Insurance Europe: 4 στους 10 Ευρωπαίους και 6 στους 10 Έλληνες εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους
Η Insurance Europe, η ομοσπονδία των ευρωπαϊκών ασφαλιστικών ενώσεων, πραγματοποίησε για τέταρτη φορά πανευρωπαϊκή έρευνα κοινής γνώμης με θέμα τη συνταξιοδοτική αποταμίευση. Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 12.700 πολίτες από 12 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, καταδεικνύει ότι, παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της αποταμίευσης, 4 στους 10 Ευρωπαίους, και αντίστοιχα 6 στους 10 Έλληνες, εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους.
Από τα ευρήματα της έρευνας γίνεται σαφές ότι υπάρχει ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές, συμβουλές και πλαίσια που υποστηρίζουν την ασφαλή και μακροπρόθεσμη αποταμίευση για τη σύνταξη. Η ενημέρωση, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης και η πρόσβαση των πολιτών σε ασφαλή, διαφανή και ευέλικτα συνταξιοδοτικά προϊόντα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη θωράκιση της οικονομικής ασφάλειας των πολιτών.
Η ιδιωτική ασφάλιση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας των πολιτών, προσφέροντας λύσεις που υποστηρίζουν τη συνταξιοδοτική αποταμίευση και δημιουργούν συμπληρωματικό εισόδημα για το μέλλον. Λειτουργώντας συμπληρωματικά προς την κρατική σύνταξη, ενισχύει ουσιαστικά το συνταξιοδοτικό εισόδημα και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Κύρια ευρήματα της έρευνας
Η εικόνα στην Ελλάδα
Το 59% των Ελλήνων δεν αποταμιεύει για τη σύνταξη (έναντι 41% στην ΕΕ).
Το 76% των Ελλήνων εμφανίζεται θετικά διακείμενο στην αποταμίευση για σύνταξη. Το 44% θα ήθελε να αποταμιεύει αλλά δεν έχει την οικονομική δυνατότητα, το 15% δηλώνει ότι σκοπεύει να ξεκινήσει στο εγγύς μέλλον ενώ το 17% ενδιαφέρεται αλλά αισθάνεται ότι δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες.
Από όσους αποταμιεύουν, το 29% ξεκίνησε μετά από συζήτηση με διαμεσολαβητή, το 30% μετά από συζήτηση με φίλο ή μέσω social media (έναντι 21% ΕΕ), ενώ το 19% εντάχθηκε σε ομαδικό πρόγραμμα που του παρείχε ο εργοδότης.
Η ασφάλεια της αποταμίευσης αφενός, η φερεγγυότητα και αξιοπιστία του παρόχου αφετέρου αναδεικνύονται ως εξαιρετικά σημαντικές κατά την αναζήτηση αποταμιευτικού προϊόντος.
Το 49% των Ελλήνων δηλώνει ότι προτιμά καταβολή με τη μορφή σύνταξης και το 27% εφάπαξ καταβολή του ποσού που έχει συγκεντρωθεί. Ωστόσο, όταν κλήθηκαν να απαντήσουν για το εάν προτιμούν να λάβουν ένα εφάπαξ ποσό 50.000 ευρώ κατά τη συνταξιοδότηση ή 2.500 ευρώ κάθε χρόνο για το υπόλοιπο της ζωής τους, το 62% απάντησε υπέρ του εφάπαξ και το 38% υπέρ του ετήσιου ποσού.
Καταγράφεται προτίμηση στη συνδυαστική παροχή ψηφιακής ενημέρωσης και ανθρώπινης συμβουλής.
Η ασφάλεια της αποταμίευσης και η φερεγγυότητα και αξιοπιστία του παρόχου συνεχίζουν να αναδεικνύονται ως εξαιρετικά σημαντικές κατά την αναζήτηση αποταμιευτικού προϊόντος.
Η εικόνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Παρά την αυξανόμενη ενημέρωση για την ανάγκη αποταμίευσης, το 41% των Ευρωπαίων εξακολουθούν να μην συνεισφέρουν σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, με τα ποσοστά ανά χώρα να κυμαίνονται από 16% έως 65%.
Το χάσμα μεταξύ των φύλων παραμένει: το ποσοστό μη αποταμιευτών φτάνει το 46% για τις γυναίκες σε σύγκριση με 35% για τους άνδρες.
Η συμβουλή παραμένει καθοριστικός παράγοντας: το 31% των συμμετεχόντων άρχισαν να αποταμιεύουν μετά από συμβουλή από διαμεσολαβητή και το 25% μέσω προγραμμάτων εργοδοτών.
Η ασφάλεια παραμένει η κύρια προτεραιότητα για τους Ευρωπαίους αποταμιευτές: το 81% προτιμά προϊόντα που εγγυώνται τουλάχιστον το κεφάλαιό τους. Μόνο το 19% των συμμετεχόντων προτιμά υψηλότερο ρίσκο για μεγαλύτερες αποδόσεις.
Οι συντάξεις παραμένουν η προτιμητέα μορφή πληρωμής (43%), αλλά υπάρχει επίσης ενδιαφέρον για εφάπαξ ή συνδυαστικές λύσεις.
Το 69% των Ευρωπαίων προτιμά την ψηφιακή ενημέρωση, με δυνατότητα έντυπης πληροφόρησης εφόσον ζητηθεί.
Κ. Χατζηδάκης: Εμβληματική μεταρρύθμιση για τη συνταξιοδοτική αποταμίευση και την αύξηση των επενδύσεων το ΤΕΚΑ
Το πλαίσιο των παρεμβάσεων της κυβέρνησης για την ενίσχυση της αποταμίευσης, τόσο από τους πολίτες όσο και από το Δημόσιο παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας σε εκδήλωση της Eurobank με θέμα «Η αποταμίευση στην Ελλάδα».
Ο κ. Χατζηδάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο νέο κεφαλαιοποιητικό σύστημα επικουρικής ασφάλισης (ΤΕΚΑ), το οποίο ενισχύει την ιδιωτική αποταμίευση και σύντομα όπως είπε θα διαχειρίζεται κεφάλαια ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς και στη δημόσια αποταμίευση υπογραμμίζοντας την ανάγκη η χώρα να διατηρήσει τη βελτίωση που πέτυχε τα προηγούμενα χρόνια ώστε να μην υπονομευθούν οι προσπάθειες και οι θυσίες των πολιτών.
Ο υπουργός ανέφερε πως η στρατηγική για την αποταμίευση κινείται σε 3 άξονες, που είναι:
1.Η αύξηση του πλούτου με αναπτυξιακές πολιτικές. «Έχουμε κάνει σημαντικά βήματα. Είμαστε πρωταθλητές στους ρυθμούς ανάπτυξης στην ευρωζώνη, η ανεργία έχει μειωθεί εντυπωσιακά, τόσο ο κατώτατος όσο και ο μέσος μισθός έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια πάνω από τον πληθωρισμό. Δεν επαναπαυόμαστε, έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε προκειμένου να ανακτήσουμε το χαμένο έδαφος και να πετύχουμε πραγματική σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο», ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης.
2.Η δημιουργία πλαισίου που θα ενθαρρύνει την αύξηση της ιδιωτικής αποταμίευσης. Αναφερόμενος στις δράσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί ο υπουργός υπογράμμισε την εμβληματική μεταρρύθμιση του ΤΕΚΑ με τους ατομικούς κουμπαράδες. «Το ΤΕΚΑ το οποίο φέτος έκλεισε 2 χρόνια ζωής αποτελεί όχημα συνταξιοδοτικής αποταμίευσης για τη νέα γενιά. Μέχρι σήμερα έχουν ασφαλιστεί 370.000 νέοι και νέες ενώ το συσσωρευμένο κεφάλαιο ανέρχεται σε 145 εκ ευρώ. Σύντομα όμως θα βρεθεί να διαχειρίζεται δισεκατομμύρια. Αποτελώντας έναν επενδυτικό αιμοδότη για την ελληνική οικονομία. Και εγγυώμενο ταυτόχρονα τις καλύτερες δυνατές αποδόσεις στους ασφαλισμένους με βάση το ρίσκο το οποίο θέλουν να αναλάβουν», τόνισε.
Σημείωσε επίσης τις πρωτοβουλίες που υλοποιήθηκαν για την εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος: «Δεν μπορείς καν να μιλάς για αποταμίευση χωρίς ένα εύρωστο τραπεζικό σύστημα που να το εμπιστεύονται οι πολίτες και οι επιχειρήσεις. Είναι νωπές οι μνήμες που οι πολίτες σήκωναν τα λεφτά τους από τις τράπεζες και τα έκρυβαν κάτω από τα στρώματα. Που το μέλλον όχι μόνο των καταθέσεων αλλά και των ίδιων των τραπεζών ήταν αμφίβολο. Συνεχίζουμε την προσπάθεια ώστε οι Έλληνες καταθέτες να έχουν πολλές, ασφαλείς και αποδοτικές επιλογές τοποθέτησης των χρημάτων τους. Θα φέρουμε στο επόμενο διάστημα ρυθμίσεις που θα θωρακίσουν την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και θα καταστήσουν πιο ελκυστικό το Χρηματιστήριο. Προσφέροντας έτσι σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις ακόμα περισσότερες επιλογές για την αξιοποίηση των αποταμιεύσεων τους».
3.Διατήρηση της βελτίωσης στη δημόσια αποταμίευση. Ο κ. Χατζηδάκης επεσήμανε τη μείωση ρεκόρ του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ, την επαναφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων ένα χρόνο νωρίτερα από το προβλεπόμενο και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.
Τοποθετούμενος εξάλλου για τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στη σχετική μελέτη της τράπεζας ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε τα εξής:
-Για τα φορολογικά κίνητρα: έχουν ληφθεί μέτρα προς αυτήν την κατεύθυνση όπως η μείωση του φόρου στα μερίσματα σε 5%, η θέσπιση ειδικού φορολογικού συντελεστή 15% για τα stock options, η κατάργηση της φορολογίας στην απόκτηση έντοκων γραμματίων του Δημοσίου. «Η χρήση αυτών των κινήτρων θα πρέπει να είναι λελογισμένη, αφενός λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών, αφετέρου γιατί συχνά αυτά τα κίνητρα δεν οδηγούν σε αύξηση της συνολικής αποταμίευσης αλλά σε «μετακίνηση» από ορισμένα αποταμιευτικά προϊόντα σε άλλα.
-Για τις λεγόμενες συμπεριφορικές παρεμβάσεις, που αποσκοπούν στο να αμβλύνουν την αναβλητικότητα και να ενισχύσουν τον αυτοέλεγχο των πολιτών. «Αρκετές από αυτές τις προτάσεις (π.χ. εφαρμογή του μοντέλου opt-out στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία, αυτόματη μεταφορά ποσού από τρεχούμενους σε αποταμιευτικούς λογαριασμούς, χρήση αντικινήτρων πρόωρης ανάληψης) παρουσιάζουν ενδιαφέρον και θα μπορούσαν να εξεταστούν στο πλαίσιο ενός ευρύτερου διαλόγου», ανέφερε
-Για την προώθηση της οικονομικής εκπαίδευσης: πρόσφατα παρουσιάστηκε η εθνική στρατηγική για την οικονομική εκπαίδευση η οποία θα υλοποιηθεί με γοργούς ρυθμούς και με κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.
«Η Ελλάδα, κατέληξε ο κ. Χατζηδάκης, όσο υπάρχει κυβέρνηση Μητσοτάκη και αυτό το οικονομικό επιτελείο δεν πρόκειται να επιστρέψει ποτέ στην εποχή της αλόγιστης σπατάλης και των ελλειμάτων. Η σοβαρή δημοσιονομική πολιτική είναι πυλώνας για να στηριχθεί όχι μόνο ο προϋπολογισμός, αλλά και η προοπτική της χώρας. Είχαμε δύο προβλήματα, τα δημοσιονομικά και το ισοζύγιο. Το πρώτο το ελέγχουμε απολύτως και δεν πρόκειται να μας ξεφύγει, θα ξοδεύουμε μόνο αυτά που έχουμε και αντέχουμε. Το δεύτερο συνδέεται με το παραγωγικό μοντέλο, έχουμε κάνει σημαντικά βήματα και προχωρούμε σε συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα και τους κοινωνικούς φορείς, σε μια πορεία προς τα εμπρός για μια οικονομία που θα έχει γερές βάσεις και αντίστοιχη προοπτική. Το υπαγορεύει η συνείδησή μας, είναι ένα πατριωτικό καθήκον. Όσο τιθασεύουμε το λαϊκισμό, όσο είμαστε σοβαροί και υπεύθυνοι, θα έχουμε αποτελέσματα».
Eurobank: Το παρόν και το μέλλον της αποταμίευσης στην Ελλάδα
Σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Eurobank παρουσιάστηκε μελέτη με θέμα Η ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ή γιατί δεν αποταμιεύουμε), που εκπονήθηκε από τους καθηγητές του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και την οποία χρηματοδότησε η Τράπεζα.
Κηρύσσοντας την έναρξη της εκδήλωσης, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, κ. Φωκίων Καραβίας, ανέφερε: «Έχω επανειλημμένα υποστηρίξει ότι απόλυτη προτεραιότητα για την οικονομία μας στην παρούσα φάση είναι οι επενδύσεις. Προϋπόθεση, όμως, για να διατηρηθεί μια επενδυτική δυναμική είναι να αξιοποιηθούν όλες οι πηγές χρηματοδότησής της. Η συγκυρία είναι θετική για την εισροή ξένων κεφαλαίων στη χώρα. Ταυτόχρονα, όμως, χρειάζεται να αυξηθεί το επίπεδο της αποταμίευσης, ώστε οι επενδύσεις να χρηματοδοτούνται και από εγχώριους πόρους, που προσφέρουν αφενός ανθεκτικότητα απέναντι σε πιθανές εξωγενείς διαταραχές και αφετέρου επανεπένδυση των αποδόσεων στην Ελλάδα και διατήρηση ενός ενάρετου επενδυτικού κύκλου. Από αυτή την οπτική, η ενίσχυση της κουλτούρας αποταμίευσης, στην οποία η Eurobank συμβάλλει και ως διάδοχος του ιστορικού Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, είναι κρίσιμη για την μακροπρόθεσμη μετάβαση της χώρας σε ένα υγιές, ανθεκτικό και βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο».
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κωστής Χατζηδάκης και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κ. Γιάννης Στουρνάρας, παρουσία της Διοίκησης της Τράπεζας, εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας και φορέων.
Στο χαιρετισμό του ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κωστής Χατζηδάκης, μεταξύ άλλων δήλωσε: «Το φαινόμενο της χαμηλής αποταμίευσης στην Ελλάδα δεν είναι σημερινό. Ακόμα και πριν την οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας αποταμιεύαμε λιγότερο από τις άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες – αλλά και σε σχέση με χώρες που έχουν χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο. Χρειάζεται λοιπόν μια συνολική στρατηγική ενίσχυσης της αποταμίευσης των νοικοκυριών: Με διασφάλιση ενός εύρωστου και ανταγωνιστικού τραπεζικού συστήματος και αποτελεσματική λειτουργία της κεφαλαιαγοράς. Με ανάπτυξη κεφαλοποιητικών συνταξιοδοτικών συστημάτων υψηλών αποδόσεων. Με παροχή φορολογικών και άλλων κινήτρων προς τους αποταμιευτές – υπενθυμίζω την κατάργηση του φόρου στα έντοκα γραμμάτια. Με ενδυνάμωση της οικονομικής εκπαίδευσης των πολιτών. Ενώ βέβαια και το κράτος οφείλει να δίνει το καλό παράδειγμα δαπανώντας αυτά που έχει και όχι αυτά που δεν έχει».
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κ. Γιάννης Στουρνάρας, αναφέρθηκε στα αίτια του χαμηλού ποσοστού αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα και τα αντιπαρέβαλε με τη θετική συμβολή του δημοσίου στην εθνική αποταμίευση, μέσω της σημαντικής μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων τα τελευταία χρόνια. Την χαμηλή αποταμίευση των νοικοκυριών την απέδωσε κυρίως: Α) στο υψηλό ποσοστό της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής, που ευνοεί την κατανάλωση και όχι την αποταμίευση, Β) στο ασφαλιστικό σύστημα, που, με εξαίρεση την πρόσφατη προσπάθεια δημιουργίας ενός κεφαλαιοποιητικού πυλώνα, του ΤΕΚΑ, επί πολλά χρόνια παρέμενε αμιγώς διανεμητικό και με υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης, γεγονός που αποθάρρυνε την ιδιωτική αποταμίευση, Γ) στα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων προθεσμίας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, που και αυτά αποθαρρύνουν την ιδιωτική αποταμίευση και Δ) στην έλλειψη κουλτούρας ή και κινήτρων ιδιωτικής ασφάλισης των περιουσιακών στοιχείων των ιδιωτών έναντι φυσικών καταστροφών, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να παρουσιάζει το υψηλότερο αντίστοιχο ασφαλιστικό κενό στην ευρωζώνη.
Κατά την άποψη της Τράπεζα της Ελλάδος, αυτά είναι τα κύρια αίτια που εξηγούν το χαμηλό ποσοστό ιδιωτικής αποταμίευσης και συμβάλλουν επίσης σε ένα μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η θεραπεία αυτών των αιτίων με αντίστοιχα μέτρα, μαζί με τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που προωθούνται και ενισχύουν τον δυνητικό ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας, μπορούν να συμβάλλουν στη συνύπαρξη υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης με ένα σημαντικά μικρότερο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών.
Στο προλογικό του σημείωμα στη μελέτη, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Eurobank, κ. Γιώργος Π. Ζανιάς, επισημαίνει: «Τιμώντας σταθερά την παράδοση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, διαχρονικού συμβόλου της εθνικής αποταμίευσης, η Eurobank υπογραμμίζει την ανάγκη για έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο με στόχο την αύξηση της αποταμίευσης, η οποία συνδέεται στενά με τη μακροχρόνια ανάπτυξη μιας οικονομίας. Όπως διαπιστώνεται και στην αξιόλογη μελέτη, των τριών επιφανών καθηγητών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, η χώρα μας σήμερα σε όρους εθνικής αποταμίευσης βρίσκεται στην τελευταία θέση, όχι μόνο της Ευρωζώνης, αλλά και όλων των αναπτυγμένων χωρών και όλοι καλούμαστε να συμβάλλουμε για την αναστροφή των δυσμενών αυτών δεδομένων. Η Eurobank, πρωτοστατώντας στην προώθηση εθνικών στόχων, όπως άλλωστε εδώ και τρία χρόνια πράττει και στο κρίσιμο πεδίο του δημογραφικού, ξεκινά την προσπάθεια ανάπτυξης του δημοσίου διαλόγου και για την ενίσχυση της εθνικής αποταμίευσης ενώ θα προσπαθήσει και μέσω άλλων και τραπεζικών πρωτοβουλιών να συνδράμει στην επίτευξη αυτού του στόχου».
Οι λόγοι για τους οποίους η Ελλάδα παρουσιάζει τη χαμηλότερη εθνική αποταμίευση ως ποσοστό του ΑΕΠ από όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, καθώς και από όλες τις ανεπτυγμένες χώρες και συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής, εξετάστηκαν σε συζήτηση που είχαν οι τρεις συγγραφείς της έρευνας, Καθηγητές στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Σαράντης Καλυβίτης, κα Μαργαρίτα Κατσίμη και κ. Θωμάς Μούτος, με συντονιστή τον Επικεφαλής Οικονομολόγο του Ομίλου Eurobank, κ. Τάσο Αναστασάτο. Στα αίτια περιλαμβάνονται δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας, όπως το υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης και ιδιοκατοίκησης, οι υψηλές δαπάνες στέγασης και, προ κρίσεως, το υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης συντάξεων που αποθάρρυνε την προληπτική αποταμίευση. Στις προτάσεις πολιτικής που διατυπώνονται στην έρευνα συγκαταλέγονται δημοσιονομικά ουδέτερες φορολογικές παρεμβάσεις, καθώς και μια σειρά προτάσεων για τη βελτίωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού μέσω της παροχής πληροφόρησης και εκπαίδευσης και συμπεριφορικές προσεγγίσεις για την ενθάρρυνση της συμμετοχής σε πρόσθετα συνταξιοδοτικά προγράμματα.