Νέο διαγνωστικό εργαλείο για έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα
Η ανίχνευση σε πρώιμο στάδιο του καρκίνου του πνεύμονα με ένα νέο διαγνωστικό εργαλείο, είναι ο στόχος του πρότζεκτ DIAS (Diagnostic Investigation Accurate System) που υλοποιεί η ομάδα IGEM-MetaThess του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Πρόκειται για ένα μη επεμβατικό εργαλείο που βασίζεται στη λήψη αίματος από τους ασθενείς, το οποίο στη συνέχεια υφίσταται ειδική επεξεργασία και ανάλυση με καινοτόμα τεχνολογία και μπορεί να εντοπίσει τη νόσο σε αρχικό στάδιο. Με τον τρόπο αυτό θα μπορεί να χορηγηθεί εγκαίρως η κατάλληλη θεραπεία στους ασθενείς, επιτυγχάνοντας αποφυγή των μεταστάσεων και μείωση της θνησιμότητας.
Το νέο διαγνωστικό εργαλείο που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του πρότζεκτ DIAS ανακοινώθηκε, μεταξύ άλλων, κατά τη διάρκεια του στρογγυλού τραπεζιού με θέμα «Προκλήσεις και προοπτικές στην ανάπτυξη καινοτόμων εργαλείων για τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου» στο πλαίσιο του 8ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής, που διοργανώνει διαδικτυακά ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης.
«Στόχος μας είναι να αναπτύξουμε ένα διαγνωστικό εργαλείο με υψηλή ευαισθησία, αλλά και χαμηλό κόστος, το οποίο θα ανιχνεύει σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμα στάδια την πιο συνήθη μορφή του καρκίνου του πνεύμονα, του μη μικροκυτταρικού καρκίνου. Είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως, ενώ ευθύνεται για το 84% των περιπτώσεων νεοπλασίας του πνεύμονα. Πρόκειται για τον καρκίνο με τα μεγαλύτερα ποσοστά θνησιμότητας παγκοσμίως για άνδρες και γυναίκες εξαιτίας και της μη έγκαιρης διάγνωσης» εξηγεί η απόφοιτη του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, μέλος της ομάδας IGEM-MetaThess, Μαρία Κοσμίδου και προσθέτει: «Η εξέλιξη της ασθένειας είναι ραγδαία και στις περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζεται σε προχωρημένο στάδιο, καθώς τα συμπτώματα είναι κοινά με πολλές άλλες ασθένειες».
Πώς λειτουργεί
Το εργαλείο DIAS χρησιμοποιεί απλό μηχανισμό και δεν απαιτεί ακριβό εργαστηριακό εξοπλισμό, με αποτέλεσμα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ευκολία από όλα τα διαγνωστικά κέντρα χωρίς την ανάγκη εξειδικευμένου προσωπικού. Όπως εξηγεί η κ. Κοσμίδου, είναι μια μικροπλακέτα (microfluidic chip) στην οποία εισάγεται το δείγμα αίματος του ασθενούς. Αυτό υφίσταται επεξεργασία στο εσωτερικό της συσκευής και χάρη στην ανίχνευση ειδικών βιοδεικτών τελικά αποδίδει ένα διαγνωστικό score με την πιθανότητα ύπαρξης καρκίνου. Μάλιστα αυτή η μικροπλακέτα μπορεί να κατασκευαστεί με τεχνικές τρισδιάστατης εκτύπωσης (3D-printing), διευκολύνοντας μελλοντικά την ευρεία παραγωγή τους από τις βιομηχανίες.
«Ουσιαστικά όσο λιγότερα είναι τα μικρομόρια RNA που υπάρχουν στο αίμα του ασθενούς, τόσο πιο μικρές είναι οι τιμές του φθορισμού, ενώ όσο πιο πολλά είναι, τόσο μεγαλύτερες είναι οι τιμές του φθορισμού. Στην περίπτωση αυτή επιτυγχάνεται διάγνωση στο α’ και β’ στάδιο της νόσου και όχι στο τελικό στάδιο όπως γίνεται με τις σημερινές απεικονιστικές μεθόδους και τη βιοψία ιστού, που είναι παρεμβατικές, έχουν υψηλό κόστος και απαιτούν εξειδικευμένο προσωπικό στα διαγνωστικά κέντρα», επισημαίνει η κ. Κοσμίδου.
Παράλληλα, τονίζει ότι «στόχος μας είναι να ενταχθεί το διαγνωστικό εργαλείο μας στον ετήσιο προληπτικό έλεγχο για τις ηλικίες άνω των 60 ετών, καπνιστές και άτομα με κληρονομικότητα στον καρκίνο του πνεύμονα».
Το διαγνωστικό εργαλείο DIAS θα παρουσιαστεί στον διεθνή διαγωνισμό Συνθετικής Βιολογίας iGEM που θα πραγματοποιηθεί στο Παρίσι από 26-28 Οκτωβρίου 2022.
Η ομάδα iGEM-MetaThess
Η ομάδα iGEM-MetaThess είναι μια ερευνητική, διεπιστημονική ομάδα μεταπτυχιακών φοιτητών του ΑΠΘ. Ιδρύθηκε το 2021 με σκοπό να συμμετάσχει στον επικείμενο διεθνή Διαγωνισμό Συνθετικής Βιολογίας iGEM που θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο στο Παρίσι, εκπροσωπώντας το ΑΠΘ. Είναι η πρώτη iGEM ομάδα μεταπτυχιακών φοιτητών στην Ελλάδα που θα συμμετάσχει στον διαγωνισμό στην συγκεκριμένη κατηγορία.
Αποτελείται από οκτώ φοιτητές: Αλέξανδρος Γιαννόπουλος, απόφοιτος του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ και μεταπτυχιακός φοιτητής τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ, Ιωάννα Γουλιού, απόφοιτη του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ και μεταπτυχιακή φοιτήτρια τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Καρδαμηλιώτης, απόφοιτος τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ και μεταπτυχιακός φοιτητής τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Μαρία Κοσμίδου, απόφοιτη τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Μαρία Κωνσταντινίδου, μεταπτυχιακή φοιτήτρια Τμήματος Φαρμακευτικής, Αλίκη Παπαδημητρίου, απόφοιτη τμήματος Βιολογίας ΑΠΘ και υποψήφια διδάκτωρ Τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Κατερίνα Σαΐτη, απόφοιτη τμήματος Φαρμακευτικής και μεταπτυχιακή φοιτήτρια τμήματος Ιατρικής ΑΠΘ.
Επιστημονικός υπεύθυνος έχει οριστεί ο Ιωάννης Βιζιριανάκης, αναπληρωτής καθηγητής Μοριακής Φαρμακολογίας και Φαρμακογονιδιωματικής του Τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ.
Roche Diagnostics: Νέα ιστοσελίδα για τους Επαγγελματίες Υγείας σχετικά με τη διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας
Η Roche Diagnostics Hellas παρουσίασε πρόσφατα την ιστοσελίδα hpvtest.gr, ένα νέο διαδικτυακό εργαλείο σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, τη διαλογή και τη διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, το οποίο απευθύνεται σε Επαγγελματίες Υγείας σε όλη την Ελλάδα.
Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας δημιουργήθηκε για να συμβάλλει στην έγκυρη και ολοκληρωμένη ενημέρωση των Επαγγελματιών Υγείας σχετικά με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και τη σύνδεσή του με την εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Παράλληλα, παρέχονται πληροφορίες σχετικά με το πλήρες χαρτοφυλάκιο των προϊόντων της Roche Diagnostics για τη νόσο, το οποίο μπορεί να τους προσφέρει τα εργαλεία που χρειάζονται για να πραγματοποιήσουν τον προσυμπτωματικό έλεγχο γρήγορα και με ακρίβεια και να παρέχουν σαφείς απαντήσεις στις ασθενείς τους, να πραγματοποιήσουν άμεσα διαλογή αποτελεσμάτων για τη βέλτιστη διαστρωμάτωση του κινδύνου από HPV, αλλά και να πάρουν αποφάσεις για τη μετέπειτα φροντίδα των ασθενών, με βεβαιότητα για τα αποτελέσματα της εξέτασης. Η ιστοσελίδα αναμένεται ότι θα ενημερώνεται συνεχώς με νέο υλικό, προκειμένου να καλύπτει τις εξελισσόμενες διαγνωστικές ανάγκες.
Η κα Σοφία Μάσιου, Marketing Manager Molecular Lab Lead της Roche Diagnostics Hellas, με αφορμή την παρουσίαση της ιστοσελίδας, δήλωσε: «Βασική αποστολή όλων μας στην Roche Diagnostics είναι να αναπτύσσουμε και να παρέχουμε πρωτοποριακές, αποδοτικές και αξιόπιστες λύσεις, που μπορούν να συμβάλλουν εμπράκτως στη διάγνωση και την αντιμετώπιση σοβαρών νοσημάτων, όπως είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Με την ιστοσελίδα hpvtest.gr, ο στόχος μας επικεντρώνεται στην παροχή ουσιαστικής, συνεχούς ενημέρωσης και επιστημονικής πληροφόρησης για τα νέα προϊόντα στον συγκεκριμένο τομέα, διευκολύνοντας έτσι τους επαγγελματίες υγείας να παίρνουν σωστές αποφάσεις και να παρέχουν σαφείς απαντήσεις, για την καλύτερη φροντίδα και υγεία των ασθενών τους».
Η επίπτωση της πανδημίας COVID-19 στη διάγνωση του καρκίνου
Ο καρκίνος του μαστού και του παχέος εντέρου συχνά ανιχνεύονται κατά τη διάρκεια προσυμπτωματικού ελέγχου ασυμπτωματικών ασθενών. Η πρώιμη διάγνωση οδηγεί σε βελτίωση της επιβίωσης, ωστόσο η πανδημία COVID-19 έχει θέσει εμπόδια στην πρόσβαση των ασθενών σε υγειονομικές δομές για προσυμπτωματικό έλεγχο όπως μαστογραφία και κολονοσκόπηση.
Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών συνοψίζουν τα σχετικά δεδομένα σε πρόσφατη δημοσίευση.
Σκοπός της μελέτης ήταν η σύγκριση του επιπολασμού των πρώιμων διαγνώσεων καρκίνου και των διαγνώσεων καρκίνου προχωρημένου σταδίου πριν και κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 στο Moores Cancer Center του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια το 2019 και το 2020. Η μελέτη συμπεριέλαβε 55 άνδρες (10.5%) και 467 γυναίκες (89.5%) με μέση ηλικία τα 58 έτη.
Ο συνολικός αριθμός των νέων επισκέψεων για διάγνωση κακοήθους νεοπλάσματος δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ του 2019 και του 2020 (1894 έναντι 1915, αντίστοιχα). Επιπρόσθετα, η κατανομή των νέων διαγνώσεων ανά στάδιο της κακοήθειας δεν διέφερε σημαντικά, και πιο συγκεκριμένα καταγράφηκαν 605 ασθενείς (31.9%) με νόσο σταδίου 1 το 2019 έναντι 556 ασθενείς (29%) το 2020, ενώ 492 ασθενείς (26%) διαγνώστηκαν με νόσο σταδίου 4 το 2019 έναντι 506 ασθενείς (26.4%) το 2020.
Μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19, παρατηρήθηκε μια αριθμητική αλλά μη στατιστικά σημαντική αλλαγή στον αριθμό των ασθενών που παρουσιάστηκαν με κολο-ορθικό καρκίνο σταδίου 1 [8 ασθενείς (17.8%) το 2019 και 6 ασθενείς (14.6%) το 2020] ή σταδίου 4 [3 ασθενείς (6.7%) το 2019 και 8 (19.5%) το 2020). Ωστόσο, μεταξύ των ασθενών με καρκίνο του μαστού, παρατηρήθηκε σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό ασθενών που διαγνώσθηκαν με νόσο σταδίου 1 [138 ασθενείς (63.9%) το 2019 και 116 (51.3%) το 2020], ενώ σημαντικά υψηλότερος αριθμός ασθενών διαγνώσθηκαν με καρκίνο του μαστού σταδίου 4 [4 (1.9%) το 2019 και το 14 (6.2%) το 2020].
Επιπρόσθετα, τα πιο πρόσφατα δεδομένα για το 2021 υποδηλώνουν ότι η επιδημιολογική τάση συνεχίζεται για τις νέες διαγνώσεις καρκίνου του μαστού, με αύξηση των ασθενών που παρουσιάζονται με νόσο σταδίου 4 και μείωση του ασθενών που παρουσιάζονται με νόσο σταδίου 1 συγκριτικά με το παρελθόν.
Συμπερασματικά, ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πρόληψης του καρκίνου, ιδιαίτερα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του μαστού.
Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με την επίδραση της πανδημίας COVID-19 στη θνησιμότητα από καρκίνο λόγω μείωσης των προσυμπτωματικών ελέγχων, ιδιαίτερα καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ασθενών που παρουσιάζονται με καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο αυξάνεται.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό τα άτομα που έχουν καθυστερήσει την προληπτική φροντίδα κατά τη διάρκεια της πανδημίας να ενθαρρύνονται ώστε να προβούν στον απαραίτητο προσυμπτωματικό έλεγχο ανάλογα με το φύλο και την ηλικία τους το συντομότερο δυνατό.