Ομιλία του Διοικητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, στην παρουσίαση του βιβλίου του κ. Χρήστου Νούνη με τίτλο «Το Οικοσύστημα της Επαγγελματικής Ασφάλισης στην Ελλάδα»
Είναι μεγάλη χαρά γιατί συμμετέχω στην επίσημη παρουσίαση του εν λόγω συγγράμματος ως Επόπτης του Δεύτερου και Τρίτου Πυλώνα Ασφάλισης, δύο εκ των τριών Πυλώνων που μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και βιώσιμου συνταξιοδοτικού συστήματος. Το βιβλίο που καλωσορίζουμε σήμερα θα αποτελέσει εγχειρίδιο-οδηγό όλων των εμπλεκομένων στην προσπάθεια αναμόρφωσης του συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας.
Είναι γεγονός ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας διαφέρει ως προς τη δομή σε σύγκριση με αυτά άλλων προηγμένων κρατών του δυτικού κόσμου. Εντός Ευρώπης βλέπουμε για παράδειγμα κράτη όπως η Ολλανδία, η Μ. Βρετανία και η Ιρλανδία να έχουν αναπτύξει και τους τρεις Πυλώνες Ασφαλιστικής Προστασίας, έχοντας ισορροπήσει το βάρος που ιδανικά μπορεί να αναλάβει καθένας από αυτούς. Σε αντίθεση, στην Ελλάδα παρατηρείται χαμηλή ασφαλιστική διείσδυση στην Ιδιωτική Ασφάλιση και ακόμη χαμηλότερη στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης. Μάλιστα, η ασφαλιστική διείσδυση στα τελευταία είναι τόσο μικρή που θα τολμούσα να πω ότι μεγάλο μέρος των ασφαλισμένων κοινωνικής ασφάλισης δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξη του συγκεκριμένου θεσμού.
Το μειονέκτημα αυτό της χαμηλής διείσδυσης μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα, εκμεταλλευόμενοι τη διεθνή εμπειρία των κρατών που επιχείρησαν αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις νωρίτερα. Πλέον, υπάρχει διαθέσιμη τεχνογνωσία ώστε να μην χρειαστεί να βαδίσουμε σε αχαρτογράφητα νερά και χρησιμοποιώντας την εμπειρία κρατών με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των δικών μας, να κατορθώσουμε να χτίσουμε ένα σύγχρονο και προσαρμοσμένο στα νέα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα συνταξιοδοτικό σύστημα, εκμεταλλευόμενοι τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει κάθε Πυλώνας Ασφάλισης.
Η παραπάνω διαπίστωση, σε συνδυασμό με τα ολοένα χαμηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης που επιτυγχάνονται μέσω του Πρώτου Πυλώνα της υποχρεωτικής ασφάλισης, καθιστά επιτακτική την ανάγκη συμμετοχής και των τριών πυλώνων ασφάλισης για τη δημιουργία μίας βεντάλιας συνταξιοδοτικών παροχών. Η εξισορρόπηση του αναδιανεμητικού Πρώτου Πυλώνα Ασφάλισης με τον κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα του προαιρετικού Δεύτερου Πυλώνα, που εκπροσωπούν τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, είναι ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας. Τόσο η μείωση των εργαζόμενων προς τους συνταξιούχους όσο και η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, καθιστούν αναγκαία τη χρήση όλων των διαθέσιμων εργαλείων για τη σύνθεση των παροχών μετά τη συνταξιοδότηση.
Η μακροχρόνια επιτυχία ενός συστήματος συνταξιοδότησης είναι συνυφασμένη με την όσο το δυνατό μεγαλύτερη αυτονομία/ αυτοχρηματοδότηση αυτού. Είναι πλέον αποδεκτό ότι το σύστημα συνταξιοδότησης μίας δυτικής κοινωνίας δε μπορεί να έχει αμιγώς αναδιανεμητικό χαρακτήρα. Πέρα από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού είναι και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου κάθε επόμενης γενιάς, που αυξάνει τις απαιτήσεις για ολοένα υψηλότερες μετεργασιακές παροχές.
Είναι ξεκάθαρο ότι η σταδιακή μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος απαιτεί την ενίσχυση των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, ώστε τόσο οι εργοδότες όσο και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να μπορέσουν να εμπιστευθούν μέρος του συνταξιοδοτικού τους εισοδήματος σε αυτούς.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω την σημαντική μεταρρύθμιση που έλαβε χώρα στην επικουρική ασφάλιση του πρώτου Πυλώνα: Τη δημιουργία του ΤΕΚΑ! Αφορά τους νεοεισελθόντες στην αγορά εργασίας από τις αρχές του 2022, συμβάλλοντας στη σταδιακή μετατροπή στην επικουρική ασφάλιση του αναδιανεμητικού συστήματος σε κεφαλαιοποιητικό. Επιπρόσθετα, δημιουργεί υψηλότερες επικουρικές συντάξεις, αυξάνει την ιδιωτική αποταμίευση και εμβαθύνει την Κεφαλαιαγορά. Με τα μέχρι τώρα στοιχεία, περίπου 8% του εργατικού δυναμικού έχει ενταχθεί σε αυτό με περιουσιακά στοιχεία λιγότερα από 0,1% του ΑΕΠ. Η αύξηση της ιδιωτικής αποταμίευσης, ιδιαιτέρως της αποταμίευσης των νοικοκυριών, είναι απαραίτητη για τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση, με εγχώριους αποταμιευτικούς πόρους, των επενδύσεων, ώστε να μην επιβαρύνεται υπέρμετρα το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Επιπρόσθετα, θα ήθελα να επισημάνω τον καταλυτικό ρόλο που καλείται να αναλάβει η Εποπτική Αρχή. Τη διασφάλιση, δηλαδή, της εύρυθμης λειτουργίας της Αγοράς Ιδιωτικής Ασφάλισης και των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης σε ένα περιβάλλον που δεν θα πρέπει επ’ ουδενί να λειτουργεί ανταγωνιστικά. Τουναντίον, ο στόχος είναι οι τρεις Πυλώνες Ασφάλισης να λειτουργούν συμπληρωματικά για τη μεγιστοποίηση του οφέλους των ασφαλισμένων και κατ’ επέκταση της κοινωνίας συνολικά. Με τον νέο νόμο (ν.5078/2023) επιχειρείται η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της επαγγελματικής προαιρετικής ασφάλισης, καθορίζοντας τους όρους ίδρυσης, λειτουργίας και εποπτείας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
o Η Τράπεζα της Ελλάδος με τη χρήση του εργαλείου της εποπτικής αμφισβήτησης θα ασκεί:- χρηματοοικονομική εποπτεία (επάρκεια τεχνικών προβλέψεων, καταλληλότητα επενδύσεων),- εποπτεία απαιτήσεων διαφάνειας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης προς τα μέλη τους (συλλογή και επεξεργασία κατάλληλων πληροφοριών καθ’ όλη τη διάρκεια συμμετοχής των ασφαλισμένων στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης).
o Επιπλέον, χωρίς να αμφισβητείται η αξία των κατασταλτικών μέτρων σε μία ενδεχόμενη παράβαση εποπτευόμενου μέλους, ιδιαίτερο βάρος θα έχει η άσκηση προληπτικής εποπτείας, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι αρνητικές επιπτώσεις για τα ασφαλισμένα μέλη. o Υιοθετείται κινδυνοκεντρική εποπτική προσέγγιση, εστιάζοντας στον έγκαιρο εντοπισμό των άμεσων αλλά και μελλοντικών κινδύνων.
o Επίσης, ο συμβουλευτικός ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδος ενισχύεται μέσω της επικοινωνίας με τους εποπτευόμενους φορείς, αφού κατανοώντας καλύτερα τη δομή και λειτουργία αυτών μπορεί να προσδιορίσει την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Στο πλαίσιο της προληπτικής εποπτείας που έχει υιοθετήσει η Τράπεζα της Ελλάδος, βασική επιδίωξη της Εποπτικής Αρχής είναι ο απευθείας διάλογος με τους εποπτευόμενους, ώστε οι τελευταίοι να κατανοούν ότι οι εποπτικές απαιτήσεις είναι κυρίως χρήσιμα εργαλεία για τους ίδιους και την Ασφαλιστική Αγορά.
o Επίσης, με τον νέο νόμο δίνεται στην Εποπτική Αρχή η δυνατότητα έγκαιρης και κλιμακωτής παρέμβασης λαμβάνοντας υπόψη την προστασία των μελών.
o Τέλος, υπάρχει πρόβλεψη για λήψη μέτρων εξυγίανσης ενός Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Η βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτελεί ένα δυσεπίλυτο γρίφο, με την επιτυχία αυτού να επιβεβαιώνεται σε βάθος χρόνου. Ο σχεδιασμός, λοιπόν, ενός επιτυχημένου συνταξιοδοτικού συστήματος που θα διασφαλίζει ένα επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα στα μέλη του και θα παρέχει αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότησή τους, απαιτεί την προσοχή και ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος, ως ο πλέον εξειδικευμένος οργανισμός στη χρηματοοικονομική εποπτεία και με προσανατολισμό το δημόσιο συμφέρον, θα αναλάβει από την 01.01.2025 την εποπτεία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης με στόχο την προστασία των μελών και δικαιούχων αυτών.Ευχαριστώ τον κύριο Χρήστο Νούνη για την προσφορά αυτού του εγχειριδίου. Προσπάθειες όπως αυτή επιτρέπουν σε όλους μας να είμαστε αισιόδοξοι για την επιτυχή αναδιάρθρωση του συνταξιοδοτικού συστήματος, εξασφαλίζοντας τις κατάλληλες συνθήκες για την ευημερία της κοινωνίας συνολικά.
Άδ. Γεωργιάδης: Το νέο νομοσχέδιο θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη του θεσμού της επαγγελματικής ασφάλισης
Τα βασικά σημεία του νέου ασφαλιστικού νομοσχεδίου για την αναμόρφωση της νομοθεσίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και τον εξορθολογισμό διατάξεων της ασφαλιστικής νομοθεσίας παρουσίασε σήμερα, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε συνέντευξη Τύπου.
Όπως είπε ο υπουργός Εργασίας, Άδωνις Γεωργιάδης, ο βασικός κορμός του νομοσχεδίου είναι η αναμόρφωση του πλαισίου των Επαγγελματικών Ταμείων.
Ο κ. Γεωργιάδης χαρακτήρισε το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία των ΤΕΑ, που ισχύει από το 2002, ως αντιπαραγωγικό και υπογράμμισε ότι οι διατάξεις του νέου νομοσχεδίου επιδιώκουν να δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη του θεσμού της επαγγελματικής ασφάλισης.
Παράλληλα, ο υπουργός συμπλήρωσε ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και άλλες διατάξεις, οι οποίες είναι οι εξής:
– Η έκτακτη ενίσχυση των συνταξιούχων με προσωπική διαφορά.
– Η ενθάρρυνση της νόμιμης απασχόλησης συνταξιούχων, με την κατάργηση της περικοπής του 30% της σύνταξης του εργαζόμενου συνταξιούχου και η θέσπιση μη ανταποδοτικού πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ, υπολογιζόμενου επί του εισοδήματος από την ασφαλιστέα εργασία, που ευνοεί τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζόμενων συνταξιούχων.
Ειδικότερα, θεσπίζεται ένας μη ανταποδοτικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ, ο οποίος για τους μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους θα ισούται με το 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών τους και για τους μη μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους με το 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κλάσης για κύρια σύνταξη. Θεσπίζεται, επίσης, ετήσιο πλαφόν του πόρου, που δεν μπορεί να υπερβαίνει το 12πλάσιο της εθνικής σύνταξης.
– Η δυνατότητα, για πρώτη φορά, συνταξιοδότησης μη μισθωτών με ληξιπρόθεσμες οφειλές ασφαλιστικών εισφορών στον e-ΕΦΚΑ έως 30.000 ευρώ από 20.000 ευρώ, που ισχύει σήμερα, (έως 10.000 ευρώ για αγρότες από 6.000 ευρώ, που ισχύει σήμερα), με αυστηρά κριτήρια διαπίστωσης πραγματικής αδυναμίας πληρωμής.
– Η ενιαιοποίηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης επικουρικής σύνταξης και η επιτάχυνση της απονομής των εκκρεμών επικουρικών συντάξεων.
– Η επέκταση του επιδόματος μητρότητας της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) για 9 μήνες και στις μη μισθωτές (αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες) μητέρες, ολοκληρώνοντας την ενιαιοποίηση κανόνων, που είχε ξεκινήσει με την εξίσωση μισθωτών μητέρων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.
– Η καθιέρωση προπληρωμένης κάρτας για την καταβολή της πλειονότητας των επιδομάτων της ΔΥΠΑ και του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), με στόχο την απλοποίηση και την ενιαιοποίηση της διαδικασίας πληρωμής και την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών προς όφελος των δημοσίων εσόδων.
– Η προϋπόθεση ύπαρξης ενεργού ΑΜΚΑ για την παροχή δωρεάν υγειονομικής κάλυψης στα δημόσια νοσοκομεία σε ανασφάλιστους, προκειμένου να αντιμετωπιστούν φαινόμενα καταστρατήγησης του συστήματος. Η κατοχή ενεργού ΑΜΚΑ εξασφαλίζει τη δωρεάν περίθαλψη στα δημόσια νοσοκομεία. Όποιος δεν έχει ενεργό ΑΜΚΑ συνεχίζει να έχει πρόσβαση στα νοσοκομεία και ελεύθερη περίθαλψη. Ωστόσο, η δαπάνη βαρύνει τον ίδιο. Ό,τι ακριβώς, δηλαδή, ισχύει και σήμερα για όσους δεν έχουν ΑΜΚΑ.
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Πάνος Τσακλόγλου, ανέφερε ότι ο θεσμός της επαγγελματικής ασφάλισης δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς στη χώρα μας.
Όπως τόνισε, οι νέες ρυθμίσεις έχουν ως στόχους:
– την απλοποίηση των διαδικασιών σύστασης των ΤΕΑ,
– την καθιέρωση ενός πρότυπου καταστατικού,
– τη διευκόλυνση ίδρυσης ΤΕΑ από περισσότερους εργοδότες (πολυεργοδοτικών ΤΕΑ), χωρίς να απαιτείται κλαδική/επαγγελματική συνάφεια μεταξύ τους,
– τη θέσπιση κανόνων χρηστής διακυβέρνησης για την επίτευξη καλύτερων παροχών και την αύξηση της εμπιστοσύνης των ασφαλισμένων προς τα ΤΕΑ,
– την αναβάθμιση της εποπτείας των ΤΕΑ, η οποία, από 1/1/2025, ανατίθεται στην Τράπεζα της Ελλάδος,
– την ομοιόμορφη φορολογική αντιμετώπιση των προϊόντων της προαιρετικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης (ΤΕΑ και ομαδικών ασφαλιστηρίων),
– τη δυνατότητα μεταφοράς της αποταμίευσης μεταξύ διαφορετικών ΤΕΑ, ακολουθώντας τις επιλογές του ασφαλισμένου και τυχόν μεταβολές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου και
– τη σταδιακή μετατροπή των αλληλοβοηθητικών ταμείων σε ΤΕΑ και τον εξορθολογισμό του κανονιστικού πλαισίου τους.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Τσακλόγλου σημείωσε τα εξής:
– Οι εισφορές που καταβάλλονται σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης εξαιρούνται από τη φορολογία εισοδήματος μέχρι του ποσού του 20% των αποδοχών του εργαζομένου ή εναλλακτικά του ποσού των 15.000 ευρώ, αναπροσαρμοζόμενο κατ’ έτος, βάσει του πληθωρισμού, όποιο από τα δύο ποσά είναι μικρότερο.
– Οι παροχές, που λαμβάνει κάθε ασφαλισμένος, υπολογίζονται στη βάση του σωρευμένου ποσού εισφορών και αποδόσεων των επενδύσεών του, αφαιρουμένων τυχόν δαπανών διαχείρισης και μπορεί να λάβει τη μορφή εφάπαξ παροχής ή σύνταξης. Όσο μεγαλύτερο το ποσό που έχει αποταμιευθεί στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου και όσο υψηλότερη η απόδοση των επενδύσεών του, τόσο μεγαλύτερη παροχή θα λάβει.
– Με σχετική ρύθμιση, προβλέπεται κλιμακωτή φορολόγηση των παροχών των ΤΕΑ, ανάλογα με τα χρόνια ασφάλισης κάθε ασφαλισμένου. Όσο περισσότερος χρόνος έχει διανυθεί σε ΤΕΑ ή ομαδικό ασφαλιστικό συμβόλαιο, τόσο μικρότερος είναι ο συντελεστής φορολόγησης, ώστε να ενισχύεται η μακροπρόθεσμη αποταμίευση. Επιπλέον, παρέχονται επιπρόσθετα φορολογικά κίνητρα για την καταβολή σύνταξης, μέσω της οποίας διασφαλίζεται συμπληρωματικό εισόδημα καθ’ όλη τη διάρκεια του συνταξιοδοτικού βίου.
Για 0-5 έτη ασφάλισης προβλέπεται 20% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 10% για τη σύνταξη.
Για 6-15 έτη ασφάλισης προβλέπεται 15% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 7,5% για τη σύνταξη.
Για 16-25 έτη ασφάλισης προβλέπεται 10% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 5% για τη σύνταξη.
Για 26 έτη ασφάλισης και άνω προβλέπεται 5% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 2,5% για τη σύνταξη.
– Προϋπόθεση λήψης της παροχής από το ΤΕΑ είναι είτε η συνταξιοδότηση από τον κύριο φορέα ασφάλισης είτε η συμπλήρωση του 67ου έτους, ανεξαρτήτως ετών ασφάλισης είτε η συμπλήρωση του 55ου έτους, με 20 χρόνια ασφάλισης. Εάν ο ασφαλισμένος πληροί κάποια από τις δύο τελευταίες προϋποθέσεις, είναι δηλαδή 67 ετών ή 55 ετών με 20 χρόνια ασφάλισης και εξακολουθεί να εργάζεται, μπορεί να λάβει μέχρι το 50% του ποσού που έχει σωρευθεί στον ατομικό του λογαριασμό, αφήνοντας το υπόλοιπο, για να συνεχίσει να επενδύεται.
– Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα του ασφαλισμένου να λάβει και πρόωρα την παροχή ή μέρος αυτής, με αυξημένο κατά 50% φορολογικό συντελεστή, εφόσον έχει τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης στο ΤΕΑ. Έτσι, διευκολύνονται οι ασφαλισμένοι να χρησιμοποιήσουν το ποσό που έχουν αποταμιεύσει για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών στη ζωή τους.
Τέλος, επισημαίνεται ότι, για τους ήδη ασφαλισμένους σε ΤΕΑ, προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις, σύμφωνα με τις οποίες για τα σωρευμένα ποσά στους ατομικούς λογαριασμούς, μέχρι την ψήφιση του νόμου, εφαρμόζονται οι προϊσχύουσες φορολογικές διατάξεις και οι υφιστάμενες καταστατικές διατάξεις των ταμείων όσον αφορά στα ηλικιακά όρια.
Χρ. Σταϊκούρας: Όφελος έως και 2,7 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ από την ενδυνάμωση της Επαγγελματικής Ασφάλισης
Τα σημαντικά οφέλη από την ενδυνάμωση του θεσμού της Επαγγελματικής Ασφάλισης στη χώρα μας η οποία μπορεί να φτάσει και σε ανάπτυξη έως και 2,7 δισ. ευρώ επί του ΑΕΠ, επεσήμανε ο υπ. Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας, κατά την ομιλία του στο 3ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Ο υπουργός τόνισε πως ενώ η Επαγγελματική Ασφάλιση εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε ΗΠΑ και Ευρώπη, στην Ελλάδα υπολείπεται, αν και έχει καταφέρει να σημειώσει σημαντικά βήματα προόδου την τελευταία πενταετία, με την τωρινή κυβέρνηση να θέτει ως βασικός της στόχο να οδηγηθούμε σε μια διαπυλωνική στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος, ώστε αυτό να προσαρμοστεί στις δημογραφικές τάσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την επάρκεια των συντάξεων, τη βιωσιμότητα και τη δημοσιονομική ισορροπία.
Ακολουθεί η ομιλία του ΥΠΟΙΚ Χρήστου Σταϊκούρα:
Κυρίες και Κύριοι,
Θέλω να ευχαριστήσω για την πρόσκληση και να συγχαρώ την Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και την Ethos Events για τη διοργάνωση του 3ου Συνεδρίου Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Συνέδριο που σταδιακά αναδεικνύεται σε θεσμό για τον κλάδο, καθώς φέρνει στο επίκεντρο του διαλόγου το καίριο ζήτημα της κοινωνικής ασφάλισης και του ρόλου του 2ου πυλώνα στο εγχώριο οικονομικό και ασφαλιστικό γίγνεσθαι.
Με τη σημερινή αφορμή, θέλω για ακόμη μια φορά να εκφράσω τη στήριξή μου στον θεσμό της Επαγγελματικής Ασφάλισης.Έναν θεσμό που, ως Κυβέρνηση, πιστεύουμε.
Έναν θεσμό που δύναται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αναμόρφωση και στον εκσυγχρονισμό του ασφαλιστικού μας συστήματος.
Και θεωρώ ότι η συγκυρία είναι κατάλληλη και οι συνθήκες ώριμες για να γίνει πραγματικότητα το «αναπτυξιακό άλμα» του θεσμού, όπως εύστοχα περιγράφει ο τίτλος του Συνεδρίου.
Κυρίες και Κύριοι,
Δύο χρόνια από το ξέσπασμα της πανδημίας, η Ελλάδα, όπως και ολόκληρος ο πλανήτης, διανύει τα πρώτα βήματα της μετάβασης σε ένα περιβάλλον υψηλής και διατηρήσιμης ανάπτυξης.
Μετάβαση η οποία όμως συνοδεύεται από σοβαρές προκλήσεις, όπως η εν εξελίξει δίδυμη κρίση – υγειονομική και πληθωριστική – και η επιστροφή σε πιο συσταλτικές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές.
Ως Κυβέρνηση, είμαστε αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουμε τις όποιες προκλήσεις αναδειχθούν, υπεύθυνα και αποτελεσματικά – όπως άλλωστε πράττουμε συστηματικά τα τελευταία 2,5 χρόνια –, κάνοντας πράξη το μεγάλο άλμα της χώρας στο μέλλον.Ήδη, η οικονομία μας έχει ανακάμψει σχεδόν ολοκληρωτικά από την υφεσιακή «βουτιά» του 2020, η ανεργία έχε μειωθεί σημαντικά, ο μεγάλος φόβος των λουκέτων αποσοβήθηκε, σχεδόν όλοι οι οικονομικοί δείκτες είναι θετικοί, ενώ ξένοι επενδυτικοί κολοσσοί τοποθετούνται στη χώρα μας.
Βεβαίως, το πρωτοφανές σοκ της πανδημίας, σε συνδυασμό και με άλλες διαρκείς προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, ανέδειξαν – στην πρώτη γραμμή της δημόσιας πολιτικής και οικονομικής ζωής – τις έννοιες της ανθεκτικότητας και της βιωσιμότητας, ενώ ταυτόχρονα υπογράμμισαν την ανάγκη για δράση και επανασχεδιασμό.
Φανερή είναι επίσης η ανάγκη για αποτελεσματική ενσωμάτωση των διδαγμάτων από τις κρίσεις του 21ου αιώνα στο υπό διαμόρφωση μετα-πανδημικό τοπίο, προκειμένου να οχυρώσουμε τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας από εξωγενείς ασύμμετρες αναταράξεις στο μέλλον.
Σε αυτή την προσπάθεια επαναχάραξης βελτιωμένων πολιτικών, ο τομέας της κοινωνικής ασφάλισης δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.
Πρόκειται, άλλωστε, για έναν ζωτικής σημασίας τομέα για την πορεία της χώρας, τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, τη μακροπρόθεσμη ευημερία της κοινωνίας και την κοινωνική και διαγενεακή αλληλεγγύη και δικαιοσύνη.
Το ασφαλιστικό – αναντίρρητα – αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα, με πτυχές που άπτονται σχεδόν σε όλα τα πεδία του οικονομικού και κοινωνικού γίγνεσθαι.
Ζήτημα που συμπλέκεται άμεσα και με το δημογραφικό, ίσως την κρισιμότερη πρόκληση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει – μεσο-μακροπρόθεσμα – η χώρα μας.
Η γήρανση του πληθυσμού έχει σημαντική αρνητική επίδραση στα διανεμητικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, όπως αυτό της Ελλάδας, στο οποίο όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτούν όλο και περισσότερους συνταξιούχους.Πέραν όμως της μεγάλης έκθεσής του στον δημογραφικό κίνδυνο, το ασφαλιστικό μας σύστημα αντιμετωπίζει κι άλλες σημαντικές προκλήσεις, όπως την αδυναμία να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας και να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.
Δυστυχώς, οι παρεμβάσεις που έγιναν στο παρελθόν – παρότι πολλές εξ αυτών κινούνταν προς τη σωστή κατεύθυνση – δεν ήταν αρκούντως τολμηρές για να αντιμετωπίσουν ριζικά και αποφασιστικά τα παραπάνω ζητήματα.
Ως Κυβέρνηση, αντιλαμβανόμενοι το μέγεθος της πρόσκλησης, έχουμε προσεγγίσει ολιστικά το ζήτημα του ασφαλιστικού, υλοποιώντας, ακόμα και στη δυσμενή συγκυρία των τελευταίων ετών, παρεμβάσεις υποστήριξης, αναμόρφωσης και αναβάθμισης του ασφαλιστικού συστήματος, παρεμβάσεις εμπέδωσης της ασφαλιστικής συνείδησης και ενθάρρυνσης της εργασίας.
Μεταξύ άλλων, προχωρήσαμε σε:
– Παρεμβάσεις μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών και κατάργησης της εισφοράς αλληλεγγύης, ώστε να βελτιωθεί το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, να μειωθεί το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας και να περιοριστεί η διόγκωση των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών.- Πολιτικές προστασίας της μητρότητας, στήριξης του θεσμού της οικογένειας, εναρμόνισης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.- Πολιτικές στήριξης και ενίσχυσης της απασχόλησης.- Θέσπιση φορολογικών κινήτρων για την προσέλκυση απασχολούμενων, φορολογικών κατοίκων εξωτερικού.- Κινητροδότηση της ιδιωτικής ασφάλισης στο πλαίσιο της Κρατικής Αρωγής.- Ενίσχυση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, διαμορφώνοντας το κατάλληλο πεδίο ανάπτυξης της ασφαλιστικής αγοράς και μέσα από τις συνέργειες τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών.- Ενίσχυση και βελτίωση του επιπέδου του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, συνδράμοντας στην ενίσχυση και εμπέδωση της ασφαλιστικής κουλτούρας.- Πολιτικές αντιμετώπισης της αδήλωτης ή της πλημμελώς δηλωμένης εργασίας.- Τέλος, προχωρήσαμε στη μεταρρύθμιση της επικουρικής ασφάλισης, εμπλουτίζοντας το υπάρχον διανεμητικό σύστημα με κεφαλαιοποιητικά στοιχεία.- Παράλληλα, δρομολογούμε πολιτικές για την ενίσχυση του κεφαλαιοποιητικού συστήματος και την ενδυνάμωση της ασφαλιστικής κουλτούρας, διασφαλίζοντας όμως παράλληλα ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα, με καθολικό και υποχρεωτικό χαρακτήρα.
Στόχος είναι να οδηγηθούμε σε μια διαπυλωνική στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος, ώστε αυτό να προσαρμοστεί στις δημογραφικές τάσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την επάρκεια των συντάξεων, τη βιωσιμότητα και τη δημοσιονομική ισορροπία.
Κυρίες και Κύριοι,
Διεθνώς, έχει αποδειχθεί ότι η διαπυλωνική στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος έχει πολλαπλές θετικές συνέπειες για την κοινωνία, την εργασία και την οικονομία, καθώς συμβάλλει, μεταξύ άλλων:
– στην αντιμετώπιση και τον επιμερισμό του δημογραφικού κινδύνου,- στην εισαγωγή ισχυρών κινήτρων αποτροπής της αδήλωτης εργασίας,- στη μεγαλύτερη διασπορά ρίσκου, και, επομένως στη διαχρονικά μεγαλύτερη ασφάλεια για τις συντάξεις,- στην ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης,- στην εμπέδωση του αισθήματος κοινωνικής δικαιοσύνης.
Ο θεσμός της Επαγγελματικής Ασφάλισης εφαρμόζεται ήδη -με επιτυχία- στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Μάλιστα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το ύψος των στοιχείων ενεργητικού που κατέχουν τα Επαγγελματικά Ταμεία στην ευρωζώνη, ανέρχεται περίπου στο 25% του ΑΕΠ της περιοχής.
Αντιθέτως, στον τομέα αυτό, η Ελλάδα υπολείπεται.
Παρότι η Επαγγελματική Ασφάλιση έχει θεσμοθετηθεί από το 2002, δεν έχει καταφέρει να καθιερωθεί στη συνείδηση των ασφαλισμένων ως λύση για συμπληρωματική συνταξιοδοτική παροχή.
Εντούτοις, παρότι η αγορά παραμένει ρηχή και περιορισμένη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, υπάρχουν ενθαρρυντικά σημάδια ανάπτυξής της την τελευταία πενταετία, καθώς καταγράφεται μια σταθερά ανοδική πορεία του κλάδου.
Επιπροσθέτως, η περαιτέρω ανάπτυξη του θεσμού εκτιμάται ότι θα έχει σημαντικά μακροοικονομικά οφέλη, οδηγώντας σε αύξηση της παραγωγικότητας και του ΑΕΠ. Ενδεικτικά, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ΙΟΒΕ, υπολογίζεται ότι με την περαιτέρω ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης θα προκύψουν νέα κεφαλαιακά αποθέματα – στον 2ο πυλώνα – που μπορεί να ξεπεράσουν το 10% του ΑΕΠ μακροχρόνια.
Αντίστοιχα, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ μπορεί να είναι υψηλότερο κατά έως και 2,7 δισ. ευρώ ετησίως, σε πραγματικούς όρους.
Κυρίες και Κύριοι,
Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, ψηφιοποιείται και ταυτόχρονα μάχεται κατά πολλαπλών κρίσεων, η ασφάλιση δεν μπορεί και δεν πρέπει να μένει στάσιμη.
Καλείται και αυτή να αναμορφωθεί και να προσαρμοστεί, ώστε να συνεχίσει να υπηρετεί το νέο περιεχόμενο των δυνητικών κινδύνων που γεννούν αυτές ακριβώς οι εξελίξεις.
H παρούσα συγκυρία αποτελεί την καλύτερη αφορμή και μια μεγάλη ευκαιρία για την προώθηση αλλαγών που είναι αναγκαίες ώστε να εκσυγχρονίσουμε το ασφαλιστικό μας σύστημα, καθιστώντας το εργαλείο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, προς όφελος όλων των Ελλήνων, όλων των γενεών.
Αλλαγές που ενισχύουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, εμπεδώνουν την ασφαλιστική συνείδηση, ενθαρρύνουν την εργασία, και συμβάλλουν στην ενδυνάμωση της αλληλεγγύης των γενεών.