Νέα εποχή στις σχέσεις Πολιτείας και Ναυτιλίας φέρνει μετά από 65 χρόνια ο νέος Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου
Μια νέα εποχή στην εθνική ναυτική νομοθεσία φέρνει ο νέος Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (ΚΙΝΔ), ο οποίος εκσυγχρονίζεται εκ βάθρων μετά από 65 χρόνια από την αρχική του ψήφιση το 1958, αποτελώντας συνάμα το πλέον σύγχρονο νομικό πλαίσιο των σχέσεων Κράτους – ναυτιλίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο νέος Κώδικας τον οποίο παρουσίασε ο κ. Πλακιωτάκης στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, περιλαμβάνει ιδιαίτερα σύγχρονες διατάξεις ενώ την ίδια ώρα συμπληρώνει σημαντικά κενά βελτιώνοντας δυναμικά το νομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καθορίζονται οι σχέσεις μεταξύ των φορέων της ναυτιλίας.
Όπως τόνισε ο κ. Πλακιωτάκης ο νέος ΚΙΝΔ «αγγίζει την καρδιά της ναυτιλίας, συνιστά δε το ένα εκ των δυο θεμελιωδών νομοθετικών εργαλείων που η Πατρίδα μας διαθέτει στο πλαίσιο της θεσμικής κάλυψης των ποικίλων και σύνθετων ζητημάτων που καθημερινά αντιμετωπίζει η σύγχρονη ναυτιλιακή δραστηριότητα».
Επίσης, έσπευσε να ευχαριστήσει την Πρόεδρο της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής που συγκροτήθηκε τον Μάρτιο του 2021, Καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Λία Αθανασίου, καθώς και όλα τα μέλη της Επιτροπής, δικαστικούς λειτουργούς, ακαδημαϊκούς, εξειδικευμένους δικηγόρους και στελέχη του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για το πολύτιμο έργο τους.
Οι στόχοι του νέου Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου
Μεταξύ των μεταρρυθμιστικών αξόνων ο κ. Πλακιωτάκης έδωσε ξεχωριστή βαρύτητα στη θέση του ναυτικού μέσα στο νέο αυτό θεσμικό πλαίσιο.
«Δεν πρέπει να λησμονούμε», υπογράμμισε, «ότι ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί την ψυχή και κινητήριο δύναμη όλου του συστήματος των θαλασσίων μεταφορών που καλείται να υπηρετήσει ο Κώδικας».
Ειδικότερα στο νέο πλαίσιο, η διασφάλιση και προστασία των δικαιωμάτων των ναυτικών τέθηκε ως πρώτη προτεραιότητα. Το Κεφάλαιο που αφορά στη ναυτική εργασία προβλέπει τις καταλληλότερες λύσεις που διασφαλίζουν τη θέση του Έλληνα ναυτικού σε κάθε πτυχή του επαγγελματικού του βίου.
Ο νέος ΚΙΝΔ καλύπτει εξάλλου τις εξής ανάγκες και στόχους:
– Πρώτον, συμβάλει στην επίτευξη ενός ισορροπημένου και συνετού εκσυγχρονισμού του Κώδικα με βάση τις υπάρχουσες και τις μεσομακροπρόθεσμες συνθήκες δραστηριοποίησης στον εθνικό και διεθνή ναυτιλιακό στίβο.
– Δεύτερον, επιτυγχάνει τον αναγκαίο διεθνή προσανατολισμό της εθνικής ναυτικής νομοθεσίας, μετά τις μεταβολές που αυτή υπέστη από την κύρωση ικανού αριθμού (τουλάχιστον 8) διεθνών συμβάσεων και την ανάγκη συντονισμού των σχετικών εθνικών, διεθνών και ενωσιακών διατάξεων.
– Τρίτον ενισχύει την διαφάνεια των βασικών δικαιοπραξιών που αφορούν το νομικό καθεστώς των πλοίων και την εκμετάλλευσή τους.
– Τέταρτον, ρυθμίζει τις σύγχρονες μορφές ναυτιλιακής δραστηριότητας που αγνοούνταν παντελώς από τον ισχύοντα ΚΙΝΔ (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο κλάδος των εμπορευματοκιβωτίων), ενώ αναμορφώνει υφιστάμενες ρυθμίσεις που αποδείχθηκαν στην πράξη ατελείς, μη επαρκείς ή παρωχημένες (χαρακτηριστικό παράδειγμα τα καθεστώτα της θαλάσσιας ασφάλισης και της ναύλωσης πλοίων).
– Πέμπτον, καθιστά το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο ελκυστικότερο και φιλικότερο προς τους συναλλασσόμενους, ώστε να επιλέγεται συχνότερα ως εφαρμοστέο από τα συμβαλλόμενα μέρη και να συμβάλει, στο μέτρο που του αναλογεί, στην ενδυνάμωση της ελληνικής σημαίας.
Τι προβλέπει ο νέος ΚΙΝΔ
Οι βασικοί άξονες και το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης συστηματοποιούνται ως ακολούθως:
– Διευρύνεται η νομική έννοια του πλοίου ώστε να προσεγγίσει την τεχνική έννοια και να αποφευχθούν γκρίζες ζώνες. Πέραν από τη νομική σαφήνεια ως προς την υποχρεωτική δημοσιότητα στα αντίστοιχα βιβλία, το σημαντικότερο είναι ότι ενοποιείται η έννοια των πλοίων και των σκαφών, διασφαλίζοντας επί παραδείγματι ότι σε οιοδήποτε ναυτικό ατύχημα οι κανόνες για την ευθύνη, ασφάλιση και αποζημίωση είναι σαφείς.
– Οριοθετείται θετικά η μεγάλη ομάδα των στατικών ναυπηγημάτων(π.χ. FSRU, πλωτές αποθήκες, γερανοί, πλατφόρμες κλπ), που εμφανίζουν πλέον τεράστιο οικονομικό, επιχειρηματικό και εθνικό ενδιαφέρον, ιδίως εξ απόψεως ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας και αποσαφηνίζονται οι κανόνες που τυγχάνουν εφαρμογής σε αυτά.
– Προβλέπεται πλέον η δυνατότητα ηλεκτρονικής λειτουργίας του νηολογίου, της αντίστοιχης τήρησης εγγράφων και της ψηφιακής έκδοσης πιστοποιητικών. Η παρέμβαση αυτή κινείται παράλληλα με ένα μεγάλο έργο ψηφιοποίησης ύψους άνω των 6 εκ. ευρώ που έχει ήδη προκηρυχθεί από την Κοινωνία της Πληροφορίας για την εκπλήρωση αναγκαίων τεχνικών απαιτήσεων. Η ολοκλήρωση αυτής της παρέμβασης αναμένεται να συμπληρώσει την συνεχή και επιτυχημένη προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας του νηολογίου μας.
– Ενοποιείται η ρύθμιση των εμπράγματων εξασφαλίσεων επί πλοίου, ιδίως με την ενιαία ρύθμιση προτιμώμενης και απλής ναυτικής υποθήκης.
– Αποσαφηνίζεται το καθεστώς ευθύνης του πλοιοκτήτη και του εφοπλιστή και συντονίζεται πλέον ρητά με τα ειδικά καθεστώτα ευθύνης που έχουν εισαχθεί μέσω διεθνών συμβάσεων, όπως η ευθύνη για ρύπανση από πετρέλαιο ή για ρύπανση από τα καύσιμα του πλοίου. Η παρέμβαση αυτή κρίνεται γιατί η δραστηριότητα της ελληνικής ναυτιλίας και των θαλασσίων δραστηριοτήτων υπακούει μεν στα υψηλότερα διεθνή standards ασφαλείας και προστασίας του περιβάλλοντος, πλην όμως η κοινωνία πρέπει να είναι απόλυτα θωρακισμένη απέναντι στο απευκταίο ενδεχόμενο ενός μικρού ή μεγαλύτερου ναυτικού ατυχήματος.
– Αναγνωρίζεται νομοθετικά η δραστηριότητα της διαχείρισης πλοίων και ρυθμίζεται η σχέση πλοιοκτήτη και διαχειριστή, με τεράστια οργανωτική, οικονομική και αντίστοιχα νομική σημασία για την ελληνική ναυτιλία και την παρουσία της στην Πατρίδα μας.
– Αναμορφώνεται ριζικά η ρύθμιση των δύο βασικών συμβάσεων εκμετάλλευσης του πλοίου, ναύλωσης και θαλάσσιας μεταφοράς πραγμάτων, με διακριτούς πλέον κανόνες, αντί της ενιαίας ασαφούς και εν πολλοίς συγχυτικής ισχύουσας ρύθμισης.
– Η θαλάσσια μεταφορά πραγμάτων ενοποιείται, όπως απαιτείτο άλλωστε, με βάση τους διεθνείς αναγκαστικούς Κανόνες Χάγης Βίσμπυ, τους οποίους έχει κυρώσει η Ελλάδα από το 1992. Παράλληλα, αναγνωρίζονται νομοθετικά κι άλλα έγγραφα μεταφοράς, που χρησιμοποιούνται στη ναυτιλιακή πρακτική (πλην της φορτωτικής), σε φυσική και ηλεκτρονική μορφή. Τέλος, δίδεται ρυθμιστική στέγη στην συνδυασμένη μεταφορά με θαλάσσιο σκέλος.
Πλήρης αναμόρφωση του καθεστώτος θαλάσσιας μεταφοράς
Η θαλάσσια μεταφορά επιβατών αναμορφώνεται ριζικά, με σημείο αναφοράς τους διεθνώς ομοιόμορφους κανόνες δικαίου, και συγκεκριμένα τη Διεθνή Συνθήκη των Αθηνών του 2002 και τους αντίστοιχους ενωσιακούς κανόνες που περιέχονται στον Κανονισμό 392/2009, οι οποίοι εφαρμόζονται πλέον σε όλες τις κατηγορίες πλοίων.
Οι κίνδυνοι της θαλάσσιας αποστολής(θαλάσσια αρωγή, σύγκρουση, κοινή αβαρία) ρυθμίζονται πλέον ενιαία, με σκοπό την επίτευξη του μέγιστου δυνατού συντονισμού προς τους αντίστοιχους διεθνείς κανόνες.
Ουσιώδεις αλλαγές επέρχονται στο σύστημα του συνολικού περιορισμού της ευθύνης για ναυτικές απαιτήσεις: οι ουσιαστικές διατάξεις καλύπτονται από τη Δ.Σ. Σύμβαση Λονδίνου 1976/1996 (LLMC) και τα ειδικά καθεστώτα ευθύνης για ρύπανση, όπου αυτά τυγχάνουν εφαρμογής, ενώ οικοδομείται εξαρχής ο δικονομικός μηχανισμός υλοποίησης του περιορισμού, με στόχους την διαφάνεια, ασφάλεια δικαίου και την ταχύτητα στην εκκαθάριση των απαιτήσεων.
Η ρύθμιση της θαλάσσιας ασφάλισης (που στην ουσία είχε περιπέσει σε αχρησία), αναμορφώνεται επίσης ριζικά, με προβάδισμα στη συμβατική ελευθερία και εναρμόνιση με τη διεθνή συναλλακτική πρακτική.
Τέλος συντονίζονται οι διατάξεις περί αναγκαστικής κατάσχεσης επί πλοίων με αυτές του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ενώ εισάγονται ειδικές ρυθμίσεις που ανταποκρίνονται στα ειδικά χαρακτηριστικά του πλοίου ως εξειδικευμένου περιουσιακού στοιχείου.
Σε διαβούλευση ο «Νέος Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου»
Τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση η νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, υπό τον τίτλο «Νέος Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου».
Δεδομένης της σπουδαιότητας της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, σας καλώ να συμμετάσχετε στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση, διατυπώνοντας τις απόψεις και τις παρατηρήσεις σας επί των σχετικών ρυθμίσεων.
Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί την 25η Ιανουαρίου 2023 και ώρα 18.00.
Ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής ΠολιτικήςΙωάννης Πλακιωτάκης
Γ. Πλακιωτάκης: Εμβληματικό έργο ο εκσυγχρονισμός του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου μετά από 64 χρόνια
Στην αναμόρφωση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου ο οποίος παρέμενε χωρίς καμιά επικαιροποίηση από το 1958 αναφέρθηκε ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Γιάννης Πλακιωτάκης, κηρύσσοντας σήμερα την έναρξη των εργασιών του 10ου Διεθνούς Συνεδρίου Ναυτικού Δικαίου που διοργανώνει ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά και πραγματοποιείται στο Ίδρυμα Ευγενίδου, υπό την επιστημονική εποπτεία της καθηγήτριας νομικής Λίας Αθανασίου.
Όπως τόνισε ο κ. Πλακιωτάκης, πρόκειται για ένα εμβληματικό έργο το οποίο έρχεται να καλύψει τις νέες μορφές εμπορικής δραστηριοποίησης, τις νέες διεθνείς συμβάσεις και τα νέα δεδομένα της αγοράς και της τεχνολογίας, μιας παγκοσμιοποιημένης και ανταγωνιστικής βιομηχανίας όπως η ναυτιλία.
Η Πολιτεία, είπε, μερίμνησε για τη σύσταση Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, αποτελούμενη από έγκριτους Καθηγητές και Καθηγήτριες, Δικαστές, Δικηγόρους και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, η οποία υπό την προεδρία της κυρίας Αθανασίου, πραγματοποίησε ένα τιτάνιο έργο για τον εκσυγχρονισμό ενός καίριου νομοθετήματος της Ελληνικής ναυτιλίας, ηλικίας μεγαλύτερης των εξήντα ετών.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε, οφείλω να συγχαρώ την εν λόγω επιτροπή για το σημαντικό έργο της το οποίο έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και σύντομα θα τεθεί σε εφαρμογή.
Εξάλλου ο κ. Πλακιωτάκης στην διάρκεια της ομιλίας του επεσήμανε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, αλλά και τις προτεραιότητες που θέτει το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, για τη στήριξη της δυναμικής πορείας της ελληνικής ναυτιλίας και τη διατήρηση και περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητάς της να προσαρμόζεται στις τάσεις της εποχής προκειμένου να συνεχίσει να ηγείται στο παγκόσμιο ναυτιλιακό στερέωμα.
Αναμορφώνεται μετά από 63 χρόνια ο Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου
Υπό την προεδρία της Καθηγήτριας Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών κυρίας Λίας Αθανασίου ξεκίνησαν οι εργασίες της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για την αναμόρφωση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου, ο οποίος θεσπίστηκε το 1958 και έκτοτε δεν έχει τροποποιηθεί, παρά τις εξελίξεις που έχουν εμφανισθεί στην εθνική και διεθνή ναυτιλία εδώ και περισσότερο από έξι δεκαετίες.
«Σήμερα είναι μια ιστορική μέρα για την Ελληνική Ναυτιλία», τόνισε ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Γιάννης Πλακιωτάκης, επισημαίνοντας ότι «εξήντα τρία χρόνια μετά την ψήφιση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου, επιβάλλεται η ριζική του αναμόρφωση.
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κινείται σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο που αποσκοπεί στην ενίσχυση του ελληνικού νηολογίου, στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού πλοίου καθώς και στην αύξηση της απασχόλησης Ελλήνων ναυτικών στα πλοία της σημαίας μας.
Σημαντική προϋπόθεση για να πετύχουμε τους στόχους μας, είναι και ο εκσυγχρονισμός της ναυτικής μας νομοθεσίας. Ο Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου έχει αναμφίβολα ξεπερασθεί προ πολλού. Οι αδυναμίες του είναι εμφανείς, με πιο χαρακτηριστική την μη συμμόρφωσή του με διεθνείς συμβάσεις που έχουν θεσπισθεί.
Η Ελλάδα, ως κυρίαρχη ναυτιλιακή δύναμη παγκοσμίως οφείλει να διαθέτει και αντίστοιχα πρωτοπόρο θεσμικό πλαίσιο που να διέπει το σύγχρονο ναυτιλιακό γίγνεσθαι.
Η αναμόρφωση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου αποτελεί την κορωνίδα των νομοθετικών παρεμβάσεων που καλούμαστε να υλοποιήσουμε. Είμαι βέβαιος ότι το έργο της Επιτροπής θα έχει την επιτυχία που όλοι προσδοκούμε».
Ο κ. Πλακιωτάκης ευχαρίστησε την Πρόεδρο και τα μέλη της Επιτροπής για την συμμετοχή τους σε αυτήν, τους ευχήθηκε καλή επιτυχία και διαβεβαίωσε ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής θα σταθεί αρωγός στο δύσκολο αλλά και ιστορικό αυτό έργο που καλείται η εν λόγω Επιτροπή να φέρει σε πέρας.
Στην Επιτροπή συμμετέχουν διακεκριμένα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, εκπρόσωποι της ναυτιλιακής κοινότητας και φορέων εξειδικευμένων στα θέματα ναυτικού δικαίου καθώς και έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.