Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών: Συγκροτήθηκε σε σώμα το νέο Διοικητικό Δυμβούλιο

Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών προχώρησε στη συγκρότηση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου, μετά τις αποφάσεις της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης.
Το νέο Δ.Σ. αναλαμβάνει να καθοδηγήσει τη στρατηγική του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων αλλά και επενδυτικών προοπτικών.
Παράλληλα, ανακοινώθηκε και η σύνθεση των επιτροπών, σηματοδοτώντας την έναρξη της νέας διοικητικής περιόδου για την εταιρεία.
Η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε.» (εφεξής η «Εταιρεία» ή «ΔΑΑ») γνωστοποιεί ότι, σε συνέχεια της από 15 Απριλίου 2026 απόφασης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της περί εκλογής νέου Διοικητικού Συμβουλίου, το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας κατά την από 15 Απριλίου 2026 συνεδρίασή του συγκροτήθηκε σε Σώμα ως ακολούθως:
Μιχαήλ Κεφαλογιάννης, Πρόεδρος, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςGerhard Schroeder, Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΓεώργιος Καλλιμασιάς, Διευθύνων Σύμβουλος (CEO), Εκτελεστικό ΜέλοςIan Andrews, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςSven Erler, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςJanis Carol Kong, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΧαράλαμπος Παμπούκης, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςEvangelos Peter Poungias, Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΚωνσταντίνος Κόλλιας, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΕλένη Κορίτσα, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΑικατερίνη Σαββαΐδου, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό ΜέλοςLorraine Σκαραμαγκά, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΠαναγιώτης Ταμπούρλος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό ΜέλοςΗ θητεία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι διετής, παρατεινόμενη αυτοδίκαια μέχρι την πρώτη τακτική Γενική Συνέλευση μετά τη λήξη της θητείας τους, μη δυνάμενη να υπερβεί την τριετία.
Σημειώνεται ότι η Επιτροπή Αποδοχών και Υποψηφιοτήτων κατά την συνεδρίασή της στις 23.3.2026, κατόπιν αξιολόγησης, επιβεβαίωσε ότι:
α) όλα τα ως άνω μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία και τα αναγκαία προσόντα για τη θέση αυτή και πληρούν τα κριτήρια ατομικής καταλληλότητας που προβλέπονται στην Πολιτική Καταλληλότητας του Διοικητικού Συμβουλίου,

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών: Έλαβε πιστοποίηση ISO 20400:2017 για το Τμήμα Προμηθειών

Το Τμήμα Προμηθειών του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ) έλαβε την πιστοποίηση ISO 20400:2017 «Sustainable Procurement – Guidance» από την TÜV Nord, για τη Διαχείριση Αγορών και Εφοδιασμού της Εταιρείας Αεροδρομίου. Η πιστοποίηση ISO 20400 αναδεικνύει τη σταθερή δέσμευση του ΔΑΑ στην υπεύθυνη προμήθεια, στις ηθικές πρακτικές σε όλο το φάσμα της εφοδιαστικής αλυσίδας και στη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας για την εταιρεία και τους συνεργάτες μας.
Το ISO 20400:2017 αποτελεί διεθνές πρότυπο καθοδήγησης για την ενσωμάτωση αρχών βιωσιμότητας στις διαδικασίες προμηθειών, διασφαλίζοντας διαφάνεια, υπεύθυνη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και θετικές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Το συγκεκριμένο επίτευγμα επιβεβαιώνει ότι η βιωσιμότητα είναι πλήρως ενσωματωμένη στη στρατηγική προμηθειών του ΔΑΑ, ενισχύοντας τον ρόλο του ως υπεύθυνου, ανθεκτικού και μελλοντικά προσανατολισμένου αεροδρομίου.
Σημειώνεται ότι ο ΔΑΑ είναι μια από τις πρώτες εταιρείες στην Ελλάδα που λαμβάνει τη συγκεκριμένη πιστοποίηση, η οποία έχει τριετή ισχύ, έως τις 14.12.2028.
«Η πιστοποίηση ISO 20400 επιβεβαιώνει ότι η βιωσιμότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής προμηθειών του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών. Η διάκριση αυτή αναδεικνύει τη δέσμευσή μας στη διαφάνεια, την υπευθυνότητα και στην περιβαλλοντική προστασία, με τη συνεχή υιοθέτηση πρακτικών για τη δημιουργία διαχρονικής αξίας σε ολόκληρο το οικοσύστημα του αεροδρομίου», δήλωσε σχετικά ο Σπύρος Λούντζης, Διευθυντής Προμηθειών του ΔΑΑ.

“ROUTE 2025”: Πρωτοπόρος στη βιωσιμότητα ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών

Τον Δεκέμβριο του 2019, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών ξεκίνησε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο και τολμηρό έργο με την ονομασία «ROUTE 2025», με σκοπό να πετύχει, έως το 2025 – πολύ πριν από τον κοινό στόχο του 2050 των ευρωπαϊκών αεροδρομίων αλλά και της αεροπορικής βιομηχανίας γενικότερα – μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μέσω αυτοπαραγωγής, αποθήκευσης και ιδιοκατανάλωσης καθαρής και ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται εντός του αεροδρομίου.
Έξι χρόνια μετά, η Εταιρεία Αεροδρομίου ολοκληρώνει, εντός του χρονικού στόχου της και με ιδιαίτερη υπερηφάνεια, τον «Οδικό Χάρτη» του «ROUTE 2025» και παραδίδει σε πλήρη λειτουργία τον δεύτερο – και μεγαλύτερο στην Ελλάδα –  φωτοβολταϊκό σταθμό αυτοπαραγωγής σε αεροδρόμιο, ισχύος 35,5 MWp, μαζί με μονάδα αποθήκευσης ενέργειας 82 MWh.  Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών σταθμών αυτοπαραγωγής του αεροδρομίου ανέρχεται πλέον σε 51,5 MWp (16MWP + 35,5MWp). Παράλληλα, η μονάδα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες ωφέλιμης χωρητικότητας 82 MWh, αποτελεί βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής του ενιαίου συστήματος, με έναν σαφή περιβαλλοντικό σκοπό – τη μεγιστοποίηση της δυνατότητας κατανάλωσης της παραγόμενης ενέργειας για τις ίδιες ανάγκες της εταιρείας, εξασφαλίζοντας βέλτιστη αυτονομία.
Το «ROUTE 2025» δεν είναι ένα μεμονωμένο έργο αλλά ένα πλέγμα αλληλοσυμπληρούμενων παρεμβάσεων που λειτουργούν ως ένα ενιαίο ενεργειακό οικοσύστημα, ένα από τα πιο ολοκληρωμένα μεταξύ ευρωπαϊκών αεροδρομίων. Το ύψος της επένδυσης ανήλθε σε 70 εκ. ευρώ, με σημαντικό μέρος των επενδύσεων να έχει υλοποιηθεί με τη δανειακή στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πρόγραμμα «ROUTE 2025» αφορά τις εκπομπές της Εταιρείας Αεροδρομίου που βρίσκονται υπό τον άμεσο έλεγχό της, δηλαδή :

–τις άμεσες εκπομπές (Scope 1) από την κατανάλωση καυσίμων από τον εταιρικό στόλο, λέβητες και άλλο εξοπλισμό

–τις έμμεσες εκπομπές (Scope 2) που προκύπτουν από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται από τα κτίρια και άλλες εγκαταστάσεις του ΔΑΑ και έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να καλύπτει τις ανάγκες που θα προκύψουν βάσει του σχεδίου της μελλοντικής επέκτασης έως το 2046 (διάρκεια παραχώρησης), καθιστώντας τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών το μοναδικό αεροδρόμιο στην Ευρώπη, το οποίο, αποκλειστικά με καθαρή ενέργεια παραγόμενη εντός των εγκαταστάσεών του,  καλύπτει το 100% των αναγκών του. Παρά τη σημαντική αύξηση της επιβατικής κίνησης, ο ΔΑΑ έχει ήδη επιτύχει από το 2005 έως το 2024 μείωση του αποτυπώματός του σε ποσοστό περισσότερο από 55% συνολικά – από 67.001 CO2 σε 29.209 τόνους  CO2 – μέσω μιας σειράς παρεμβάσεων στις λειτουργίες και στις υποδομές του αεροδρομίου. Το αεροδρόμιο της Αθήνας είναι το μοναδικό αεροδρόμιο στην Ελλάδα με Ουδέτερο Ισοζύγιο Άνθρακα από το 2016 – με την πιστοποίηση του προγράμματος Airport Carbon Accreditation του Διεθνούς Συμβουλίου Αεροδρομίων της Ευρώπης (ACI-Europe).
Πλέον, ήδη από την πρώτη ημέρα του 2026, όλες οι ανάγκες της εταιρείας για ηλεκτροδότηση θα καλύπτονται μόνο από καθαρή, ανανεώσιμη, ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στις εγκαταστάσεις του αεροδρομίου για ιδιοκατανάλωση. Κεντρικό χαρακτηριστικό του προγράμματος αποτελεί η επιλογή της πραγματικής απανθρακοποίησης, αλλά και της μέγιστης προσθετικότητας.
Στη βάση του ενιαίου ενεργειακού οικοσυστήματος του ΔΑΑ βρίσκονται:
-η παραγωγή καθαρής ενέργειας εντός του ακινήτου του αεροδρομίου
-η αποθήκευσή της αποκλειστικά για ιδιοκατανάλωση
-εξηλεκτρισμός στόλου: 19 λεωφορεία, 13 οχήματα Follow-Me, 29 vans
-η ανάπτυξη ενός εκτεταμένου δικτύου φορτιστών για επιχειρησιακά και επιβατικά ηλεκτρικά οχήματα
-αντλίες θερμότητας – κατάργηση φυσικού αερίου στα κτίρια του ΔΑΑ (σε φυσιολογικές κλιματολογικές χειμερινές συνθήκες)
-σύστημα ψηφιακής διαχείρισης ενέργειας για την ενιαία παρακολούθηση, βελτιστοποίηση και εξισορρόπηση παραγωγής–αποθήκευσης–κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο.
-ετήσια παραγωγή 88.000 μεγαβατωρών – όσο περίπου η κατανάλωση 22.000 νοικοκυριών
Μέχρι τη λήξη της παραχώρησης (2046), από τη λειτουργία του συνόλου των Φ/Β σταθμών, αποτρέπεται η έκλυση CO2 ισοδύναμη με τη φύτευση ενός δάσους 1,5 φορές μεγαλύτερου από την έκταση του αεροδρομίου.
Επιπλέον, εκτός από το θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η συνολική επένδυση θα έχει και θετικό οικονομικό αποτύπωμα (positive business case), συμβάλλοντας παράλληλα στη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και βεβαίως στο αποτύπωμα της πόλης της Αθήνας ως κορυφαίου, βιώσιμου προορισμού.
Σημειώνεται ότι οι μετρήσεις των αποτελεσμάτων του ΔΑΑ για το 2026 θα παρουσιαστούν εντός του 2027.
Εκδήλωση ROUTE 2025 & Δηλώσεις
Η παρουσίαση για την ολοκλήρωση του προγράμματος «ROUTE 2025» πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025 στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών σε ειδική εκδήλωση με φόντο το φωτοβολταϊκό σύμπλεγμα συνολικής ισχύος 51,5 MWp, παρουσία του Επιτρόπου Μεταφορών & Τουρισμού, του Υπουργού Περιβάλλοντος & Ενέργειας, του Υπουργού Υποδομών & Μεταφορών, της Υπουργού Τουρισμού, εκπροσώπων του κλάδου των αερομεταφορών και του τουρισμού, της επιχειρηματικής κοινότητας, φορέων και  συνεργατών της αεροδρομιακής κοινότητας. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Ακαδημαϊκού και Καθηγητή Γεωγραφίας και Κλιματολογίας, Χρήστου Ζερεφού, με τίτλο «Αερομεταφορές και Κλιματική Αλλαγή».
Ο συντονισμός της εκδήλωσης έγινε από τη δημοσιογράφο Σία Κοσιώνη.
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, Μιχαήλ Κεφαλογιάννης, δήλωσε:
«Η απανθρακοποίηση στον αεροπορικό κλάδο δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Τα αεροδρόμια, ως πύλες προς τον κόσμο, έχουν την ευθύνη και τη δύναμη να γίνουν πρωτοπόροι της αλλαγής. Με στρατηγικό σχεδιασμό, συνεργασία και καινοτομία, μπορούμε να πετύχουμε έναν αεροπορικό τομέα που θα συνεχίσει να μας ενώνει, βελτιώνοντας παράλληλα τις συνθήκες της καθημερινότητας όλων μας.   Στον   Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, είμαστε πολύ υπερήφανοι για την ολοκλήρωση του «ROUTE 2025», 25 χρόνια νωρίτερα από τον στόχο που έχει τεθεί από τον αεροπορικό κλάδο».

Καθηγητής Χρήστος Ζερεφός, Εθνικός Εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Διεθνούς Κοινού των Ακαδημιών, Επόπτης του Κέντρου Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας & Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών

Ο Διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, Γιάννης Παράσχης, δήλωσε:
«Σήμερα είναι μια μέρα σημαντική, θα έλεγα ιστορική, για το αεροδρόμιό μας, αλλά και για την πόλη της Αθήνας. Τον Δεκέμβριο του 2019, δεσμευθήκαμε για την υλοποίηση του τολμηρού εγχειρήματος “ROUTE 2025”, με στόχο την επίτευξη μηδενικού ισοζυγίου εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, 25 χρόνια νωρίτερα από την κοινή ευρωπαϊκή δέσμευση των αεροδρομίων για το 2050. Παρά τις εξαιρετικά κρίσιμες συνθήκες που αντιμετώπισε ο κλάδος μας την τελευταία πενταετία, μείναμε προσηλωμένοι στο πρόγραμμα και ολοκληρώσαμε, εντός του χρονικού στόχου, όχι μόνο τη μεγαλύτερη μονάδα αυτοπαραγωγής στην Ελλάδα, αλλά και όλες τις προϋποθέσεις που έθετε ο Οδικός Χάρτης μας “ROUTE 2025”.
Με την ολοκλήρωση πλέον του προγράμματος, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών καθίσταται πρωτοπόρος διεθνώς ως παράδειγμα βιώσιμης πρακτικής.
Παράλληλα, με την πεποίθηση ότι η καινοτομία και η συνέπεια σε θέματα περιβαλλοντικής βιωσιμότητας αποτελεί σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ταξιδιωτικούς προορισμούς, υπηρετούμε σταθερά τον στόχο της ανάδειξης της Αθήνας ως κορυφαίου βιώσιμου προορισμού για  τους κατοίκους και τους επισκέπτες της».
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, εκπροσωπώντας την Προεδρία της Κυβέρνησης, δήλωσε:
«Η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών αποτελεί ευκαιρία για ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, τεχνολογική πρωτοπορία, αλλά και για ένα καλύτερο μέλλον για τις επόμενες γενιές. Αξίζουν συγχαρητήρια στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών για την τεχνολογική του πρωτοπορία, με την οποία κατάφερε να πετύχει μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα, 25 χρόνια νωρίτερα. Πλέον, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών είναι το μοναδικό αεροδρόμιο στην Ελλάδα με Ουδέτερο Ισοζύγιο Άνθρακα από το 2016, με παραγωγή καθαρής ενέργειας εντός του αεροδρομίου, μέσω φωτοβολταϊκών και συστήματος αποθήκευσης σε μπαταρίες, για την κάλυψη του 100% των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια. Η υιοθέτηση λύσεων όπως η ενεργειακή αναβάθμιση των υποδομών, η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση του εξοπλισμού επίγειας εξυπηρέτησης, η προώθηση βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων και η συνεχής παρακολούθηση και μείωση των άμεσων και έμμεσων εκπομπών, καθιστούν τη χώρα μας πρωταγωνιστή στην προσπάθεια επίτευξης του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης».
Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, δήλωσε:
«Ο ΔΑΑ έχει αναπτύξει εδώ και σχεδόν 25 χρόνια μια κουλτούρα περιβαλλοντικού μετασχηματισμού. Επιβραβεύουμε, σήμερα, το κορυφαίο βήμα αυτής της πορείας, καθώς το “ROUTE 2025” μεταμορφώνει το αεροδρόμιο σε ένα από τα ελάχιστα, διεθνώς, που επιτυγχάνουν πλήρη ενεργειακή αυτονομία από ανανεώσιμες πηγές, παραγόμενες εντός των εγκαταστάσεών του.
Αποτελεί μια τομή στις ελληνικές υποδομές αεροναυτιλίας και συνολικά, στο όραμα της χώρας μας για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Έργα, όπως το “ROUTE 2025”, πορεύονται παράλληλα με εθνικές δράσεις σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως:

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον εκσυγχρονισμό της αεροναυτιλίας, που περιλαμβάνει τεχνολογικές αναβαθμίσεις και διοικητική αναμόρφωση της ΥΠΑ και,
Η εφαρμογή του Κανονισμού ReFuelEU Aviation, από 1ης Ιανουαρίου 2024, του νέου πλαισίου για τη σταδιακή αύξηση χρήσης Sustainable Aviation Fuels (SAF). Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής, μέσω της συνεργασίας παρόχων καυσίμων, αεροδρομίων και αεροπορικών εταιρειών.

Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών δεν είναι βάρος. Eίναι ευκαιρία. Και όταν αυτή η ευκαιρία αξιοποιείται με σοβαρότητα, σχέδιο και διορατικότητα, τότε γίνεται παγκόσμιο παράδειγμα».
H Υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, δήλωσε:
«Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών έχει αποδείξει διαχρονικά ότι η βιωσιμότητα βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής του. Εικοσιπέντε χρόνια νωρίτερα από τον ευρωπαϊκό στόχο για τα αεροδρόμια, το αεροδρόμιο της Αθήνας ηγείται των εξελίξεων με συνέπεια, διορατικότητα και σαφή δέσμευση προς το περιβάλλον και την κοινωνία.
H πρωτοβουλία «ROUTE 25» αποτελεί ορόσημο για τον μετασχηματισμό των μεταφορών και του τουρισμού προς ένα βιώσιμο, ανθεκτικό και περιβαλλοντικά υπεύθυνο μοντέλο ανάπτυξης».
Ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, δήλωσε:
«Η απανθρακοποίηση δεν είναι βήμα πίσω. Είναι άλμα μπροστά. Ανοίγει νέες αγορές. Δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Επιταχύνει την καινοτομία. Και φέρνει την Ευρώπη ένα βήμα πιο κοντά σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που είναι σταθερό και βιώσιμο. Τα αεροδρόμια που θα προσαρμοστούν πρώτα θα είναι τα αεροδρόμια που θα πρωταγωνιστήσουν αύριο. Τα κράτη μέλη που θα επενδύσουν τώρα θα είναι αυτά που θα παράγουν την τεχνολογία του μέλλοντος. Οι επιχειρήσεις που θα τολμήσουν θα είναι αυτές που θα κερδίσουν. Και σήμερα, το αεροδρόμιο Αθηνών μάς δείχνει τον δρόμο, ως ένα από τα πιο πρωτοπόρα αεροδρόμια στην Ευρώπη και ως οδηγός στη νέα εποχή των αερομεταφορών».
Ο Olivier Jankovec, Γενικός Διευθυντής του Airports Council International-Europe, δήλωσε:
«Η επίτευξη του στόχου ROUTE 2025 με την παράδοση και λειτουργία εγκαταστάσεων μηδενικών εκπομπών CO2 αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο που τοποθετεί τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών μεταξύ των κορυφαίων αεροδρομίων παγκοσμίως όσον αφορά την αποτελεσματική δράση για την  κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση των εκπομπών άνθρακα. Αυτό είναι κάτι για το οποίο δεν πρέπει να είναι περήφανη μόνο η Ελλάδα, αλλά και η Ευρώπη. Η μείωση και η εξουδετέρωση του αποτυπώματος άνθρακα παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα του κλάδου μας, καθώς δεν πρόκειται πλέον μόνο για την άδειά μας να αναπτυσσόμαστε, αλλά και για την άδειά μας να συνεχίσουμε να λειτουργούμε. Πρόκειται επίσης για την εξέλιξη των αεροδρομίων από κόμβους μεταφορών σε δυνητικά ενεργειακούς κόμβους. Γνωρίζω ότι αυτό το επίτευγμα αντιστοιχεί σε χρόνια πολύ σκληρής δουλειάς, οπότε, Ειλικρινή Συγχαρητήρια σε όλες τις εμπλεκόμενες ομάδες!».

Η αεροπορική διασυνδεσιμότητα στην Ευρώπη και η συμβολή του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών στην ελληνική οικονομία

Με την αφορμή της έναρξης του 35ου  Ετήσιου Συνέδριου & Γενικής Συνέλευσης του ACI EUROPE (Airports Council International – Europe / Συμβούλιο Αεροδρομίων Ευρώπης) που πραγματοποιείται στην Αθήνα (18-20 Ιουνίου) με οικοδεσπότη το αεροδρόμιο της Αθήνας, παρουσιάστηκαν χθες δύο πολύ σημαντικές μελέτες στους εκπροσώπους των ελληνικών και ξένων ΜΜΕ.
Η έκθεση που δημοσιεύθηκε πριν από την έναρξη του 35ου Ετήσιου Συνέδριου & Γενικής Συνέλευσης του ACI EUROPE, βασίζεται στους δείκτες που ανέπτυξε η SEO Amsterdam Economics – το πιο ολοκληρωμένο εργαλείο για τη μέτρηση και την κατάταξη της διασυνδεσιμότητας των αεροδρομίων.

2025 Airport Industry Connectivity Report
Η έκθεση αποκαλύπτει ότι, παρά την αύξηση το 2025 κατά +7% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η αεροπορική διασυνδεσιμότητα (άμεση & έμμεση) στην Ευρώπη εξακολουθεί να είναι κατά 9% χαμηλότερη σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα (2019). Αυτό κατά το ACI EUROPE έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον όγκο επιβατών, ο οποίος επανήλθε πλήρως το 2024 και συνεχίζει να αυξάνεται το 2025 – γεγονός που υποδεικνύει ότι καταναλωτές και κοινότητες έχουν πρόσβαση σε λιγότερες επιλογές.
Ωστόσο, η κορυφαία κατάταξη στις κατηγορίες τους, τόσο της Ελλάδας όσο και του αεροδρομίου της Αθήνας, καταδεικνύει την εντυπωσιακή ανάκαμψη και ανάπτυξη τόσο των τουριστικών μεγεθών όσο και της αεροπορικής δραστηριότητας στη χώρα μας και στην αγορά της Αθήνας: Καταγράφοντας τις υψηλότερες επιδόσεις (+35% vs. 2019, +10% vs. 2024) μεταξύ των 31 κρατών μελών της ΕΕ (EU+), η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη θέση της ευρωπαϊκής διασυνδεσιμότητας στο σύνολό της (άμεση & έμμεση).
Παράλληλα, επιτυγχάνοντας σημαντικό άλμα ανάπτυξης μετά την πανδημική περίοδο, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (+33% vs. 2019, +13% vs. 2024) ξεπέρασε τις επιδόσεις των περισσότερων ευρωπαϊκών αεροδρομίων (Mega Airports – κίνηση 25-40 εκ. επιβάτες), ενώ, σύμφωνα με τη Eurostat, καταγράφοντας την υψηλότερη αύξηση έναντι του 2019 μεταξύ των ευρωπαϊκών αεροδρομίων, κατέλαβε την 8η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε κινήσεις αεροσκαφών.

H συμβολή του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών στην ελληνική οικονομία
Όπως αναφέρει στη σχετική Έκθεση και το ACI EUROPE, με κάθε αύξηση 10% στην απευθείας διασυνδεσιμότητα επιτυγχάνεται αυτόματα +0,5% αύξηση στο AEΠ κατά κεφαλή, με σημαντικά κοινωνικά οφέλη (μείωση δείκτη της φτώχειας, αύξηση δεικτών πρόσβασης στην εκπαίδευση, γενικότερη ευημερία, κ.α.) γεγονός που αναδεικνύει τις ιδιαίτερα θετικές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις της ανάπτυξης των αερομεταφορών στις εθνικές και τοπικές οικονομίες.

Olivier Jankovec, Director General, ACI EUROPE

Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάστηκαν τα επικαιροποιημένα αποτελέσματα της μελέτης του ΙΟΒΕ για τη συμβολή του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών στην τοπική και εθνική οικονομία και στην απασχόληση, αναδεικνύοντας το σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε ο αερολιμένας, με δυναμισμό και ανθεκτικότητα, στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας την περασμένη δεκαετία:

Εξυπηρετώντας περίπου το 40% της αεροπορικής επιβατικής κίνησης της Ελλάδας διαχρονικά, ο ΔΑΑ έχει αποτελέσει βασικό επιταχυντή της επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χώρα και της ευρύτερης οικονομικής ανάπτυξης.
Ως η βασικότερη πύλη για την εισροή ξένων επισκεπτών το οικονομικό σύστημα του ΔΑΑ προσφέρει σημαντική στήριξη στην ελληνική οικονομία.
Το 3,8% του ΑΕΠ της χώρας (€8,6 δις) στηρίζεται με άμεσο ή έμμεσο τρόπο στη δραστηριότητα του οικονομικού συστήματος του ΔΑΑ.
Σε όρους απασχόλησης, η συνολική επίδραση υπολογίζεται σε 214 χιλ. θέσεις εργασίας (4,2% της εγχώριας απασχόλησης).
Η συνολική συνεισφορά στα έσοδα του Δημοσίου υπολογίζεται σε €2,7 δις.

 

Γιάννης Παράσχης, Διευθύνων Σύμβουλος (CEO), ΔΑΑ

Ο Γιάννης Παράσχης, Διευθύνων Σύμβουλος (CEO) του ΔΑΑ, δήλωσε σχετικά:
«Η αεροπορική διασυνδεσιμότητα αποτελεί τεκμήριο κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας. Οι υψηλές θέσεις της Ελλάδας και της Αθήνας στην ετήσια σχετική Έκθεση του ACI EUROPE, είναι μια απόδειξη ανθεκτικότητας και καλών πρακτικών που υιοθετήθηκαν εθνικά στην επανεκκίνηση από την πανδημία, καθώς και της επιτυχημένης  διαχρονικής συνεργασίας του συνόλου των φορέων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό και στο ταξίδι.
Σε μια περίοδο έντονων μεταβολών, η δυνατότητα μιας χώρας να διατηρεί και να επεκτείνει τις διεθνείς συνδέσεις της είναι κρίσιμη. Ο ΔΑΑ, με κορυφαία σε ευρωπαϊκή διάσταση αύξηση +33% στη διασυνδεσιμότητα σε σχέση με το 2019, ενισχύει σταθερά την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Την ευρεία οικονομική συμβολή του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών αναδεικνύει η επικαιροποιημένη μελέτη του ΙΟΒΕ: 3,8% του ΑΕΠ, 214.000 θέσεις εργασίας, 2,7 δισ. ευρώ σε δημόσια έσοδα.
Πίσω και πέρα από αυτούς τους αριθμούς, βρίσκεται μια διαρκής προσπάθεια να λειτουργούμε συστηματικά, στρατηγικά και με συνέπεια ως καταλύτης για την εθνική οικονομία, ενδυναμώνοντας σταθερά το κοινωνικό-οικονομικό  αποτύπωμά μας».
Ο Olivier Jankovec, Director General του ACI EUROPE δήλωσε: «Τα στοιχεία που παρουσιάζουμε σήμερα είναι αδιαμφισβήτητα: η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως μια νέα στρατηγική κατεύθυνση που να αναγνωρίζει την αεροπορική διασυνδεσιμότητα ως βασικό πυλώνα για την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική συνοχή και τη στρατηγική αυτονομία της. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε αύξηση 10% στην άμεση αεροπορική διασυνδεσιμότητα, έχει ως αποτέλεσμα μεταξύ άλλων 0,5% αύξηση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Θα πρέπει να κατανοήσουμε πως η διασυνδεσιμότητα – και όλος ο κλάδος των αερομεταφορών – δεν είναι απλά μια θεωρητική προσέγγιση. Παράγει σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, διασφαλίζει τη διεθνή θέση της Ευρώπης και επιπλέον υποστηρίζει την ικανότητά της να ανταποκρίνεται σε κρίσεις και προκλήσεις με στιβαρότητα. Παρ’ όλα αυτά, η έλλειψη ευθυγράμμισης και συνοχής στις πολιτικές αερομεταφορών — σε συνδυασμό με άδικη φορολόγηση, γεωπολιτικές εντάσεις και δομικές αλλαγές στην αγορά — θέτουν αυτά τα οφέλη σε σοβαρό κίνδυνο. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να προστατεύσουν και να ενισχύσουν την αεροπορική διασυνδεσιμότητα, γιατί αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής και της σχέσης μας με τον υπόλοιπο κόσμο».

Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής, ΙΟΒΕ

Ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, δήλωσε: «Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας την περασμένη δεκαετία, επιδεικνύοντας ανθεκτικότητα και δυναμισμό. Μετά το σοκ της πανδημίας, η ανάκαμψη του αεροδρομίου ήταν εντυπωσιακή, με την επιβατική κίνηση να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς και να ξεπερνά τα επίπεδα που σημειώθηκαν πριν από την πανδημία. Υποδεχόμενος εκατομμύρια επισκέπτες στη χώρα κάθε χρόνο, ο ΔΑΑ στήριξε άμεσα ή έμμεσα το 3,8% του ελληνικού ΑΕΠ και το 4,2% της απασχόλησης. Με τον ΔΑΑ ως καταλύτη, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να ενισχύει τις σχέσεις της με ξένους επενδυτές, εμπορικούς εταίρους και άλλους επισκέπτες».

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών: Αύξηση 12,4% της επιβατικής κίνησης στο επτάμηνο, 9,3% τον Ιούλιο

Η επιβατική κίνηση του αεροδρομίου της Αθήνας κατά τη διάρκεια του Ιουλίου 2024 ανήλθε σε 3,61 εκατ., αυξημένη κατά 9,3% σε σύγκριση με τα επίπεδα του Ιουλίου 2023. Αναλυτικά, τόσο η εγχώρια όσο και η διεθνής επιβατική κίνηση ξεπέρασαν κατά 5,9% και 10,8% τα αντίστοιχα περυσινά μεγέθη.
Συνολικά, κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους, η κίνηση του αεροδρομίου έφθασε τους 17,62 εκ. επιβάτες, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 14,6%. Η επιβατική κίνηση, τόσο του εσωτερικού, όσο και του εξωτερικού, παρουσίασαν αύξηση της τάξης των 8,0% και 17,6% αντίστοιχα.
Ο αριθμός των πτήσεων στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών κατά τη διάρκεια των επτά πρώτων μηνών του 2024 ανήλθε σε 150.344, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 12,4% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023. Τόσο οι πτήσεις εσωτερικού όσο και οι διεθνείς πτήσεις σημείωσαν άνοδο κατά 5,5% και 17,8% σε σχέση με το 2023.

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (ΔΑΑ): Δυναμικό ξεκίνημα της χρονιάς με αύξηση επιβατικής κίνησης

Αύξηση καθαρών κερδών κατά 29,8% κατέγραψε ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών το α’ τρίμηνο του 2024, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2023, ενώ τα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 15,3% σε 114,6 εκατ. ευρώ.
H εταιρεία «ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε.» («ΔΑΑ»), ανακοίνωσε τα επιλεγμένα οικονομικά μεγέθη για το τρίμηνο που έληξε στις 31 Μαρτίου 2024, τα οποία καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς.
Τα συνολικά έσοδα και λοιπά εισοδήματα αυξήθηκαν κατά 15,3 εκατ. ευρώ ή 15,3% σε 114,6 εκατ. ευρώ το 1ο Τρίμηνο 2024 (εποχικά ασθενέστερο) σε σχέση με το 1ο Τρίμηνο 2023, με τις ροές εσόδων Αεροπορικών και Μη Αεροπορικών Δραστηριοτήτων να παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση κυρίως λόγω της αύξησης της επιβατικής κίνησης κατά 16,5%, καθώς και της δυναμικής των εμπορικών δραστηριοτήτων.
Το Προσαρμοσμένο EBITDA , ανήλθε σε 62,7 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 16,2% σε σύγκριση με το 1ο Τρίμηνο του 2023.
Τα Κέρδη μετά από Φόρους αυξήθηκαν κατά 6,5 εκατ. ευρώ στα 28,5 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 29,8% σε σχέση με 22,0 εκατ. ευρώ το 1ο Τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Εξελίξεις στην Αεροπορική κίνηση
Συνολικά, κατά τους πρώτους τρεις μήνες του έτους, η κίνηση του αεροδρομίου ανήλθε σε 5,2 εκ. επιβάτες, σημειώνοντας άνοδο 16,5%. Η αυξητική τάση που παρατηρήθηκε το τελευταίο τρίμηνο του 2023, συνέχισε και το πρώτο τρίμηνο του 2024, με υψηλά επίπεδα επιβατικής κίνησης, αντικατοπτρίζοντας την ανθεκτικότητα του αεροπορικού ταξιδιού (ειδικά για σκοπούς αναψυχής) παρόλες τις μακροοικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, με τους καταναλωτές να δίνουν προτεραιότητα στα ταξίδια έναντι άλλων δαπανών.
Αναλυτικά, η επιβατική κίνηση τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού παρουσίασε αύξηση 10,3% και 19,4% αντίστοιχα. Σε ό,τι αφορά στη μηνιαία κατανομή της κίνησης, ο αριθμός επιβατών παρουσίασε διψήφιο ποσοστό αύξησης και τους τρεις μήνες (%2024/2023: Ιαν: +10,7%, Φεβ: +18,4%, Μαρ: +20,1%). 
Έσοδα και λοιπά εισοδήματα
Τα έσοδα και λοιπά εισοδήματα αυξήθηκαν κατά 15,3 εκατ. ευρώ ή 15,3%, από 99,4 εκατ. ευρώ το 1ο Τρίμηνο 2023 σε 114,6 εκατ. ευρώ το 1ο Τρίμηνο 2024, με όλες τις ροές εσόδων να παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση.
Ειδικότερα, τα έσοδα και λοιπά εισοδήματα από Αεροπορικές Δραστηριότητες ανήλθαν σε 86,3 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 14,8% σε σχέση με το 1ο Τρίμηνο του προηγούμενου χρόνου. Η εν λόγω αύξηση οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση των εσόδων από τις Αεροπορικές Χρεώσεις και των εσόδων από το Τέλος Εκσυγχρονισμού και Ανάπτυξης Αερολιμένων, ενώ οι τιμές των αεροπορικών χρεώσεων παρέμειναν σταθερές κατά το 1ο Τρίμηνο 2024.
Επιπλέον, τα έσοδα και λοιπά εισοδήματα από Μη Αεροπορικές Δραστηριότητες ανήλθαν σε 28,4 εκατ. ευρώ, δηλαδή αυξημένα κατά 16,9% σε σύγκριση με το 1ο Τρίμηνο του 2023. Η εν λόγω βελτίωση οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση των εσόδων από εμπορικές δραστηριότητες και υπηρεσίες στάθμευσης οχημάτων.
Λειτουργικά Έξοδα
Το 1ο Τρίμηνο του 2024 τα λειτουργικά έξοδα ανήλθαν σε 48,2 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 6,5 εκατ. ευρώ ή 15,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σημαντικό μέρος αυτής της απόκλισης προέρχεται από το υψηλότερο μεταβλητό τμήμα της Αμοιβής Χορήγησης Δικαιωμάτων σε 9,9 εκατ. ευρώ από 7,4 εκατ. ευρώ, που υπολογίστηκε με βάση την αυξημένη κερδοφορία του 2023. Εξαιρουμένου του μεταβλητού τμήματος της Αμοιβής Χορήγησης Δικαιωμάτων, τα λειτουργικά έξοδα αυξήθηκαν κατά 4,0 εκατ. ευρώ ή 11,8% υψηλότερα από το προηγούμενο έτος, κυρίως λόγω:
των επιπρόσθετων πόρων (ανθρώπινο δυναμικό και υπηρεσίες από τρίτους) που απαιτήθηκαν για την αντιμετώπιση των λειτουργικών αναγκών σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και, της αναπροσαρμογής των βασικών μισθών που εφαρμόστηκαν τον Απρίλιο του 2023.Ως αποτέλεσμα των λειτουργικών εσόδων και εξόδων, τα συνολικά κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) το 1ο Τρίμηνο του 2024 ανήλθαν σε 66,5 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 8,7 εκατ. ευρώ ή 15,1% σε σύγκριση με το 1ο Τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Κερδοφορία
Τα κέρδη προ Φόρων την περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου 2024 ανήλθαν στα 37,0 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 8,5 εκατ. ευρώ συγκριτικά με το 1ο Τρίμηνο του 2023. Τα κέρδη μετά από φόρους το 1ο Τρίμηνο του 2024 ανήλθαν σε 28,5 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 6,5 εκατ. ευρώ από την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Έγκριση τροποποίησης του Χωροταξικού Σχεδίου για την αύξηση της Δυναμικότητας σε 33ΜΑΡ και έγκριση χρονοδιαγράμματος υλοποίησης
Κατόπιν σχετικού αιτήματος που κατέθεσε η Εταιρεία, κατ’ εφαρμογή των προβλέψεων της Σύμβασης Ανάπτυξης Αεροδρομίου (ΣΑΑ), η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) αποδέχτηκε την τροποποίηση του Χωροταξικού Σχεδίου για την αύξηση της Δυναμικότητας του Αεροδρομίου στα 33 εκατομμύρια επιβάτες (Σχέδιο 33MAP). Το εν λόγω σχέδιο είναι σύμφωνο με τις προβλέψεις του προγράμματος επενδύσεων του ΔΑΑ. Περαιτέρω, η ΑΠΑ αποδέχτηκε το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του σχεδίου 33ΜΑΡ με ορίζοντα ολοκλήρωσης των εργασιών στο τέλος του 2028.
Η εφαρμογή του Σχεδίου 33ΜΑΡ αποτελεί την πρώτη φάση του χωροταξικού σχεδίου και αποσκοπεί στην αύξηση της δυναμικότητας των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου σε 33 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, συμπεριλαμβάνοντας:
– την επέκταση του κεντρικού κτηρίου του τερματικού σταθμού κατά περίπου 81.000 τετραγωνικά μέτρα, αποτελούμενο κυρίως από νέες θέσεις επιβίβασης με γέφυρα και μέσω λεωφορείων, επέκταση της αίθουσας ελέγχου check-in, που περιλαμβάνει νέα πρόσοψη τερματικού σταθμού, νέα αίθουσα διαλογής αποσκευών συνοδευόμενη από επέκταση του χώρου παραλαβής αποσκευών, νέους εμπορικούς χώρους και χώρους γραφείων,
– την ανάπτυξη ενός νέου χώρου στάθμευσης αεροσκαφών για 32 θέσεις με τους αντίστοιχους τροχοδρόμους, δύο νέες γέφυρες οχημάτων και ένα κτήριο για τους φορείς επίγειας εξυπηρέτησης,
– την επέκταση του οδικού δικτύου πρόσβασης, καθώς και την κατασκευή νέου πολυώροφου χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων.
Επέκταση κύριας σύμβασης με τα Καταστήματα Αφορολόγητων Ειδών έως το 2034
Η εταιρεία υπέγραψε δεκαετή παράταση της σύμβασης με τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών μέχρι τις αρχές του 2034. Η εταιρεία «Καταστήματα Αφορολόγητων Ειδών» λειτουργεί καταστήματα λιανικής πώλησης στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών από την έναρξη λειτουργίας του αεροδρομίου το 2001. Από τον Φεβρουάριο του 2024, ο χώρος λιανικής πώλησης της «Καταστήματα Αφορολόγητων Ειδών» αυξήθηκε κατά περίπου 290 τετραγωνικά μέτρα, στο πλαίσιο της ανακαίνισης του εκτεταμένου καταστήματος της περιοχής Σένγκεν. Η παράταση της συγκεκριμένης σύμβασης προβλέπει ότι η «Καταστήματα Αφορολόγητων Ειδών» θα συνεχίσει να λειτουργεί 31 εμπορικά καταστήματα, σε μια συνολική επιφάνεια άνω των 4.900 τετραγωνικών μέτρων στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών.
Αναθεωρημένη Πρόβλεψη Επιβατικής Κίνησης για το 2024
Μετά τη δυναμική επίδοση στην κίνηση του πρώτου τριμήνου, η εταιρεία αναθεώρησε την πρόβλεψή της σε ετήσια επιβατική κίνηση 29,9 εκατομμυρίων επιβατών το 2024, 6,3% (ή περίπου 1,8 εκατομμύρια επιβάτες) πάνω από τα επίπεδα του 2023. Η πρόβλεψη κίνησης 2024 καταρτίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές επιδόσεις της κίνησης του πρώτου τριμήνου του έτους, καθώς και επικαιροποιημένες προβλέψεις για το υπόλοιπο του έτους, με βάση τις τελευταίες τάσεις και εξελίξεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των πιο πρόσφατων σχεδίων των αεροπορικών εταιρειών για τη λειτουργία τους κατά τη θερινή περίοδο 2024, που μόλις ξεκίνησε.

Νέα εποχή για τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ) μετά την είσοδο στο Χρηματιστήριο

Σε μια νέα εποχή, ανεβάζοντας ταχύτητες και ανοίγοντας “φτερά” για επεκτάσεις και μεγάλες επενδύσεις, μπαίνει ο Διεθνής Αερολιμένας μετά και την επιτυχημένη εισαγωγή του στο Χρηματιστήριο. ‘Άλλωστε πρόκειται για τη μεγαλύτερη εισαγωγή εταιρείας στο Χρηματιστήριο των τελευταίων 18 χρόνων.
Η είσοδός του αποτελεί ορόσημο, με το ισχυρότατο επενδυτικό ενδιαφέρον να δημιουργεί νέα δεδομένα για την ελληνική οικονομία και την κεφαλαιαγορά αλλά και να βάζει μπρος το επενδυτικό πλάνο για την αύξηση της χωρητικότητας του ως τους 50 εκατ. επιβάτες ετησίως το 2046.
Ιστορικό ρεκόρ το 2023- Ρεκόρ αφίξεων και ο Ιανουάριος του 2024
Η εισαγωγή του στο Χρηματιστήριο έρχεται σε μια συγκυρία εξαιρετική, που ο τουρισμός έκανε νέο ρεκόρ εισπράξεων το 2023, ενώ το ίδιο το αεροδρόμιο έκανε επίσης νέο ρεκόρ όλων των εποχών ξεπερνώντας τα 28 εκατ. επιβάτες.
Το 2023 για τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών έκλεισε με ιστορικό ρεκόρ για την επιβατική κίνηση ξεπερνώντας για πρώτη φορά το φράγμα των 28 εκατομμυρίων επιβατών ενώ με το δεξί μπήκε και το 2024, με τον Ιανουάριο να κλείνει με νέο ρεκόρ αφίξεων και σπάζοντας το φράγμα του ενός εκατ. αφίξεων από το εξωτερικό. Ειδικότερα, αυξημένες κατά 12,8% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023, ήταν τον Ιανουάριο του 2024 οι αφίξεις από το εξωτερικό στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών “Ελευθέριος Βενιζέλος” ξεπερνώντας το 1 εκατ. επιβάτες.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία έφτασε τις 1.116.359 αφίξεις έναντι 989.806 τον Ιανουάριο του 2023. Η συνολική επιβατική κίνηση του αεροδρομίου της Αθήνας κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου 2024 ανήλθε σε 1,6 εκατ., αυξημένη κατά 10,7% σε σύγκριση τα επίπεδα του Ιανουαρίου 2023, με τους επιβάτες να ανέρχονται σε 1.602.499 έναντι 1.447.547 πέρυσι τον ίδιο μήνα. Η εγχώρια κίνηση αυξήθηκε κατά 6,2% στους 486.140 επιβάτες.
Master Plan- Επενδύσεις σε τρεις φάσεις
Οι επιδόσεις ρεκόρ σε ότι αφορά την επιβατική κίνηση θέτουν σε εφαρμογή το επενδυτικό πλάνο του, το οποίο και θα είναι σε τρεις διακριτές φάσεις από φέτος και μέχρι το 2050, όπως προκύπτει από το Ενημερωτικό Δελτίο που συνόδευε την διάθεση των μετοχών του ΔΑΑ στο Χρηματιστήριο της Αθήνας.
Στο Master Plan όπως παρουσιάζεται από το συνοδευτικό υλικό της εισαγωγής του ΔΑΑ φαίνεται πως αυτές οι τρεις φάσεις των επεκτάσεων θα φτάσουν το αεροδρόμιο μέχρι τους 50 εκατ. επιβάτες.
Οι δύο πρώτες φάσεις αφορούν την επέκταση του υφιστάμενου τερματικού σταθμού και των θέσεων στάθμευσης αεροσκαφών μέχρι τα μέσα της επόμενης δεκαετίας και θα έχουν κόστος 1,35 δισ. ευρώ (με τιμές 2022).
Η τρίτη φάση θα είναι το αποφασιστικό βήμα ώστε το αεροδρόμιο να αποκτήσει ένα δεύτερο τέρμιναλ εκεί που σήμερα είναι ο χώρος στάθμευσης μακράς διάρκειας. Το κόστος του δεν έχει διευκρινιστεί ακόμα και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΑΑ θα ολοκληρωθεί μέχρι το 2045 δίνοντας στο αεροδρόμιο τη δυνατότητα να εξυπηρετεί μέχρι και 50 εκατ. επιβάτες ετησίως.
Η πρώτη φάση της επέκτασης
Η πρώτη φάση της επέκτασης των υποδομών του αεροδρομίου (33ΜΑΡ) είναι όχι απλά προ των πυλών αλλά σε εξέλιξη καθώς έχει ξεπεραστεί η μάξιμουμ ικανότητα του αεροδρομίου (είναι τυπικά 26 εκατ. επιβάτες και το 2023 εξυπηρετήθηκαν 28 εκατ. επιβάτες). Τα έργα θα ξεκινήσουν είτε τέλος του 2024, είτε στις αρχές του 2025 και αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2028. Στόχος αυτής της πρώτης φάσης είναι να καλύψει επιβατική κίνηση μέχρι και 33 εκατ. επιβατών ετησίως. Το κόστος της πρώτης επέκτασης που αφορά το υφιστάμενο τέρμιναλ αλλά και απομακρυσμένες θέσεις στάθμευσης αεροσκαφών και πολυώροφο πάρκινγκ, σύμφωνα πάντα με τις εκτιμήσεις του ΔΑΑ, είναι 650 εκατ. ευρώ. Μέχρι το 2025 θα έχει αποδοθεί το 25% της επένδυσης, άλλο ένα 30% το 2026, επιπλέον 25% το 2027 και το υπόλοιπο 20% το 2028.
Συγκεκριμένα, η πρώτη φάση των επεκτάσεων των υποδομών του ΔΑΑ περιλαμβάνει 4 διαφορετικές δράσεις:
1. Την επέκταση του κτιρίου του κεντρικού τερματικού σταθμού κατά περίπου 81.000 τετραγωνικά μέτρα, που θα αποτελείται κυρίως από νέες αίθουσες επιβίβασης επιβατών με φυσούνα και λεωφορεία, επέκταση του χώρου check-in συμπεριλαμβανομένης μιας νέας πρόσοψης του τερματικού σταθμού, μιας νέας αίθουσας διαλογής αποσκευών που συνοδεύεται από επέκταση της περιοχής παραλαβής καθώς και νέους χώρους για εμπορικά καταστήματα και χώρους γραφείων.
2. Την ανάπτυξη μιας νέας απομακρυσμένης πίστας στάθμευσης 32 αεροσκαφών με τροχόδρομους, δύο νέες γέφυρες εξυπηρέτησης αεροσκαφών (ramp service).
3. Ένα νέο VIP τέρμιναλ.
4. Επέκταση του οδικού δικτύου στην περιοχή του τέρμιναλ, καθώς και κατασκευή νέου πολυώροφου πάρκινγκ.
Η πρώτη φάση των επεκτάσεων είχε μπει σε τροχιά υλοποίησης από το 2018 αλλά “πάγωσε” το 2020 λόγω της πανδημίας covid-19. Η ταχεία ανάκαμψη όμως της κίνησης του ΔΑΑ, ειδικότερα το 2022 και το 2023 επανέφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για την πρώτη μεγάλη επέκταση των υποδομών του αεροδρομίου.
Μάλιστα ο καθοριστικός μήνας ήταν ο Απρίλιος του 2023, καθώς η επιβατική κίνηση έπιασε το 95% της δυναμικότητας του αερολιμένα θέτοντας και πάλι στο προσκήνιο την ενεργοποίηση των επεκτάσεων.
Η δεύτερη φάση της επέκτασης
Η δεύτερη φάση στο “Ελευθέριος Βενιζέλος” για την επέκταση των υποδομών θα ξεκινήσει την επόμενη από τη χρονιά που το αεροδρόμιο θα καταγράψει 31,35 εκατ. επιβάτες. Εφόσον διατηρηθεί η υπάρχουσα τάση στην εξέλιξη της κίνησης τότε αυτό το όριο μπορεί να καλυφθεί μέχρι το 2027.
Με τη δεύτερη φάση της επέκτασης, το αεροδρόμιο της Αθήνας θα μπορεί να εξυπηρετεί μέχρι και 40 εκατ. επιβάτες ετησίως.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ενημερωτικού Δελτίου, το κόστος αυτής της επένδυσης ξεπερνά τα 700 εκατ. ευρώ (σε τιμές 2022). Στόχος είναι τα έργα να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, αλλά είναι πολύ πιθανό αν η ανάπτυξη του ΔΑΑ συνεχιστεί θετικά η επένδυση να έρθει χρονικά πιο μπροστά. Σε αυτή τη δεύτερη φάση αύξησης της χωρητικότητας θα έχουμε μια νέα επέκταση του υφιστάμενου τερματικού σταθμού με νέους χώρους εξυπηρέτησης επιβατών (όπως αίθουσες επιβίβασης, check in), εστίασης και εμπορικών καταστημάτων, την κατασκευή της νέας πίστας στάθμευσης αεροσκαφών με τους αντίστοιχους τροχοδρόμους, χώρους εξοπλισμού υποστήριξης εδάφους, και μια νέα γέφυρα αεροσκαφών πάνω από τον αυτοκινητόδρομο.
Με την ολοκλήρωση των δύο επεκτάσεων ο τερματικός σταθμός του “Ελευθέριος Βενιζέλος” θα είναι από τους μεγαλύτερους στην Ευρώπη (ως μοναδικό τέρμιναλ) και θα έχει φτάσει στο απόγειο των δυνατοτήτων του.
Η τρίτη φάση με το νέο τέρμιναλ
Η τρίτη φάση στο Αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος” για την επέκταση των υποδομών (50ΜΑΡ) θα έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία ενός νέου τέρμιναλ απέναντι από το υφιστάμενο.
Όπως σημειώνεται στο Ενημερωτικό Δελτίο για να ενεργοποιηθεί θα πρέπει το αεροδρόμιο να φτάσει σε επιβατική κίνηση τους 36 εκατ. επιβάτες και να διαφαίνεται πως ο αριθμός θα ανέβει στους 38 εκατ. σε διάστημα δύο ετών.
Με το νέο τέρμιναλ το αεροδρόμιο της Αθήνας θα μπορεί να εξυπηρετεί μέχρι και 50 εκατ. επιβάτες ετησίως.
Το χρονοδιάγραμμα αυτής της νέας υποδομής έχει εκτιμηθεί ότι μπορεί να έχει συντελεστεί μέχρι το 2045 και προς το παρόν δεν υπάρχει κάποια κοστολόγηση. Περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός δεύτερου τερματικού σταθμού στην περιοχή που σήμερα είναι ο χώρος στάθμευσης μακράς διαρκείας και την περαιτέρω ανάπτυξη της πίστας στάθμευσης αεροσκαφών, νέων τροχοδρόμων, μια νέα γέφυρα αεροσκαφών πάνω από τον αυτοκινητόδρομο, νέων οδικών προσβάσεων καθώς και την ολοκλήρωση του νέου πολυώροφου πάρκινγκ.
Τέλος, αναφορικά με τη χρηματοδότηση για την επέκταση των υποδομών, το Αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος” σημειώνει πως οι προγραμματισμένες επενδύσεις στο πλαίσιο του Master Plan αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από πρόσθετο χρέος από τις τράπεζες με ανταγωνιστικά επιτόκια, και θα συνιστά “Προκαθορισμένο Χρέος”.
Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (ΔΑΑ): Ξεκίνησε η διαπραγμάτευση των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αθηνών

Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Α.Ε., ο φορέας εκμετάλλευσης του μεγαλύτερου αεροδρομίου στην Ελλάδα, ανακοινώνει σήμερα την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση («Εισαγωγή») των μετοχών της στην Κύρια Αγορά της Ρυθμιζόμενης Αγοράς Κινητών Αξιών του Χρηματιστηρίου Αθηνών («ΧΑ»). Η διαπραγμάτευση ξεκίνησε στις 10:30 π.μ. ώρα Ελλάδας με το σύμβολο «ΔΑΑ».
Όπως ανακοινώθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2024, η τιμή διάθεσης της δημόσιας προσφοράς του ΔΑΑ από το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου Α.Ε. («ΤΑΙΠΕΔ») 90.000.000 μετοχών (οι «Προσφερόμενες Μετοχές» και η «Προσφορά») ορίστηκε στα 8,20, γεγονός που συνεπάγεται χρηματιστηριακή αξία ύψους 2,46 δισ. ευρώ κατά την Εισαγωγή, υπολογιζόμενη με βάση το συνολικό αριθμό των 300.000.000 μετοχών του ΔΑΑ. Τα έσοδα από την Προσφορά ανήλθαν σε 785 εκατ. ευρώ περίπου, λόγω των 30.000.000 μετοχών που αγόρασε η AviAlliance προς 9,758 ευρώ ανά μετοχή, σύμφωνα με την αντίστοιχη συμφωνία βασικού επενδυτή (cornerstone), η οποία προβλέπει την καταβολή προμήθειας.
Ο κ. Ιωάννης Παράσχης, Διευθύνων Σύμβουλος & CEO του ΔΑΑ, δήλωσε σχετικά:
«Η στιγμή για την οποία δουλέψαμε σκληρά όλο αυτό το διάστημα έφτασε. Από σήμερα οι μετοχές του ΔΑΑ βρίσκονται στη διάθεση του επενδυτικού κοινού και μαζί με αυτές ολοκληρώνεται μια Δημόσια Προσφορά-ορόσημο για την ελληνική αγορά. Ευχαριστώ θερμά όλους εκείνους οι οποίοι εργάστηκαν για αυτή την επιτυχία καθώς και την επενδυτική κοινότητα για την εντυπωσιακή της συμμετοχή και την ισχυρή εμπιστοσύνη στην εταιρεία και τα αναπτυξιακά μας σχέδια».

Qatar Airways και Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών γιόρτασαν μαζί 25 χρόνια πτήσεων

Η Qatar Airways και ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών γιόρτασαν στις 29 Σεπτεμβρίου την επέτειο 25 χρόνων πτήσεων της Qatar Airways, με μια ιδιαίτερη εκδήλωση στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία. Παρευρέθηκαν σημαντικοί παράγοντες στην Ελλάδα, όπως o κ. Al-Marwani Hamed Youssef, Πρόξενος της Πρεσβείας του Κατάρ στην Ελλάδα και η Υφυπουργός Τουρισμού, κα Σοφία Ζαχαράκη. Σε ένα ήδη ξεχωριστό έτος για την εταιρεία, η Qatar Airways είναι ο επίσημος αεροπορικός συνεργάτης για το FIFA World Cup Qatar 2022, το οποίο ξεκινά στις 20 Νοεμβρίου.
Η Qatar Airways δεν σταμάτησε ποτέ να πετά κατά τη διάρκεια της πανδημίας, εκπληρώνοντας την αποστολή της να μεταφέρει με προγραμματισμένες και τσάρτερ πτήσεις αποκλεισμένους επιβάτες πίσω στο σπίτι τους. Η εταιρεία υπήρξε μια από τις λίγες αεροπορικές που διατήρησαν τις πτήσεις προς και από την Ελλάδα κατά την πανδημία. Στην πιο δύσκολη περίοδο στην ιστορία της παγκόσμιας αεροπορικής ιστορίας, η Qatar Airways βραβεύτηκε ως «Αεροπορική Εταιρεία της Χρονιάς» για έβδομη φορά στα Skytrax World Airline Awards, το οποίο αποτελεί και ρεκόρ, ενώ αντίστοιχα ο αεροδρομιακός κόμβος της εταιρείας, το Διεθνές Αεροδρόμιο Χαμάντ, βραβεύτηκε ως το «Καλύτερο Αεροδρόμιο στον Κόσμο» για τα έτη 2021 και 2022. Παρά τις προκλήσεις της πανδημίας COVID-19, η Qatar Airways ανέπτυξε το δίκτυο προορισμών της με πτήσεις σε περισσότερους από 150 προορισμούς μέσα στο 2022.
Η Qatar Airways είναι επίσης υπερήφανη για την συνεργασία της με μια σειρά από εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της κρουαζιέρας, καθώς η Ντόχα καθιερώνεται ως ένας σύγχρονος τουριστικός προορισμός και σημαντικός λιμένας “Port City”. Παράλληλα, η εταιρεία είχε κυρίαρχο ρόλο στον επαναπατρισμό των ναυτικών κατά την πανδημία. Από το 2020, η Qatar Airways έχει μεταφέρει περισσότερους από 500.000 ναυτικούς τόσο για επαναπατρισμό όσο και για αλλαγή πληρωμάτων. Επιπρόσθετα, η αεροπορική εταιρεία πραγματοποίησε περισσότερες από 130 πτήσεις τσάρτερ μεταφέροντας περισσότερους από 35.000 εργαζόμενους. Η δέσμευση της εταιρείας στο ναυτικό κλάδο παραμένει ισχυρή με το αποκλειστικό Mariner Lounge στο Διεθνές Αεροδρόμιο Χαμάντ.
Παράλληλα με τον εορτασμό της 25ης επετείου της αεροπορικής εταιρείας, η Qatar Airways ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τη νέα εμπορική αναδιοργάνωση του ευρωπαϊκού σκέλους της, που παρουσιάστηκε φέτος. Αυτή η αναδιοργάνωση διασφαλίζει ότι η Καλύτερη Αεροπορική Εταιρεία στον Κόσμο προσφέρει την υψηλότερη ποιότητα υπηρεσιών στους επιβάτες και στους εμπορικούς συνεργάτες της.
Με το νέο σχήμα, η Ευρώπη χωρίζεται σε πέντε περιοχές με έναν κόμβο να εξυπηρετεί περισσότερες χώρες. Η Ιταλία θα αποτελέσει τον κόμβο για την περιοχή της Νότιας Ευρώπης. Η συγκεκριμένη περιοχή θα καλύπτει τις online αγορές σε Ιταλία, Κροατία, Σερβία, Βοσνία & Ερζεγοβίνη, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία. Επίσης, οι offline αγορές, όπως η Σλοβενία, η Μάλτα και η Β. Μακεδονία, θα καλύπτονται από τη συγκεκριμένη δομή της Ν. Ευρώπης. Σε αυτό το πλαίσιο, βασικοί ρόλοι αναβαθμίστηκαν ώστε να υπάρχει επίβλεψη της στρατηγικής και των εμπορικών προτεραιοτήτων της εταιρείας, όχι μόνο σε επίπεδο χώρας, αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο. Τέλος, οι ομάδες πωλήσεων, θα έχουν επιπλέον υποστήριξη μέσα από τη νέα δομή σε πολλές χώρες της περιοχής, σε αντίθεση με τη μεμονωμένη βάση μιας χώρας. Αυτές οι αλλαγές θα ενισχύσουν και θα εξορθολογίσουν περαιτέρω τις προσπάθειες για τη σύνδεση της Ευρώπης με όλο τον κόσμο μέσω της Qatar Airways.
Φωτό (από αριστερά): ο Eric Odone, VP Sales Europe, Qatar Airways, Σοφία Ζαχαράκη, Υφυπουργός Τουρισμού, Ιωάννα Παπαδοπούλου, Διευθύντρια Επικοινωνίας & Μάρκετινγκ, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών και ο Mate Hoffmann, Regional Manager Southern Europe, Qatar Airways

Αυξήθηκε κατά 105,4% η κίνηση στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών τον Σεπτέμβριο

Ανάκαμψη παρουσίασε και τον μήνα Σεπτέμβριο η επιβατική κίνηση στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, παρότι οι συνέπειες από την πανδημία Covid-19 συνεχίζουν να αποτυπώνονται στα αεροπορικά ταξίδια.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του ΔΑΑ, τον περασμένο μήνα ταξίδεψαν 1,7 εκατ. επιβάτες, καταγράφεται άνοδος σε ποσοστό 105,4%(862.116 επιβάτες) συγκριτικά με το 2020 αλλά και μείωση κατά 34,1% σε σχέση με το 2019, έτος-ορόσημο για τις επιδόσεις του ελληνικού τουρισμού.
Το αποτέλεσμα αυτό, αν και συνολικά αποδεικνύει τη σταδιακή ανάκαμψη που παρατηρήθηκε από τον Ιούνιο, αποτελεί ένδειξη επιβράδυνσης της βαθμιαίας βελτίωσης που διαγράφηκε κατά την καλοκαιρινή περίοδο αιχμής του Ιουλίου και του Αυγούστου.
Η κίνηση εσωτερικού για τον Σεπτέμβριο διαμορφώθηκε σε 614.762 ταξιδιώτες, με αρνητική απόκλιση 24,2% σε σχέση με το 2019 και άνοδο κατά 80,3% σε σχέση με το 2020. Αντίστοιχα, η κίνηση εξωτερικού ανήλθε σε 1,16 εκατ. ταξιδιώτες, μειωμένη 38,4% συγκριτικά με το 2019 και βελτιωμένη 121,9% σε σχέση με το 2020.
Συνολικά, κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, η κίνηση του αεροδρομίου ανήλθε στο επίπεδο των 8,4 εκατ. επιβατών και, αν και ξεπέρασε τα επίπεδα του 2020 κατά 22,5%, παρέμεινε μειωμένη σε σύγκριση με το 2019, κατά 57,9%, λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας από το Μάρτιο του 2020 και μετά. Οι επιβάτες εσωτερικού ξεπέρασαν τα επίπεδα του 2020 κατά 27,1%, ενώ οι διεθνείς επιβάτες κατά 19,8%, αλλά, τόσο οι επιβάτες εσωτερικού όσο και οι εξωτερικού, παρέμειναν κάτω από τα επίπεδα του 2019 κατά 46,9% και 62,8% αντίστοιχα.
Ο αριθμός των πτήσεων στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών κατά τη διάρκεια των πρώτων εννέα μηνών του 2021 ανήλθε σε 114,8 χιλιάδες περίπου και, αν και παρουσίασε άνοδο (+27%) σε σχέση με το 2020, συνεχίζει να παρουσιάζει πτώση της τάξης του 35,2% σε σχέση με το 2019, λόγω των ακυρώσεων πτήσεων εξαιτίας των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. Τόσο οι πτήσεις εσωτερικού όσο και οι διεθνείς πτήσεις, αν και ξεπέρασαν τα επίπεδα του 2020 κατά 30,1% και 24,3% αντίστοιχα, παρέμειναν μειωμένες σε σύγκριση με το 2019, κατά 27,1%, και 41,1% αντίστοιχα.