ΠΟΜΙΔΑ: Τέσσερις παρεμβάσεις για την αποτελεσματική επίτευξη της ενεργειακής αναβάθμισης των κτηρίων
Τέσσερις παρεμβάσεις για την αποτελεσματική επίτευξη της ενεργειακής αναβάθμισης των κτηρίων προτείνει η ΠΟΜΙΔΑ.
Ειδικότερα, σε ημερίδα που πραγματοποιήθηκε για την παρουσίαση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων, στο πλαίσιο πανευρωπαϊκής ενημερωτικής εκστρατείας που υλοποιεί η Διεθνής Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων «UIPI Renovation Tour – Owners on Board», αναφέρθηκαν οι εξής τέσσερις περιπτώσεις:
– Επιδότηση των εργασιών αναβάθμισης μέσω προγραμμάτων τύπου «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ»: Άμεσο και αποτελεσματικό μέτρο δεδομένου ότι τα απαιτούμενα κεφάλαια για την υλοποίηση των παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας δεν είναι διαθέσιμα από τους ιδιοκτήτες, εξαιτίας και της βαριάς φορολόγησής τους τόσο με φόρο εισοδήματος (έως και 45%) όσο και με ετήσιο ΕΝΦΙΑ.
2. Μηδενικός ή έστω μειωμένος ΦΠΑ στα υλικά και τις υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης: Μέτρο ιδιαίτερα άμεσης και υψηλής αποτελεσματικότητας χωρίς το οποίο οι προσδοκίες για εκτεταμένη ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων σε όλη την Ευρώπη δεν πρόκειται να επαληθευθούν στο ορατό μέλλον.
3. Έκπτωση από το φόρο εισοδήματος των δαπανών που θα υπερβούν το ποσό της κρατικής επιδότησης: Μέτρο υψηλής αποτελεσματικότητας που θα αφορά φυσικά δαπάνες με νόμιμα παραστατικά.
4. Έκπτωση ποσοστού από τον ΕΝΦΙΑ: Μέτρο ιδιαίτερα υψηλής αποτελεσματικότητας, ιδιαίτερα για όσους έχουν σημαντική ετήσια φορολογική επιβάρυνση.
«Ουδείς αμφισβητεί την αναγκαιότητα της ενεργειακής αναβάθμισης των υπαρχόντων κτηρίων. Η υλοποίησή της όμως απαιτεί θετικά και αποτελεσματικά μέτρα ενίσχυσης των ιδιοκτητών κτηρίων. Σε κάθε περίπτωση η καθιέρωση υποχρεωτικής ελάχιστης ενεργειακής απόδοσης, ιδιαίτερα στις ενοικιαζόμενες κατοικίες, χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης, δεν θα έχει καμιά ουσιαστική αποτελεσματικότητα, ακόμη και αν συνδυαστεί με επιβολή απαγορεύσεων (π.χ. μίσθωσης ή πώλησης) και προστίμων. Τα κανονιστικά μέτρα γενικότερα είναι άδικα και αντικοινωνικά στην περίπτωση που θέσουν υποχρεώσεις οι οποίες δεν είναι εφικτό να εφαρμοστούν, και δεν θα υλοποιηθούν τελικά. Η εμμονή στη βίαιη εφαρμογή τους θα οδηγήσει στην εξαέρωση της αξίας των παλαιοτέρων κτιρίων και σε μείζονα κοινωνικά προβλήματα, σε βάρος των ιδιοκτητών τους», επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ.
Στη εισήγησή του ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ και της UIPI, Στράτος Παραδιάς, σε σχέση με τους φιλόδοξους κοινοτικούς στόχους ενεργειακής αναβάθμισης των υφισταμένων κτηρίων, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι οι πρόσφατες παγκόσμιες εξελίξεις μας δείχνουν με τον πλέον δραματικό τρόπο ότι η ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα σε εθνικό επίπεδο με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, τον περιορισμό των εκπομπών άνθρακα και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ανθρώπων στα κτήρια κατοικίας και εργασίας. Οι χρήστες των κτηρίων θα πρέπει προστατευτούν από το κρύο, ενώ θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας το οποίο εντείνεται από το υψηλό κόστος ενέργειας.
Η γενική γραμματεύς της UIPI, Emmanuelle Causse, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία και ο κτηριακός τομέας αποτελεί «κλειδί» για την υλοποίηση αυτών των πολιτικών. Στόχος της Διεθνούς Ένωσης είναι αφενός να ενημερωθούν οι Ευρωπαίοι ιδιοκτήτες για τις πολιτικές που εφαρμόζονται, αφετέρου να ακουστούν οι ανησυχίες και οι προσδοκίες τους. «Στην UIPI πιστεύουμε ότι η νομοθεσία πρέπει να είναι ισορροπημένη για όλους τους ενδιαφερόμενους. Η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα είναι σε εξέλιξη και δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών», κατέληξε.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, όπως αναφέρει η ΠΟΜΙΔΑ, η ευρωβουλευτής Μαρία Σπυράκη τόνισε ότι, ενώ υπάρχει επαρκής χρηματοδότηση από την ΕΕ, το ερώτημα είναι πώς φθάνει στους τελικούς αποδέκτες. «Τα προγράμματα τύπου “Εξοικονομώ” δεν επαρκούν», σημείωσε. «Χρειάζεται η δημιουργία οχημάτων ειδικού σκοπού σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και ενεργειακές κοινότητες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας που θα διευκολύνουν την απορρόφηση χρημάτων για ανθρώπους που έχουν χαμηλά εισοδήματα και συνεπώς αδυνατούν να προχωρήσουν στην ανακαίνιση των κτηρίων τους».
Ο Δημήτρης Αθανασίου, αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Εξοικονόμηση Ενέργειας, στο Τμήμα Κτιρίων και Προϊόντων της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας, ανέφερε πως είναι κατανοητές οι αντιδράσεις των ιδιοκτητών στις προβλέψεις του Σχεδίου Οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια που μισθώνονται ή πωλούνται, προσέθεσε ωστόσο ότι με τις προβλέψεις αυτές καθιερώνεται ένα ελάχιστο επίπεδο άνεσης και αποτελεί ευκαιρία για τους ιδιοκτήτες προκειμένου να αναβαθμίσουν τα ακίνητά τους,
Ο Ευθύμιος Μπακογιάννης, γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσίασε τα προγράμματα αναβάθμισης κτηρίων που «τρέχουν» ή σχεδιάζονται πέρα από το «Εξοικονομώ». Σε αυτά περιλαμβάνονται τα προγράμματα «Διατηρώ» για τα διατηρητέα, «Ανακαινίζω» που ενσωματώνει βιοκλιματικά χαρακτηριστικά, «Διαβιώ» για διασφάλιση προσβασιμότητας σε εμποδιζόμενα άτομα, το σχέδιο επανάχρησης εγκαταλελειμμένων ακινήτων, καθώς και το σχέδιο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας-πυροπροστασίας με έμφαση στα κτήρια που βρίσκονται κοντά σε δασικές εκτάσεις.
Ο Βασίλης – Φοίβος Αξιώτης, αντιδήμαρχος Αστικών και Κτιριακών Υποδομών και Σχεδίου Πόλεως του Δήμου Αθηναίων αναφέρθηκε στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης των δημοτικών κτηρίων που εφαρμόζει ο δήμος, με έμφαση στα σχολικά κτίρια όχι μόνο για λόγους μείωσης του κόστους αλλά και για διδακτικούς, καθώς και στο πρόγραμμα επιδότησης της αναβάθμισης των προσόψεων των κτηρίων που «τρέχει» από τον δήμο.
Κ. Σκρέκας: «Ξεκινάει το μεγαλύτερο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων στο Δημόσιο»
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοινώνει τις προδιαγραφές του νέου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης δημοσίων κτιρίων «ΗΛΕΚΤΡΑ», το οποίο θα ξεκινήσει άμεσα με την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης του Οδηγού.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 640 εκατ. ευρώ, τα οποία μαζί με τη μόχλευση θα κινητοποιήσουν κεφάλαια έως και 1 δισ. ευρώ. Τα 470 εκατ. ευρώ θα προέλθουν μέσω επενδυτικού δανείου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα υπόλοιπα 170 εκατ. ευρώ από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, σχολεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, κέντρα υγείας, δομές φροντίδας ηλικιωμένων, γραφεία, κλειστές αθλητικές εγκαταστάσεις και χώροι μουσείων και θεάτρων.
Οι παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων αφορούν σε αντικατάσταση κουφωμάτων, θερμομόνωση, συστήματα θέρμανσης, ψύξης και αερισμού, συστήματα φωτισμού χώρων, συστήματα αυτοματισμού, συστήματα παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, εγκατάσταση σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κ.α..
Τα κτίρια που θα αναβαθμιστούν ενεργειακά στο πλαίσιο του «ΗΛΕΚΤΡΑ», αναμένεται να βελτιώσουν την ενεργειακή τους κλάση κατά δύο κατηγορίες μεσοσταθμικά, σύμφωνα με τον Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων.
Κριτήρια για την επιλογή και ένταξη των έργων στο πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ»:
– Κτίρια νομίμως υφιστάμενα.
– Να ανήκουν στις κατηγορίες Ενεργειακής Κλάσης από Γ έως Η.
– Να μην έχουν υποστεί ριζική ανακαίνιση.
– Η ενεργειακή αναβάθμιση να αφορά στο σύνολο του κτιρίου και όχι σε τμήματά του, καθώς και σε «ομάδα» κτιρίων του ίδιου φορέα σε μία αίτηση.
– Οι επεμβάσεις να αφορούν σε ωφέλιμη επιφάνεια άνω των 500 m², ανά αίτηση.
– Να ανήκουν στην ιδιοκτησία του υποψηφίου δικαιούχου. Σε περίπτωση που τα προτεινόμενα κτίρια δεν είναι ιδιόκτητα, απαιτείται η ύπαρξη εν ισχύ παραχωρητηρίου για διάστημα τουλάχιστον 15 ετών μελλοντικά.
– Να διαθέτουν Δελτίο Πρωτοβάθμιου Προσεισμικού Ελέγχου, βάσει του Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού και να μην έχουν καταταγεί στην κατηγορία «Τρωτά».
– Οι προτεινόμενες επεμβάσεις να αφορούν αποκλειστικά σε εργασίες βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης.
– Να τεκμηριώνεται επαρκώς η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης μετά την ολοκλήρωση των έργων.
– Τα προτεινόμενα έργα πρέπει να συμμορφώνονται με τις ελάχιστες απαιτήσεις του Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ).
– Η κατάθεση τεκμηριωμένου προϋπολογισμού και χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.
– Η οικονομική βιωσιμότητα.
– Η εκπόνηση Σχεδίου Ενεργειακής Απόδοσης όπου απαιτείται από το νόμο.
Το βασικό ποσοστό χρηματοδότησης για την ενεργειακή αναβάθμιση των δημοσίων κτιρίων ορίζεται στο 50%. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό προσαυξάνεται στις περιπτώσεις που:
– Η αίτηση προβλέπει ότι το/τα κτίριο/α επιτυγχάνουν αναβάθμιση στην ενεργειακή κλάση Β+ (αντί για Β): 60%
– Η αίτηση προβλέπει το/τα κτίριο/α επιτυγχάνουν ριζική ανακαίνιση: 60%
– Εάν ισχύουν συνδυαστικά τα δύο ανωτέρω το ποσοστό αυτομάτως θα προσαυξάνεται αντίστοιχα: 70%
– Στις αιτήσεις των κτιρίων του Καταλόγου της Κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης, η χρηματοδότηση αντί για 70% θα είναι 85%.
– Σε κάθε περίπτωση στα ανωτέρω ποσοστά προστίθεται ένα επιπλέον 10% στη χρηματοδότηση – επιχορήγηση εάν επιλεγεί η Σύμβαση Ενεργειακής Απόδοσης (Σ.Ε.Α.) ως χρηματοδοτικό σχήμα.
Με το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» επιτυγχάνεται:
– Η εξοικονόμηση της ετήσιας πρωτογενούς ενέργειας κατά τουλάχιστον 30%.
– Η βελτίωση της ενεργειακής κλάσης μεγάλου αριθμού κτιρίων του Δημοσίου, με την αναβάθμισή τους κατά δύο κατηγορίες μεσοσταθμικά.
– Η ανάπτυξη του κατασκευαστικού κλάδου και η στήριξη των τοπικών οικονομιών με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
– Η χρήση σε δημόσια κτίρια νέων καινοτόμων σχεδιαστικών προτύπων και ψηφιακών μοντέλων.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, δήλωσε:«Με το νέο πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» θα αναβαθμίσουμε ενεργειακά εκατοντάδες κτίρια του Δημοσίου, επιτυγχάνοντας σημαντική εξοικονόμηση για τη δημόσια διοίκηση και μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ευθύνονται για την κλιματική κρίση. Με τη μόχλευση κεφαλαίων έως 1 δισ. ευρώ, το πρόγραμμα θα έχει πολλαπλά οφέλη για την οικονομία της χώρας, με την ώθηση που θα δώσει στον κατασκευαστικό κλάδο και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Το «ΗΛΕΚΤΡΑ» αποτελεί μέρος του ευρύτερου προγραμματισμού μας για την υλοποίηση του μεγαλύτερου κύματος ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων που έχει γίνει ποτέ στη χώρα μας. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη το «Εξοικονομώ 2021», ενώ τους επόμενους μήνες θα ξεκινήσει και το πρόγραμμα για την ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρήσεων. Συνολικά, την επόμενη πενταετία σκοπεύουμε να κινητοποιήσουμε πάνω από 4 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων. Με τις νέες δράσεις, χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και ο δημόσιος τομέας, θα περιορίσουν σε σταθερή βάση το ενεργειακό τους κόστος για τη θέρμανση, ψύξη και τον φωτισμό των κτιρίων τους».
Η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών Αλεξάνδρα Σδούκου, ανέφερε:«Με το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» διευρύνουμε τη γκάμα προγραμμάτων ενεργειακής εξοικονόμησης κτιρίων πέρα από τις κατοικίες, για πρώτη φορά σε κτίρια του δημοσίου τομέα. Με προϋπολογισμό συγκρίσιμο με αυτόν του «Εξοικονομώ 2021», το «ΗΛΕΚΤΡΑ» στοχεύει στη μόχλευση αντίστοιχων κεφαλαίων -της τάξης του 1 δισ. ευρώ- , κάτι που πρακτικά σημαίνει διπλασιασμό του οφέλους για την εγχώρια αγορά, εφόσον τα δυο προγράμματα θα «τρέξουν» παράλληλα. Στοχεύουμε, αξιοποιώντας όλη την εμπειρία που έχουμε αντλήσει από τα «Εξοικονομώ», να αναδείξουμε τον υποδειγματικό ρόλο του Δημοσίου για την εξοικονόμηση ενέργειας: Κτίρια με «κοινωνικό πρόσημο», όπως σχολεία και νοσοκομεία, θα μειώσουν μέσα από τις παρεμβάσεις που θα γίνουν την ενέργεια που καταναλώνουν κατά τουλάχιστον 30%. Παράλληλα, μέσα από την συμμετοχή των Εταιρειών Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCO’s) που προβλέπεται στο πρόγραμμα, επιδιώκεται η ανάπτυξη μιας νέας αγοράς που θα δώσει ακόμα μεγαλύτερη ώθηση σε δράσεις βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης».