμπληρώσεις των διατάξεων του Αστικού Κώδικα που ρυθμίζουν θέματα σχετικά με την κατοικία του ανήλικου τέκνου και τις σχάσεις γονέων και τέκνων, το δικαίωμα επικοινωνίας, την κακή άσκηση της γονικής μέριμνας κ.λπ. Οι κυριότερες μεταβολές εστιάζονται στα ακόλουθα σημεία:
1. Θεσπίζεται η υποχρέωση ενημέρωσης από τον γονέα με τον οποίο διαμένει το τέκνο προς τον άλλο γονέα σχετικά με την επίδοση και το περιεχόμενο των εγγράφων, που αφορούν το τέκνο, η οποία γίνεται στην κατοικία του γονέα με τον οποίο διαμένει. (άρθρο 3) 2. Εισάγονται ρυθμίσεις σχετικά με το συναινετικό διαζύγιο και την κατανομή της γονικής μέριμνας. Συγκεκριμένα: α. Παρέχεται η δυνατότητα λύσης του γάμου (πλέον της έγγραφης συμφωνίας που ήδη προβλέπεται) και με την υποβολή κοινής ψηφιακής δήλωσης των συζύγων όπου δεν απαιτείται βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής τους, επέρχεται δε και με ενημέρωση του ληξιαρχείου, όπου έχει κατατεθεί η σύσταση του γάμου, με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών.Με την έγγραφη συμφωνία ή την κοινή ψηφιακή δήλωση [ισχύουν τουλάχιστον για δύο (2) έτη με δυνατότητα παράτασης] ρυθμίζονται θέματα σχετικά με την κατανομή της γονικής μέριμνας, τον τόπο διαμονής των τέκνων, τον γονέα με τον οποίο διαμένουν κ.λπ.β. Προβλέπεται ότι, η άσκηση της γονικής μέριμνας προς το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, εξυπηρετείται με την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του.γ. Παρέχεται η δυνατότητα προσφυγής των γονέων σε διαμεσολάβηση στην προσπάθειά τους νια την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας.δ. Θεσπίζεται η από κοινού και εξίσου άσκηση της γονικής μέριμνας από τους δύο γονείς στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης. (Κατά τα ισχύοντα, ρυθμίζεται από το δικαστήριο.) Κατά παρέκκλιση των εν λόγω διατάξεων, οι γονείς μπορούν, με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας ισχύος τουλάχιστον δύο (2) ετών που παρατείνεται αυτοδίκαιο, να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή της γονικής μέριμνας.ε. Στην περίπτωση τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του, αποκτά γονική μέριμνα και ο πατέρας, την οποία ασκεί από κοινού με :η μητέρα, στην περίπτωση που το τέκνο αναγνωρίζεται εκούσια ή δικαστικά με αγωγή που άσκησε ο πατέρας.στ. Παρέχεται, επίσης, σε κάθε έναν από τους γονείς η δυνατότητα να ασκεί τις αξιώσεις διατροφής που έχει το τέκνο κατά του άλλου γονέα ή τρίτου, στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή όταν πρόκειται για τέκνο γεννημένο χωρίς γάμο των γονέων του. (άρθρα 4 – 10)
3. Περιλαμβάνονται ρυθμίσεις σχετικά με την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου και ειδικότερα:α. Θεσπίζεται η υποχρέωση κάθε γονέα να διαφυλάσσει και να ενισχύει τη σχέση του τέκνου με τον άλλο γονέα, τους αδελφούς του, καθώς και με την οικογένεια του άλλου γονέα, ιδίως όταν οι γονείς δεν ζουν μαζί ή ο άλλος γονέας έχει αποβιώσει.β. Ορίζεται ότι, οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία του τέκνου, το θρήσκευμα, ζητήματα υγείας και εκπαίδευσής του, όταν η επιμέλεια ασκείται από τον ένα γονέα ή έχει γίνει κατανομή της μεταξύ των γονέων, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από κοινού.γ. Παρέχεται το δικαίωμα στον γονέα στον οποίο δεν έχει ανατεθεί η άσκηση της επιμέλειας., να ζητά από τον άλλο γονέα πληροφορίες για το πρόσωπο και την περιουσία του τέκνου. (άρθρα 11-12)
4. α. Καθιερώνεται ελάχιστος χρόνος επικοινωνίας με φυσική παρουσία του τέκνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει μαζί, ο οποίος ορίζεται στο 1/3 του συνολικού χρόνου, με ειδικότερες προβλέψεις ώστε να μη διαταράσσεται η καθημερινότητα του τέκνου.Επιτρέπεται ο αποκλεισμός ή περιορισμός της επικοινωνίας μόνο για εξαιρετικά σοβαρούς λόγους (ακαταλληλότητα του γονέα).Σε περίπτωση δε κακής ή καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας, το δικαστήριο μπορεί να μεταρρυθμίσει τον τρόπο άσκησης αυτού.β. Απαριθμούνται ενδεικτικά οι περιπτώσεις που συνιστούν κακή άσκηση της γονικής μέριμνας (υπαίτια μη συμμόρφωση ή παράβαση δικαστικών αποφάσεων ή συμφωνιών των γονέων, διατάραξη της συναισθηματικής σχέσης του τέκνου με τον άλλο γονέα, αδικαιολόγητη άρνηση του γονέα να καταβάλει τη διατροφή που επιδικάστηκε, καταδίκη του γονέα, με οριστική δικαστική απόφαση, για ενδοοικογενειακή βία ή για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας κ λπ.), για τις οποίες το δικαστήριο διατάσσει οποιοδήποτε άλλο πρόσφορο μέτρο. (άρθρα 13 – 14)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
Ρυθμίζονται ζητήματα σχετικά με τους οικογενειακούς διαμεσολαβητές και τα προγράμματα επιμόρφωσης των δικαστικών λειτουργών.
Ειδικότερα:
1. Καταρτίζεται και τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, ειδικό μητρώο οικογενειακών διαμεσολαβητών, από το οποίο ορίζεται διαμεσολαβητής από το δικαστήριο, προκειμένου να διευθετηθεί ο τρόπος άσκησης της γονικής μέριμνας. (άρθρο 15)2.α. Προβλέπεται η διοργάνωση από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών (Ε.Σ.ΔΙ.), κατά παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων (άρθρα 37 και 39 του ν.3689/2008), έκτακτων προγραμμάτων επιμόρφωσης δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, που αφορούν σε διατάξεις τυπικού νόμου, οι οποίες πρόκειται να εφαρμοστούν άμεσα από τα δικαστήρια.Καθορίζεται ο τρόπος και ο τόπος διεξαγωγής των εν λόγω προγραμμάτων [συμμετοχή των επιλεγέντων σε ομάδες εργασίας («workshops»), με φυσική παρουσία στην έδρα της Σχολής ή μέσω διαδικτυακής εφαρμογής («webinars») σε περίπτωση που αυτή δεν είναι δυνατή].β. Ορίζεται ότι, οι υποθέσεις του υπό ψήφιση νόμου εκδικάζονται από δικαστές που έχουν παρακολουθήσει επιτυχώς τα ειδικά σεμινάρια επιμόρφωσης στην Ε.Σ.ΔΙ., τα οποία διενεργούνται από δικαστικούς λειτουργούς, καθηγητές Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και ειδικούς επιστήμονες.γ. Παρέχεται η δυνατότητα χρηματοδότησης των εν λόγω σεμιναρίων από τον κρατικό προ υπολογισμό μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης, οι όροι και οι προϋποθέσεις της οποίας καθορίζονται με κ.υ.α. (άρθρα 16,17)
ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ε’-Ζ’
1. Εισάγονται μεταβατικής ισχύος διατάξεις, σχετικά με:i) την εφαρμογή των προτεινομένων διατάξεων του αναφέρονται στις σχέσεις γονέων και τέκνων (Κεφάλαια Β’ και Γ’) και στις εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση,ii) τη διατήρηση σε ισχύ των συμφωνιών των γονέων που έχουν καταρτιστεί μέχρι την έναρξη ισχύος των ανωτέρω διατάξεων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ή την επικοινωνία με το τέκνο,iii) την εφαρμογή του άρθρου 1515 του Αστικού Κώδικα (τέκνα χωρίς γάμο των γονέων) και σε τέκνα που αναγνωρίστηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του υπό ψήφιση νόμου. (άρθρα 18,19)
2. Παρέχονται οι αναγκαίες εξουσιοδοτήσεις για τη ρύθμιση / καθορισμό, με κ.υ.α.:i) ζητημάτων σχετικά με τη συμφωνία λύσης του γάμου με ηλεκτρονικά μέσα,ii) των προϋποθέσεων και της διαδικασίας εγγραφής οικογενειακών διαμεσολαβητών στο σχετικό ειδικό μητρώο και κάθε άλλο θέμα σχετικά με την κατάρτιση του,iii) των όρων και των προϋποθέσεων χρηματοδότησης των επιμορφωτικών σεμιναρίων δικαστικών λειτουργών. (άρθρα 20 – 22)
3. Καθορίζεται η έναρξη ισχύος των προτεινόμενων διατάξεων, κατά περίπτωση. (άρθρο 23).