4 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της καινοτομίας θα διατεθούν με το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027
Πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 16/09/2021 στη Θεσσαλονίκη, η εκδήλωση με θέμα «Χρηματοδότηση της καινοτομίας ως μοχλός για περιφερειακή ανάπτυξη». Η εκδήλωση, που διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ είναι η 5η και τελευταία, από μία σειρά εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο της παρουσίας της στην 85η ΔΕΘ.
Η εκδήλωση εστίασε στον εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό, στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ 2021 -2027, που σκοπό έχει την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω νέων επενδύσεων και την ενσωμάτωση καινοτόμων μεθόδων παραγωγής και νέων τεχνολογιών, με απώτερο στόχο τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των Περιφερειών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και τη σύγκλιση του εισοδήματος των νοικοκυριών στην Ελλάδα με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι κκ Δημήτρης Σκάλκος, Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, Αθανάσιος Κυριαζής, Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας, Άγγελος Τσακανίκας, Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικής Αξιολόγησης Συστημάτων Τεχνολογίας, Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας ΕΜΠ – Επιστημονικός Σύμβουλος ΙΟΒΕ, Χρήστος Γούλας, PhD Διευθυντής Ινστιτούτου Εργασίας ΓΣΕΕ, και Αριστείδης Ζέρβας, CFO του Ομίλου KLEEMAN και το συντονισμό της είχε ο κ. Μιχάλης Γκούμας, από την Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης, Συντονιστής του Στόχου Πολιτικής «Μια Εξυπνότερη Ευρώπη» του ΕΣΠΑ 2021- 2027.
Στην τοποθέτησή του ο κ. Δημήτρης Σκάλκος, Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, ανέφερε ότι «Η ελληνική οικονομία θα πρέπει να ανταποκριθεί στη διπλή πρόκληση του «πράσινου» και ψηφιακού μετασχηματισμού της. Η καινοτομία τέμνει οριζόντια αυτούς τους δύο τομείς και αποτελεί αναγκαία συνθήκη αύξησης της παραγωγικότητας αλλά και δημιουργίας νέων αγορών.
Στο νέο Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, η ενδυνάμωση του οικοσυστήματος έρευνας και καινοτομίας αποτελεί μία από τις βασικές μας προτεραιότητες καθώς η χώρα μας παρουσιάζει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Στο νέο Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητας, για την ενίσχυση της καινοτομίας προβλέπεται να διατεθούν πόροι που πλησιάζουν τα 4 δις ευρώ. Οι πόροι αυτοί θα δεσμευτούν σε δράσεις για τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την ενίσχυση του εξωστρεφούς προσανατολισμού τους, τις συνέργειες μεταξύ τους (clustering), την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού. Ενώ, για να «ξεκλειδώσουν» οι πόροι αυτοί απαιτείται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μίας εθνικής στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης, που θα εστιάζει στην ανάδειξη και αξιοποίηση των ιδιαίτερων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων μίας περιοχής, μέσα από μια διαδικασία επιχειρηματικής ανακάλυψης. Προκειμένου να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της νέας προγραμματικής περιόδου και ενσωματώνοντας τα διδάγματα της εφαρμογής της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης στα προηγούμενα χρόνια, προχωρούμε: στην εκπόνηση μίας νέας Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης που ολοκληρώνεται στους αμέσως επόμενους μήνες, με περιφερειακές απολήξεις, στη βελτίωση του συστήματος διακυβέρνησης της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης, με τη θεσμοθέτηση και λειτουργία του Συμβουλίου Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης καθώς μίας Τεχνικής Γραμματείας για την υποβοήθηση του έργου του Συμβουλίου καθώς και, την αναβάθμιση των υφιστάμενων πλατφορμών καινοτομίας (με την ευθύνη της ΓΓΕΚ) και τον σχεδιασμό ενός νέου μηχανισμού στήριξης της επιχειρηματικής καινοτομίας (Innovation Agency) για τη συνένωση της έρευνας με την επιχειρηματικότητα. Ενώ σε ότι αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, προχωρούμε σε προσαρμογές που θα μας επιτρέψουν να υποστηρίξουμε αποτελεσματικά την υλοποίηση της στρατηγικής μας, διευκολύνοντας παράλληλα τους δικαιούχους των δράσεων. Προς την κατεύθυνση αυτή, αναφέρω επιγραμματικά την ανάπτυξη ενός νέου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΠΣΚΕ), την πρόβλεψη για σχεδιασμό «οριζόντιων» προσκλήσεων σε τακτά χρονικά διαστήματα και με ενιαίο επενδυτικό σχέδιο, καθώς και την απλούστευση και επιτάχυνση των ακολουθούμενων διαδικασιών. Επίσης, οι προσκλήσεις θα επιδιωχθεί να γίνονται συστηματικά σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα ή να παραμένουν ανοικτές ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να προετοιμαστούν και να προγραμματίσουν την υποβολή προτάσεων».
Ο κ. Αθανάσιος Κυριαζής, Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας, στην τοποθέτησή του ανέφερε:
«Η διασύνδεση της έρευνας με την παραγωγή εξακολουθεί να αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα στην Ελλάδα, παρά τις μακροχρόνιες προσπάθειες επίλυσής του. Ωστόσο, αν και οι δείκτες για την έρευνα και ανάπτυξη στη χώρα μας βρίσκονται ακόμη χαμηλά σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο, εντούτοις συνεχώς βελτιώνονται. Ιδιαίτερα ελπιδοφόρα σε αυτήν την αυξητική πορεία είναι η συνεισφορά των επιχειρήσεων που έφτασε το 0,59% του ΑΕΠ από 0,24% το 2011. Μάλιστα οι δαπάνες αυτές των επιχειρήσεων χρηματοδοτούνται κατά 83% περίπου από ίδια κεφάλαια. Ενώ ήδη, κατά την περίοδο 2014-20, υλοποιείται η δράση “Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ” που στηρίζει την βιομηχανική έρευνα, την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων από τις επιχειρήσεις, καθώς και την συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων, όπου υποβλήθηκαν 5.338 προτάσεις και σήμερα υλοποιούνται 1.115 ερευνητικά έργα, με 591 εκ. € περίπου δημόσια δαπάνη και μόχλευση 112 εκ. € ιδιωτικών πόρων».
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ Κυριαζής υπογράμμισε ότι «Για την Ελλάδα, ο σχεδιασμός του ΕΣΠΑ 2021 – 2027 έχει ήδη εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και τα Επιχειρησιακά Προγράμματα της νέας περιόδου. Ένας από τους βασικούς Στόχους Πολιτικής του νέου ΕΣΠΑ είναι η ανάπτυξη μιας ευφυέστερης Ευρώπης μέσα από τον έξυπνο και καινοτόμο οικονομικό μετασχηματισμό. Για το σκοπό αυτό, η ΓΓΕΚ σε συνεργασία με τις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων εργάζεται για την διαμόρφωση μιας νέας Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης, η οποία εκτός από την έρευνα και την καινοτομία, θα επεκτείνεται και σε θέματα καινοτόμου επιχειρηματικότητας, ψηφιακού μετασχηματισμού και ανάπτυξης των απαραίτητων δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού. Τέτοιες δράσεις επικεντρώνονται στην αξιοποίηση του ερευνητικού αποτελέσματος, στην υποστήριξη της νεοφυούς καινοτόμου επιχειρηματικότητας, στη δημιουργία δυναμικών οικοσυστημάτων καινοτομίας, καθώς και στην εδραίωση μακρόπνοων, στρατηγικών συνεργασιών ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τους ερευνητικούς φορείς. Τα καινοτομικά clusters, τα Κέντρα Ικανότητας και τα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας αναμένουμε να δώσουν ισχυρή ώθηση στην κατεύθυνση αυτή. Επίσης προβλέπονται σημαντικές νέες επενδύσεις με την ανάπτυξη δύο “Πολιτειών Καινοτομίας”, μια στη Θεσσαλονίκη, το ThessIntech και μια στην Αθήνα, όπου ήδη προχωρούν οι διαδικασίες αξιοποίησης του παλαιού βιομηχανικού συγκροτήματος της ΧΡΩΠΕΙ. Στόχος μας η προσέλκυση σημαντικών εταιρειών, οι οποίες σε συνεργασία με ερευνητικά ινστιτούτα και start-up επιχειρήσεις, θα ενισχύσουν την ανοιχτή καινοτομία στη χώρα. Ταυτόχρονα, σημαντικά βήματα έχουν γίνει για την υποστήριξη των νεοφυών, καινοτόμων επιχειρήσεων μέσα από το Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων «Elevate Greece” το οποίο τηρείται στη ΓΓΕΚ».
Από την πλευρά του ο κ. Άγγελος Τσακανίκας, Αν. Καθηγητής Οικονομικής Αξιολόγησης Συστημάτων Τεχνολογίας, Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας ΕΜΠ – Επιστημονικός Σύμβουλος ΙΟΒΕ, υπογράμμισε:
«Στη νέα προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ 2021 – 2027, η νέα στρατηγική της έξυπνης εξειδίκευσης σχεδιάζεται σε εθνικό μεν επίπεδο, αλλά με περιφερειακές απολήξεις. Η εμπειρία από την προηγούμενη περίοδο έδειξε ότι η περιφερειακή προσέγγιση στο σχεδιασμό της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης είχε αρκετές καλές επιδόσεις και οδήγησε πράγματι ορισμένες περιφέρειες στη δημιουργία μηχανισμών και εργαλείων που υποστήριξαν τη στρατηγική σε τοπικό επίπεδο. Όμως ταυτόχρονα η πολυδιάσπαση στρατηγικών και εργαλείων λειτουργεί εις βάρος της συνεκτικότητας της συνολικής προσπάθειας. Ειδικά όταν υπάρχουν κοινές σε όλες περιφέρειες τομεακές προτεραιότητες, κρίνεται πιο αποδοτική μια εθνική στρατηγική με περιφερειακές εξειδικεύσεις, όπου αντλούνται γνώσεις και ικανότητες σε εθνικό επίπεδο, συστηματικά και χωρίς διαφορετικές διαχειριστικές ταχύτητες, ανάλογα με την επάρκεια των μηχανισμών κάθε περιφέρειας. Η ανάδειξη της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης σε εθνικό επίπεδο εξυπηρετεί ακριβώς αυτό τον σκοπό: την επίτευξη κρίσιμης μάζας παραγωγικών συντελεστών σε επίπεδο χώρας και τελικά την ανάδειξη του τοπικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε εθνικό στόχο». Αναφερόμενος στους τομείς στους οποίους θα δοθεί προτεραιότητα στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ 2021 – 2027, ο κ. Τσακανίκας τόνισε ότι «Οι στρατηγικοί τομείς προτεραιότητας που επιλέχθηκαν για την επόμενη περίοδο διακρίθηκαν σε επιμέρους κριτήρια αξιολόγησης που αφορούσαν στην οικονομία, την εξαγωγική δυναμική, την έρευνα και ανάπτυξη, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό (Βιομηχανία 4.0), την κυκλική οικονομία, αλλά και τη διεθνοποίηση. Είναι τομείς που είναι ορατοί από το εγχώριο παραγωγικό οικοσύστημα και αφορούν σε αναγνωρίσιμους φορείς και οντότητες στο ελληνικό περιβάλλον. Από την άλλη πλευρά, η διαδικασία της επιχειρηματικής ανακάλυψης, η οποία θα διεξαχθεί και σε τοπικό επίπεδο θα οδηγήσει – με την ευρεία συμμετοχή των παραγωγικών φορέων στον εντοπισμό συγκεκριμένων δραστηριοτήτων εντός αυτών, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στους στόχους της ΕΣΕΕ 2021 -2027, όπως την κλιμάκωση της δραστηριότητας σε έρευνα & καινοτομία, τη ψηφιακή μετάβαση, την εξάπλωση της κυκλικής οικονομίας και την ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων».
Ο κ. Χρήστος Γούλας, Διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, ανέφερε: «Το εργατικό δυναμικό είναι ο κύριος φορέας που μπορεί να επιφέρει την ανάπτυξη στην παραγωγική διαδικασία. Ωστόσο, εργαζόμενοι/ες στη χώρα μας επωφελούνται ελάχιστα από τις αντίστοιχες δυνατότητες και ευκαιρίες που παρέχονται στους ευρωπαίους συναδέλφους τους, μιας και η Ελλάδα διαχρονικά έχει ιδιαίτερα χαμηλούς δείκτες στις δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης. Είναι αναγκαίο να επενδύσουμε στο δικαιότερο μοίρασμα τους και να αναγνωρίσουμε την πολύτιμη διαρκή συνεισφορά των εργαζόμενων στην οικονομική παραγωγή και την ανάπτυξη. Για να το καταφέρουμε απαιτείται η διαμόρφωση ενός εθνικού συστήματος αναβάθμισης δεξιοτήτων που να αξιοποιεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό τις ευκαιρίες που δημιουργεί η τεχνολογική εξέλιξη. Η αναγνώριση των εργαζομένων ως φορέων καινοτομίας, προϋποθέτει μια πιο ουσιαστική προσήλωση στην ευημερία και στην ποιότητα στην απασχόληση. Η καινοτομία δεν είναι συμβατή ούτε με την επαγγελματική εξουθένωση ούτε με την εργασιακή εκμετάλλευση. Η αύξηση των μισθών και η δικαιότερη κατανομή του χρόνου εργασίας αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις κάθε ουσιαστικής συζήτησης για την ανάδειξη νέων παραγωγικών προτύπων περισσότερο συμβατών με την καινοτομία και την κοινωνική αλλαγή».
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Γούλας τόνισε: «Η ανάπτυξη εξειδικευμένων επαγγελματικών περιγραμμάτων σε επαγγέλματα ή και ειδικότητες μπορούν να αποτελέσουν βάση για την συμβολή του εργατικού δυναμικού στην καινοτομία και την περιφερειακή ανάπτυξη. Όλες οι παραγωγικές και οργανωτικές καινοτομίες, στηρίζονται στην αξιοποίηση της ανθρώπινης / εργατικής τεχνογνωσίας. Αυτός ο γνωστικός πλούτος είναι ο πραγματικός πλούτος των επιχειρήσεων. Το σημαντικότερο κεφάλαιο των επιχειρήσεων παραμένει το ανθρώπινο και ο ρόλος των εργαζομένων δεν μπορεί παρά να κερδίσει ακόμη περισσότερο σε μέγεθος και σημασία ως προς την διάχυση και την εμπέδωση καινοτομικών αλλαγών.»
Ο κ. Αριστείδης Ζέρβας, CFO του Ομίλου KLEEMAN, στην τοποθέτησή του δήλωσε ιδιαίτερη ικανοποίηση που στο νέο ΕΣΠΑ 2021 -2027, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανταγωνιστικότητα, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και το ανθρώπινο δυναμικό, τονίζοντας ότι «Η ψηφιοποίηση θα βελτιώσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων που θα αποφασίσουν να μετασχηματιστούν. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει χωρίς την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού ώστε να αποκτήσει τις δεξιότητες που απαιτούνται για αυτόν τον ψηφιακό μετασχηματισμό». Στη συνέχεια ανέφερε: «Η επόμενη ημέρα θα είναι πολύ διαφορετική στις επιχειρήσεις και την κοινωνία και αυτό επιταχύνθηκε από την πανδημία. Το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται λόγω της μεγάλης ταχύτητας με την οποία αναπτύσσονται οι τεχνολογίες θα είναι πολύ πιο ανταγωνιστικό και θα μεταβάλλεται πολύ πιο γρήγορα από ότι είχαμε συνηθίσει. Η καινοτομία δεν θα είναι πλέον ένα κομμάτι που θα ενισχύει απλά την επιτυχία των επιχειρήσεων αλλά θα γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής τους λειτουργίας. Χωρίς αυτό οι επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν. Επίσης η καινοτομία θα είναι σε πολλά επίπεδα όπως στο προϊόν, στις παραγωγικές διαδικασίες, στην εκπαίδευση και διαχείριση του προσωπικού, στον τρόπο σκέψης ακόμα και πρέπει να ακολουθεί την τάση της αγοράς και της κοινωνίας. Στην KLEEMANN έχουμε ενσωματώσει την καινοτομία στον τρόπο λειτουργίας μας και στην εταιρική μας κουλτούρα, έχοντας ήδη 26 κατοχυρωμένα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (πατέντες)».
Στο πλαίσιο τήρησης των μέτρων προστασίας από την covid-19, την εκδήλωση παρακολούθησε με φυσική παρουσία περιορισμένος αριθμός συμμετεχόντων, ενώ μεταδόθηκε ζωντανά μέσω των επίσημων διαδικτυακών καναλιών του ΕΣΠΑ.
Το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση στη μεταλιγνιτική περίοδο
Πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 14/09/2021 στη Θεσσαλονίκη, η εκδήλωση με θέμα «Στο δρόμο για μία δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση: Προκλήσεις και προοπτικές». Η εκδήλωση, που διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ στο πλαίσιο της παρουσίας της στην 85η ΔΕΘ, είναι η 3η από μία σειρά εκδηλώσεων που στόχο έχουν να αναδείξουν τη στρατηγική και τις προτεραιότητες της Ελλάδας την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027, με βάση τις οποίες θα εξειδικευτούν οι δράσεις που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ.
Η εκδήλωση, συντονιστής της οποίας ήταν ο κ. Πέτρος Ευγενικός, Συνεργάτης, Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων & ΕΣΠΑ και Συντονιστής για τον ειδικό στόχο “Δίκαιη Μετάβαση” του ΕΣΠΑ 2021-2027, επικεντρώθηκε στις προκλήσεις, αλλά και τις προοπτικές που θα προκύψουν τόσο σε εθνικό, όσο και σε τοπικό επίπεδο κατά την ενεργειακή μετάβαση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας, στο πλαίσιο υλοποίησης του στόχου που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050.
Ο Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, κ. Κωνσταντίνος Μουσουρούλης, στην τοποθέτησή του αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα της απανθρακοποίησης για την Ελλάδα, καθώς και στον οδικό χάρτη μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, με έμφαση στις ανάγκες των περιοχών που επηρεάζονται άμεσα από την αλλαγή στο ενεργειακό μίγμα της χώρας, στους στόχους και στις χρηματοδοτικές πηγές του Προγράμματος προκειμένου να πραγματοποιηθεί η Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση. Ο κ. Μουσουρούλης ανέφερε ότι «Είμαι αισιόδοξος, γιατί πλέον, η συγκυρία είναι ευνοϊκή, καθώς διαθέτουμε ήδη ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετάβασης, μια Ελληνική Πράσινη Συμφωνία που περιλαμβάνει τόσο ένα σχέδιο διαχείρισης έκτακτης ανάγκης, όσο και σχέδιο για τη δημιουργία ενός ζωτικού χώρου στις περιοχές όπου θα γίνει η μετάβαση. Η πρώτη πτυχή προχωρά με χρηματοδοτικούς πόρους του ΕΣΠΑ της προγραμματικής περιόδου 2014-2020, όπου κατασκευάζονται κρίσιμες υποδομές τηλεθέρμανσης, μεγάλες οδικές διασυνδέσεις, επεκτάσεις έργων φυσικού αερίου, έργα που προωθούν την κυκλική οικονομία και, το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται η χρηματοδότηση ενός πακέτου μέτρων για την τόνωση της απασχόλησης και της στήριξης των επιχειρήσεων. Ενώ, σε ότι αφορά το σχέδιο δημιουργίας ενός ζωτικού χώρου, θα υλοποιηθεί μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων του νέου ΕΣΠΑ 2021 – 2027 και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης». Ο κ. Μουσουρούλης υπογράμμισε ότι «ήδη έχουν προσδιορισθεί οι γενικές χρήσεις γης στις περιοχές όπου γίνεται εξόρυξη λιγνίτη, ενώ έχουν ήδη εξασφαλισθεί οι αναγκαίοι πόροι από το νέο ΕΣΠΑ 2021 – 2027 για την υλοποίηση αναπτυξιακών έργων στρατηγικού χαρακτήρα (στον τομέα της καθαρής ενέργειας, της βιομηχανίας, της γεωργίας, του τουρισμού, της τεχνολογίας και προγραμμάτων εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων ώστε να βρουν καλύτερες θέσεις εργασίες και να κρατήσουν τους ανθρώπους στον τόπο τους). Ακόμα στο πλαίσιο του νέου Αναπτυξιακού Νόμου, το νομοσχέδιο Δίκαιης Μετάβασης, έχει από την αρχή λάβει επενδυτικό και αναπτυξιακό χαρακτήρα, με ισχυρή κινητροδότηση νέων επενδύσεων μέσω προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων, με την ευθύνη της υλοποίησης να παραμένει στους εκάστοτε φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης».
Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης, οι κκ Carsten Rasmussen, Επικεφαλής της Μονάδας για την Κύπρο και την Ελλάδα στη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Θεόδωρος Θεοδουλίδης, Πρύτανης Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Πάρις Κοκορότσικος, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΕ, και Νίκος Μάντζαρης, Αναλυτής Πολιτικής, Συνιδρυτής και Εταίρος, “The Green Tank”.
Ο κ. Rasmussen εκπροσωπώντας τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής της Ε.Ε. αναφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και στον τρόπο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει από τα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα να αξιοποιήσει τους πρόσθετους πόρους που θα διατεθούν μέσω του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης την Προγραμματική Περίοδο 2021 – 2027.
O κ. Rasmussen ανέφερε: «Η Ευρώπη στο σύνολό της διέρχεται μία μεταβατική εποχή. Η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της που όλοι μας ζούμε, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι θα πρέπει να αλλάξουμε ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο μετακινούμαστε, εργαζόμαστε και ζούμε. Χρειαζόμαστε μια ισχυρή αλλαγή της παγκόσμιας και της ευρωπαϊκής οικονομίας στο σύνολό της».
Ο κ. Rasmussen τόνισε ότι «μέχρι σήμερα, η Ελληνική Κυβέρνηση έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, και το Ελληνικό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης ακολουθεί με συνέπεια το πρόγραμμα που έχει εκπονηθεί και υπάρχει αισιοδοξία ότι θα αξιοποιήσει σωστά τους πόρους από το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027. Ο ρόλος του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης είναι να βοηθήσει τη μετάβαση και την αλλαγή υποδείγματος στις περιοχές αυτές, με στοχευμένη χρηματοδότηση δράσεων». Όπως ανέφερε ακόμα ο κ. Rasmussen, «είναι πολύ θετική η μεγάλη συμμετοχή και οι πολλοί εμπλεκόμενοι σε επίπεδο διαβούλευσης και συμμετοχής σε τοπικό επίπεδο, καθώς και η ύπαρξη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού σε επίπεδο Κεντρικής Κυβέρνησης».
Από την πλευρά του ο κ. Θεοδουλίδης, Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, αναφέρθηκε στον ρόλο της ακαδημαϊκής κοινότητας, τόσο κατά τη μεταβατική περίοδο, όσο και στη νέα μεταλιγνιτική εποχή, καθώς και στην απαιτούμενη σύνδεση της έρευνας και της καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα. Συγκεκριμένα, ο κ Θεοδουλίδης ανέφερε: «Η παρουσία ενός μεγάλου Πανεπιστημιακού ιδρύματος σε μία Περιφέρεια που βρίσκεται υπό μετάβαση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η συμβολή των Πανεπιστημίων στην Περιφερειακή Ανάπτυξη είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προώθηση της έρευνας, της καινοτομίας, την εκπαίδευση των εργαζομένων για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων ώστε να βρουν νέα εργασία, και η διασύνδεσή τους με την επιχειρηματικότητα. Ήδη οι πρώτες startups και spin-off επιχειρηματικές πρωτοβουλίες είναι γεγονός, ενώ επίκειται και η πρώτη επιχειρηματική θερμοκοιτίδα. Στο πλαίσιο αυτό είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των χρηματοδοτικών προγραμμάτων του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, γιατί βοηθούν στην πράξη στη διασύνδεση της έρευνας και της καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα». Ο κ. Θεοδουλίδης ανέφερε συγκεκριμένα ότι «ήδη, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από μεγάλες εταιρείες ενεργειακής και ψηφιακής μετάβασης για ιδιωτικές επενδύσεις, τις οποίες σκοπεύουμε να στηρίξουμε και εμείς, μέσω των προγραμμάτων χρηματοδότησης του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης».
Ο κ. Κοκορότσικος, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Α.Ε., κατέθεσε την εμπειρία άλλων χωρών σχετικά με τον σχεδιασμό της οικονομικής αναδιοργάνωσης των πληττόμενων από την απολιγνιτοποίηση περιοχών. Ο κ. Κοκορότσικος ανέφερε: «Στο παρελθόν και άλλες χώρες ξεκίνησαν την προσπάθεια απολιγνιτοποίησης, έχοντας κυρίως οικονομικά κίνητρα και λιγότερο για περιβαλλοντικούς λόγους. Ωστόσο, τα προγράμματα αυτά δεν είχαν μία ολοκληρωμένη προσέγγιση, και ενώ προσπάθησαν να δώσουν λύση στην περιβαλλοντική αποκατάσταση, δεν αντιμετώπισαν καθόλου την απώλεια των θέσεων εργασίας και τη δημιουργία ενός εναλλακτικού παραγωγικού μοντέλου. Το γεγονός αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, σε πάρα πολλές από αυτές τις περιοχές τα πρώτα χρόνια της απανθρακοποίησης να σημειωθεί εγκατάλειψη, μετανάστευση και γήρανση του πληθυσμού. Σε αντιδιαστολή, η Ελλάδα μέσω των προγραμμάτων που θα υλοποιηθούν στη νέα Προγραμματική Περίοδο 2021 -2027, υιοθετεί μία σφαιρική προσέγγιση που περιλαμβάνει τη δημιουργία βιομηχανικών και τεχνολογικών υποδομών, υλοποίηση προγραμμάτων επιχειρηματικής κουλτούρας, προώθηση της καινοτομίας, ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού για την απόκτηση δεξιοτήτων, καθώς και προγραμμάτων στήριξης της επιχειρηματικότητας και προγραμμάτων προώθησης περιβαλλοντικής κουλτούρας και καινοτομίας».
Με τη σειρά του ο κ. Μάντζαρης, Αναλυτής Πολιτικής, Συνιδρυτής και Εταίρος, του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού οργανισμού “Green Tank”, υπογράμμισε τις θετικές επιπτώσεις που θα έχει η ενεργειακή μετάβαση στις κλιματικές επιδόσεις της χώρας μας, καθώς και στις βασικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι λιγνιτικές περιοχές. Όπως ανέφερε ο κ. Μάντζαρης: «Ο βασικός λόγος της θέσπισης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας είναι ο περιορισμός της εκπομπής των αερίων του θερμοκηπίου, που προέρχεται κυρίως από την καύση των ορυκτών καυσίμων. Ο κλιματικός νόμος που θα κατατεθεί σύντομα για ψήφιση στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, στοχεύει στην επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050. Ωστόσο, η διαχρονική καταγραφή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, των έως σήμερα επιδόσεων μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου αναδεικνύει τη δυσκολία του σχετικού εγχειρήματος. Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα της Ε.Ε., μεταξύ 1990 και 2019, δηλαδή μέσα σε 29 χρόνια η Ε.Ε. των 27 κατόρθωσε να μειώσει τις καθαρές εκπομπές της κατά 28%, κάτι που δείχνει τη μεγάλη απόσταση που μένει ακόμα να καλυφθεί». Ο κ. Μάντζαρης υπογράμμισε ακόμα ότι «η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι μεγάλη, ωστόσο υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς μεταξύ 2018 -2020, η Ελλάδα μείωσε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα 16% συγκριτικά με τα επίπεδα του 1990. Ενώ επίσης πολύ θετικό είναι ότι από τον Μάρτιο του 2020 έως σήμερα, έχουν γίνει σημαντικές κινήσεις, αντιμετωπίζοντας σφαιρικά το θέμα της κλιματικής αλλαγής, τονίζοντας ότι είναι πάρα πολύ θετικό ότι σημερινές περιοχές με τη μεγαλύτερη ένταση παραγωγής άνθρακα θα μπορέσουν στο άμεσο μέλλον να παράγουν καθαρή ενέργεια από πράσινο υδρογόνο, χάρη στον σχεδιασμό ολοκληρωμένων στρατηγικών δράσεων και τη χρηματοδοτική ενίσχυση αυτών των έργων μέσω του νέου ΕΣΠΑ 2021 -2027».