Billys: Οι παράγοντες που επηρεάζουν έως 20% την αξία των ακινήτων
Η ελληνική αγορά ακινήτων βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε φάση ανάκαμψης, με αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον και έντονη ζήτηση, κυρίως στα αστικά κέντρα. Ωστόσο, πίσω από τις αγγελίες, τα τετραγωνικά και τις ανακαινίσεις εσωτερικών χώρων, υπάρχει ένας παράγοντας που συχνά υποτιμάται αλλά αποδεικνύεται καθοριστικός για την τελική αξία ενός ακινήτου: η κατάσταση και η διαχείριση της πολυκατοικίας. Η εικόνα των κοινοχρήστων, η οργάνωση, η συντήρηση και η διαφάνεια δεν επηρεάζουν απλώς την καθημερινότητα των κατοίκων, αλλά αποτυπώνονται άμεσα και στην εμπορική αξία κάθε διαμερίσματος.
Έρευνα του Billys, μιας ελληνικής νεοφυούς επιχείρηση που έχει αναπτύξει μια ολοκληρωμένη ψηφιακή πλατφόρμα λογισμικού για τη διαχείριση πολυκατοικιών και επαγγελματικών κτιρίων, με στόχο την απλοποίηση, την οργάνωση και τη διαφάνεια στη διοίκηση των ακινήτων από διαχειριστές και ιδιοκτήτες, δείχνει ότι η πολυκατοικία θα έπρεπε να λειτουργεί ως ένας μικρός οικονομικός οργανισμός, με σαφείς διαδικασίες, ταμείο, κανόνες και μηχανισμούς λήψης αποφάσεων.
Όταν η πολυκατοικία δεν λειτουργεί με αυτή τη λογική, προκύπτουν τρία βασικά προβλήματα: κακή διαχείριση ταμείου, ανεπαρκής συντήρηση και απουσία επενδυτικού σχεδιασμού.
Η έλλειψη ρευστότητας, όπως εκτιμά η ελληνική νεοφυής επιχείρηση που διατηρεί 56.000 ακίνητα στο χαρτοφυλάκιο της, οδηγεί σε καθυστερήσεις πληρωμών, απλήρωτους λογαριασμούς και αδυναμία αντιμετώπισης βασικών λειτουργικών αναγκών. Παράλληλα, η ανεπαρκής συντήρηση έχει άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των κατοίκων αλλά και στην αξία των ακινήτων. Βλάβες που διορθώνονται αργά ή καθόλου, προβλήματα σε κοινόχρηστους χώρους και απουσία βασικών παρεμβάσεων συσσωρεύονται και δημιουργούν ένα περιβάλλον σταδιακής απαξίωσης.
Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι η κακή διαχείριση και η ανεπαρκής συντήρηση μίας πολυκατοικίας μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση της εμπορικής αξίας ενός διαμερίσματος έως και 20%, ακόμη και όταν το ίδιο το ακίνητο είναι αντίστοιχο με άλλα της αγοράς. Η κατάσταση του ανελκυστήρα αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες. Σε πολυκατοικίες με μη λειτουργικό ή κακώς συντηρημένο ανελκυστήρα, οι τιμές ανά τετραγωνικό μέτρο εμφανίζονται σημαντικά χαμηλότερες, ιδιαίτερα για διαμερίσματα σε υψηλότερους ορόφους, όπου το κόστος επισκευής και πιστοποίησης γίνεται αντικείμενο έντονης διαπραγμάτευσης.
Αντίστοιχα, η διαχείριση της θέρμανσης επηρεάζει άμεσα την ελκυστικότητα ενός ακινήτου. Κοινόχρηστα συστήματα χωρίς οργάνωση, έλεγχο κόστους και διαφάνεια μειώνουν την προθυμία των αγοραστών να προσφέρουν υψηλότερη τιμή, ενώ διαμερίσματα σε πολυκατοικίες με αποδοτικότερη διαχείριση αποτιμώνται σαφώς καλύτερα. Η εξωτερική εικόνα του κτιρίου – πρόσοψη, μπαλκόνια και είσοδος – λειτουργεί ως ένδειξη μελλοντικών εξόδων και επηρεάζει τη διαπραγμάτευση ήδη από την πρώτη επίσκεψη.
Η πρώτη εικόνα της πολυκατοικίας αποδεικνύεται συχνά καθοριστική στη διαπραγμάτευση της τιμής. Η είσοδος, το κλιμακοστάσιο και το ασανσέρ λειτουργούν ως «φίλτρο» πριν καν ο ενδιαφερόμενος δει το ίδιο το διαμέρισμα.
Σύμφωνα με μεσίτες και εκτιμητές που αξιοποιούν στοιχεία από σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης όπως το Billys, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου αγοραστές ή ενοικιαστές ζητούν άμεσα έκπτωση ή αποχωρούν από τη διαδικασία όταν διαπιστώνουν κακή εικόνα στους κοινόχρηστους χώρους. Ένα σκοτεινό κλιμακοστάσιο, ένας θορυβώδης ή παλιός ανελκυστήρας ή μια είσοδος με εμφανή σημάδια εγκατάλειψης μεταφράζονται σχεδόν αυτόματα σε «μελλοντικά έξοδα» στο μυαλό του ενδιαφερόμενου.
Μεσίτες γνωρίζουν ότι η εικόνα των κοινοχρήστων χώρων επηρεάζει άμεσα τόσο την τελική τιμή όσο και τον χρόνο διάθεσης ενός ακινήτου στην αγορά. Η διαφορά στην αξία δύο παρόμοιων διαμερισμάτων μπορεί να ξεπεράσει το 10% έως 20% όταν ανήκουν σε κτίρια με διαφορετικό επίπεδο συντήρησης, ενώ όσο μεγαλύτερη είναι η πολυκατοικία τόσο μεγαλύτερη τείνει να είναι και η απόκλιση.
Η καθαριότητα και η υγιεινή στους κοινόχρηστους χώρους αποτελούν επίσης καθοριστικούς παράγοντες. Ελλιπής καθαριότητα, κακή απεντόμωση και προβλήματα εντόμων οδηγούν συχνά σε πρόωρη αποχώρηση ενοικιαστών, προκαλώντας απώλειες εισοδήματος για τους ιδιοκτήτες. Παράλληλα, ο φωτισμός, η κατάσταση της πυλωτής, των κήπων και των εισόδων διαμορφώνουν συνολικά την εμπειρία διαβίωσης και την αντιλαμβανόμενη αξία του ακινήτου.
Το ύψος των κοινοχρήστων αποτελεί από τις πρώτες πληροφορίες που ζητούν αγοραστές και ενοικιαστές. Υπάρχει μάλιστα και ένα σαφές «ψυχολογικό όριο», πέρα από το οποίο ακόμη και ένα ποιοτικό ακίνητο χάνει αισθητά σε ελκυστικότητα. Τα δεδομένα του Billys δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ποσό, αλλά κυρίως η αδυναμία τεκμηρίωσής του. Όταν οι ένοικοι δεν γνωρίζουν πού πηγαίνουν τα χρήματά τους, η δυσπιστία αυξάνεται και η εμπορική αξία πιέζεται προς τα κάτω.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, περίπου τέσσερις στους δέκα ενοίκους καθυστερούν ή οφείλουν κοινόχρηστα, γεγονός που οδηγεί σε συσσωρευμένα χρέη, περιορισμένη συντήρηση και αυξημένη καχυποψία από την πλευρά της αγοράς. Η έλλειψη διαφάνειας εντείνει το πρόβλημα και καθυστερεί αποφάσεις για εργασίες που επηρεάζουν άμεσα την αξία όλων των διαμερισμάτων.
Οι παρεμβάσεις με τον ταχύτερο και μεγαλύτερο αντίκτυπο στην αξία μιας πολυκατοικίας δεν είναι απαραίτητα οι πιο δαπανηρές. Η τακτική καθαριότητα, οι οργανωμένες απεντομώσεις, η βασική συντήρηση εσωτερικών και εξωτερικών επιφανειών, καθώς και η έγκαιρη συντήρηση και πιστοποίηση του ανελκυστήρα βελτιώνουν άμεσα την εικόνα και τη λειτουργικότητα του κτιρίου. Η απόσβεση τέτοιων παρεμβάσεων είναι σχεδόν άμεση, καθώς τα ακίνητα γίνονται πιο ελκυστικά για αγοραστές και ενοικιαστές με το πέρας κιόλας των εργασιών.
Η συνολική εικόνα των πολυκατοικιών στην Αθήνα παραμένει σε μεγάλο βαθμό προβληματική, ανεξαρτήτως ηλικίας κτιρίου ή περιοχής. Καθοριστικός παράγοντας δεν είναι τόσο η παλαιότητα όσο η συνεννόηση και η ανάληψη ευθύνης από τους ιδιοκτήτες. Εκεί όπου υπάρχει οργάνωση, σαφείς διαδικασίες και σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης, η πολυκατοικία λειτουργεί καλύτερα και η αξία των ακινήτων διατηρείται. Η απαξίωση των ακινήτων δεν είναι τυχαία, όπως εκτιμάται από το Billys, είναι το αποτέλεσμα συσσωρευμένης αμέλειας στη διαχείριση των κοινών. Όταν η πολυκατοικία αντιμετωπίζεται ως οργανισμός που χρειάζεται φροντίδα, διαφάνεια και βασικό σχεδιασμό, η αξία των διαμερισμάτων προστατεύεται. Όταν όχι, η υποβάθμιση είναι μόνο θέμα χρόνου και συνήθως γίνεται αντιληπτή όταν είναι ήδη αργά.
Alpha Real Estate Services: Η αγορά ακινήτων παραμένει σε καλή πορεία
Την εκτίμηση ότι η αγορά ακινήτων παραμένει σε καλή πορεία, όπως σηματοδοτούν η αυξητική τάση των δεικτών ακινήτων κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριμήνων και τα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη, διατύπωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Real Estate Services, της θυγατρικής του Ομίλου Alpha Bank, Γιάννης Γκάνος, μιλώντας στην ετήσια γενική συνέλευση της εταιρείας.
«Οι δείκτες της Τράπεζας της Ελλάδος, το οικονομικό κλίμα, η εμπιστοσύνη στις κατασκευές, ακόμη και οι επιβραδυνόμενοι αλλά θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης της οικοδομικής δραστηριότητας αποδεικνύουν ότι η ζήτηση είναι σταθερή. Οι επενδυτές εκτιμούν ότι το χαμηλό επίπεδο τιμών της εγχώριας αγοράς, η ελκυστικότητα συγκεκριμένων τομέων και επιμέρους αγορών και η υγιής οικονομική ανάπτυξη της χώρας, ιδιαίτερα στον τουριστικό τομέα, δεν θα επηρεαστούν σημαντικά από παράγοντες όπως οι πληθωριστικές πιέσεις, το αυξανόμενο κόστος κατασκευής και τρέχοντες παγκόσμιοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι», επσήμανε.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι στόχος της Alpha Real Estate Services είναι να αξιοποιήσει τις θετικές προοπτικές της αγοράς και «να επιτύχει την ακόμα μεγαλύτερη εδραίωσή της ως ένας από τους μεγαλύτερους φορείς διαχείρισης και εκμετάλλευσης ακινήτων, έχοντας ως επενδυτική στρατηγική τη μεγιστοποίηση των αποδόσεων των κεφαλαίων της, καθοδηγούμενη από τις θεμελιώδεις αρχές της, όπως η υψηλή ποιότητα υπηρεσιών και η καινοτομία, για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη – πελάτες, προμηθευτές, εργαζομένους κ.λπ.».
Ο κ. Γκάνος ανέδειξε επίσης τη συμβολή των επενδύσεων και των μεγάλων έργων υποδομής, που έχουν δρομολογηθεί ή βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, στην ανθεκτικότητα της αγοράς ακινήτων, ενώ τόνισε ότι σημαντικό ρόλο για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου θα παίξουν οι ενεργειακές αναβαθμίσεις, τα έργα αστικής ανάπλασης και οι Συμπράξεις Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ):
«Η ζήτηση θα διοχετεύεται σε ενεργειακές αναβαθμίσεις τα επόμενα χρόνια, εν μέρει καθοδηγούμενη από τις Οδηγίες της ΕΕ που ορίζουν ότι όλα τα ακίνητα που είναι διαθέσιμα προς πώληση, από το 2030 και μετά, θα απαιτείται να πληρούν συγκεκριμένα ενεργειακά πρότυπα και διατάξεις. Επιπλέον, τα επόμενα έτη αναμένεται η πραγματοποίηση ενός σημαντικού αριθμού έργων ανάπλασης καθώς και ΣΔΙΤ, στο πλαίσιο προγραμμάτων που έχουν στόχο την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας κρατικών φορέων, αλλά και της λειτουργίας του φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης ακινήτων, γεγονότα που αναμένεται να οδηγήσουν σε αυξημένη ανάγκη διαχείρισης ακινήτων από εξειδικευμένους παρόχους οι οποίοι διαθέτουν την εμπειρία αλλά και την υποδομή για τη διαχείριση μεγάλου αριθμού ακινήτων».
Αναλύοντας τις προοπτικές της αγοράς ανά τομέα ακινήτων, ο κ. Γκάνος εκτίμησε ότι:
* στην αγορά γραφείων τα ενοίκια θα διατηρηθούν στα τρέχοντα επίπεδα και οι αποδόσεις θα μπορούσαν να συμπιεστούν περαιτέρω μεσοπρόθεσμα, δεδομένης της ανεπαρκούς προσφοράς σύγχρονων γραφείων και τις προσδοκώμενης πτώσης των επιτοκίων,
* στο λιανεμπόριο οι προοπτικές είναι σταθερές, λόγω της ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας και του ακμάζοντος τουριστικού τομέα,
* στη βιομηχανία και τα logistics αναμένεται να συνεχιστεί το επενδυτικό ενδιαφέρον, παίρνοντας ώθηση από την περιορισμένη προσφορά σύγχρονων μονάδων και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου μεταφόρτωσης,
* στον τομέα της φιλοξενίας θα συνεχιστεί η τουριστική και επενδυτική ζήτηση, ενώ το απόθεμα των ξενοδοχείων και οι υποδομές του κλάδου επεκτείνονται και αναβαθμίζονται.
Στην γενική συνέλευση ο κ.Γκάνος αναφέρθηκε στις θετικές προοπτικές που διαμορφώνονται για την εταιρεία μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μετασχηματισμού της.
Η γενική συνέλευση ενέκρινε τη διανομή μερίσματος συνολικού ύψους 3.640.000 ευρώ, δηλαδή 0,26 ευρώ (μικτό ποσό) ανά μετοχή, από τα κέρδη χρήσης 2023. Στο πλαίσιο αυτό: ως ημερομηνία αποκοπής (δηλαδή, ως ημερομηνία από την οποία οι μετοχές της εταιρείας θα διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών χωρίς το δικαίωμα λήψης του μερίσματος) ορίστηκε η Δευτέρα 5 Αυγούστου 2024 πριν από την έναρξη της συνεδρίασης.
Ως ημερομηνία προσδιορισμού των δικαιούχων του μερίσματος (δηλαδή, ως ημερομηνία κατά την οποία δικαιούχοι του μερίσματος είναι όλοι οι εγγεγραμμένοι Μέτοχοι στα αρχεία του Συστήματος ‘Αυλων Τίτλων της Εταιρείας) ορίστηκε η Τρίτη 6 Αυγούστου 2024.
Τέλος ως ημερομηνία έναρξης πληρωμής του μερίσματος ορίστηκε η Παρασκευή 9 Αυγούστου 2024. Για τη θυγατρική του Ομίλου Alpha Bank, το 2023 αποτέλεσε έτος-ορόσημο, καθώς, όπως ανέφερε αναλυτικά στη γενική συνέλευση ο κ. Γκάνος. Ο μετασχηματισμός ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία, καθώς η εταιρεία διεκπεραίωσε τις κατευθυντήριες εντολές που έχει λάβει από τους μετόχους της, είπε.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Alpha Bank: Ισχυρή η δυναμική της αγοράς ακινήτων το 2023 και στο α΄ τρίμηνο του 2024
Η δυναμική της αγοράς ακινήτων στην Ελλάδα παρέμεινε ισχυρή τόσο το 2023, όσο και το πρώτο τρίμηνο του 2024, σύμφωνα με το δελτίο οικονομικών εξελίξεων της Alpha Bank.
Συγκεκριμένα, ο δείκτης τιμών οικιστικών ακινήτων που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος αυξήθηκε κατά 13,8% το 2023 και κατά 10,4% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο φέτος (Γράφημα 1). Παράλληλα, οι τιμές των γραφείων και των καταστημάτων λιανικής αυξήθηκαν κατά 5,9% και 6,9% αντίστοιχα, το 2023, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (Γράφημα 2α). Η ανοδική τροχιά που ακολουθεί ο δείκτης τιμών κατοικιών στην Ελλάδα, την τελευταία εξαετία, οδήγησε σε σωρευτική ανάκαμψη κατά 66% σε σύγκριση με την κατώτατη τιμή που σημειώθηκε το τρίτο τρίμηνο του 2017. Αντίστοιχα, οι δείκτες των εμπορικών ακινήτων αυξήθηκαν κατά περίπου 33% συνολικά, σε σχέση με τις χαμηλές τιμές που κατέγραψαν κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα αυξήθηκαν ακόμα και κατά τη διάρκεια της πανδημίας, παρά τον αρνητικό αντίκτυπο που αυτή επέφερε στην οικονομική δραστηριότητα, ενώ οι ρυθμοί ανόδου επιταχύνθηκαν την τελευταία διετία. Η ανθεκτικότητα της αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα -σε αντίθεση με την Ευρωζώνη όπου οι τιμές τόσο των οικιστικών, όσο και των εμπορικών ακινήτων μειώνονται τον τελευταίο χρόνο- έγκειται:
Πρώτον, στο γεγονός ότι οι τιμές των ακινήτων στη χώρα μας δεν έχουν ανακάμψει πλήρως σε σύγκριση με τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από την οικονομική κρίση. Συγκεκριμένα, οι τιμές των κατοικιών παραμένουν 4% κάτω από το ανώτατο σημείο που είχε σημειωθεί το τρίτο τρίμηνο του 2008, ενώ οι τιμές των γραφείων και των καταστημάτων 10% και 3,5% αντίστοιχα σε σύγκριση με τις υψηλότερες τιμές τους, το πρώτο εξάμηνο του 2010. Επιπρόσθετα, ενώ την τετραετία 2014-2017 οι τιμές των ακινήτων στην Ευρωζώνη αυξάνονταν, στην Ελλάδα συνέχιζαν να ακολουθούν πτωτική τροχιά, παράλληλα με την πτώση της ζήτησης και της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα.
Δεύτερον, στους θετικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης στην Ελλάδα από το 2018 και μετά, οι οποίοι, την τελευταία τριετία, ήταν σημαντικά υψηλότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες προβλέψεις, το ΑΕΠ στην Ελλάδα αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται με ρυθμό υψηλότερο από τον αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27), την επόμενη διετία, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου (βλ. Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της 12.06.2024). Συγκεκριμένα, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% σε ετήσια βάση στη χώρα μας, το πρώτο τρίμηνο του 2024, έναντι 0,5% κατά μέσο όρο στην ΕΕ-27. Παράλληλα με την άνοδο του ΑΕΠ βελτιώνονται και οι συνθήκες στην αγορά εργασίας, με την απασχόληση να έχει ενισχυθεί σημαντικά και το εποχικά προσαρμοσμένο ποσοστό της ανεργίας να έχει υποχωρήσει σταδιακά στο 10,8% τον Απρίλιο του 2024, από 20,1% τον ίδιο μήνα του 2018.
Τρίτον, στις επιδόσεις του τουρισμού και την ανάπτυξη της οικονομίας διαμοιρασμού. Οι τουριστικές αφίξεις και εισπράξεις κατέγραψαν ιστορικά υψηλά επίπεδα τόσο το 2019, όσο το 2023, γεγονός που αντανακλάται, μεταξύ άλλων, στην αξιοσημείωτη άνοδο των διανυκτερεύσεων σε καταλύματα τα οποία διατίθενται σε ψηφιακές πλατφόρμες, μέσω της οικονομίας διαμοιρασμού. Το εν λόγω μέγεθος διαμορφώθηκε, βάσει της πειραματικής στατιστικής της Eurostat, σε 36,4 εκατ., το 2023, από 20,3 εκατ. το 2018 (Γράφημα 2β).
Τέλος, στις ισχυρές Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (ΞΑΕ) που σχετίζονται με την ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα, οι οποίες ανήλθαν σε Ευρώ 2 δισ. τη διετία 2022-2023, έναντι Ευρώ 0,4 δισ., κατά μέσο όρο, την προηγούμενη δεκαετία. Η εφαρμογή του προγράμματος Golden Visa, το οποίο έδωσε κίνητρα σε πολίτες τρίτων χωρών για απόκτηση ακίνητης περιουσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έδωσε σημαντική ώθηση στις ΞΑΕ σε ακίνητα στη χώρα μας. Το υψηλό ενδιαφέρον ξένων επενδυτών ενδέχεται, ωστόσο, να μετριαστεί από την άνοδο των ορίων του εν λόγω προγράμματος που τέθηκαν σε εφαρμογή από τον Αύγουστο του 2023 και μετά.
Η άνοδος των αξιών των ακινήτων στη χώρα είναι εύλογο να ασκεί αυξητική επίδραση στην κατασκευαστική επενδυτική πρωτοβουλία, όπως αντανακλάται σε διάφορους δείκτες οικονομικής συγκυρίας, όπως η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα, η οποία έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε όρους επιφάνειας (+79%) και αυξάνεται με μέσο ετήσιο ρυθμό 15% σε όρους όγκου (μ3) από το 2018 και μετά (Γράφημα 2β). Επιπλέον, οι επενδύσεις σε κατασκευές ακολουθούν έντονα ανοδική πορεία από το 2020, έχοντας αξιοσημείωτη συμβολή στην άνοδο του συνόλου των επενδύσεων. Η εξέλιξη των αντίστοιχων δεικτών σε επίπεδο ΕΕ-27 διαφέρει σημαντικά, καθώς οι νέες άδειες οικοδομών (σε όρους επιφάνειας) μειώνονται σε ετήσια βάση από το δεύτερο εξάμηνο του 2022, ενώ οι επενδύσεις σε κατασκευές σταδιακά αποδυναμώνονται, με τον ρυθμό μεταβολής να διαμορφώνεται σε 1,1% το 2022, από 5,3% το 2021 και να διέρχεται σε αρνητικό έδαφος το 2023 (-0,4%).
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος (Έκθεση του Διοικητή για το έτος 2023, Απρίλιος 2024), οι εξελίξεις της τελευταίας διετίας, δηλαδή η γεωπολιτική αστάθεια και ο υψηλός πληθωρισμός, δεν ανέκοψαν την ανοδική πορεία των τιμών των ακινήτων αλλά και την οικονομική και επενδυτική δραστηριότητα στην Ελλάδα, καθώς η ζήτηση τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό διατηρήθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αντίθετα, στην Ευρωζώνη σημειώθηκε πτώση των επενδύσεων σε κατοικίες, ως απόρροια -σε σημαντικό βαθμό- της ανόδου αφενός του κόστους των οικοδομικών υλικών και αφετέρου των επιτοκίων. Βάσει της έκθεσης της ΤτΕ, οι προοπτικές της ελληνικής αγοράς ακινήτων διατηρούνται θετικές, με προϋπόθεση, ωστόσο, την ισχυρή ζήτηση από το εξωτερικό. Από την άλλη πλευρά, παραμένουν οι αβεβαιότητες εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων, που με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν σε εκ νέου αυξήσεις στις τιμές των οικοδομικών υλικών και του ενεργειακού κόστους.
Χατζηδάκης: Το σχέδιο της κυβέρνησης για την αγορά ακινήτων
Η κυβέρνηση έχει δρομολογήσει σειρά πρωτοβουλιών που κινούνται σε τρεις άξονες: στην αντιμετώπιση του προβλήματος της προσιτής στέγης, στην αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας και στην άρση ανισορροπιών που υπάρχουν στην αγορά του real estate. Θα προχωρήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση, επιχειρώντας στο τέλος της τετραετίας να έχουμε αφήσει ένα συγκεκριμένο, θετικό αποτύπωμα ανέφερε, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, κατά τον χαιρετισμό του σήμερα στο συνέδριο Real Estate του Capital.gr και του Forbes Greece με θέμα «Το Παρόν – το Μέλλον και οι Προκλήσεις του Real Estate».
Ο υπουργός επισήμανε πως ο κλάδος εμφανίζει μία ανοδική τάση, η οποία σχετίζεται με τη συμπίεση των τιμών την περασμένη δεκαετία, αλλά συμβαδίζει και με την ευρύτερα θετική πορεία της οικονομίας.
«Έχουμε μία υπεραπόδοση της οικονομίας: στους ρυθμούς ανάπτυξης, στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, στον τουρισμό, στις εξαγωγές, στην ίδια την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, η οποία είναι πολύ σημαντική για τους ξένους επενδυτές.
Αυτή η υπεραπόδοση της οικονομίας αντανακλά, βεβαίως, και στην αγορά ακινήτων, η οποία έχει μία σταθερά ανοδική πορεία, η οποία εντείνεται τελευταία. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα τόσο της πολιτικής σταθερότητας όσο και συγκεκριμένων πρωτοβουλιών της κυβέρνησης», τόνισε ο κ. Χατζηδάκης.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, που εντάσσονται σε τρεις άξονες:
-Ο πρώτος άξονας πρωτοβουλιών αφορά στην προσιτή στέγη: «Η χώρα δεν είχε στεγαστική πολιτική για πολλά χρόνια. Ξεκίνησε να έχει και πάλι από πέρυσι. Και ξεκίνησε με το πρόγραμμα «Σπίτι μου».
Αν και το πρόγραμμα λοιδορήθηκε, τελικά πέτυχε, τόνισε. Ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου και εξαντλήθηκε το ποσό. Έχουν εγκριθεί περίπου 10.000 δάνεια και πάρα πολλοί νέοι έχουν ήδη εγκατασταθεί στα σπίτια τους με επιτόκιο που είναι στο ένα τέταρτο του επιτοκίου της αγοράς.
Υπάρχουν όμως και άλλα προγράμματα που έχουν τον διπλάσιο προϋπολογισμό από το πρόγραμμα «Σπίτι μου», είπε ο υπουργός. Σε αυτά τα προγράμματα έχουμε και τη διάσταση της αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Έχουμε, λοιπόν, το πρόγραμμα «Κάλυψη», όπου ωφελούμενοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, μπορούν να βρουν το δικό τους σπίτι, με πλήρη κάλυψη του ενοικίου από το Δημόσιο για τρία έτη.
Το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για τους αστέγους», που βρίσκει στέγη σε πολίτες μέσω επιδότησης του ενοικίου, αλλά και εργασία μέσω επιδότησης μισθού και ασφαλιστικών εισφορών για έναν χρόνο. Το πρόγραμμα «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες» για στην πρόληψη και αντιμετώπιση του στεγαστικού αποκλεισμού ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού. Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», για κενές ιδιωτικές κατοικίες, οι οποίες θα νοικιάζονται για τουλάχιστον 3 έτη.
Η Πολιτεία τόνισε ο κ.Χατζηδάκης θα διαθέσει 50 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα αυτό, που ξεκινά άμεσα. Η ενοικίαση του ακινήτου δεν θα περιλαμβάνει τη μίσθωση Αirbnb. Τέλος, το πρόγραμμα «Κοινωνική Αντιπαροχή» για την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας μέσω συμπράξεων φορέων του δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών, ώστε να αποδοθούν στους πολίτες εκατοντάδες διαμερίσματα».
– Ο δεύτερος άξονας πρωτοβουλιών σχετίζεται με την καλύτερη αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας: «Εδώ έχουμε ήδη συστήσει ξεχωριστή ΓΓ Δημόσιας Περιουσίας στο ΥΠΕΘΟ. Η προσπάθειά μας επικεντρώνεται στην ΕΤΑΔ και γενικότερα στο Υπερταμείο. Επιχειρούμε να κάνουμε ένα καινούργιο ξεκίνημα. Στην ΕΤΑΔ πέρα από τον πρόεδρο, κ. Γρηγόρη Αναστασιάδη, έχουμε καινούργια Διευθύνουσα Σύμβουλο, την κ. Ηρώ Χατζηγεωργίου, με σημαντική μέχρι τώρα σταδιοδρομία στον ιδιωτικό τομέα στο χώρο των ακινήτων και ως αναπληρωτή πλέον Διευθύνοντα Σύμβουλο τον κ. Παναγιώτη Μπαλωμένο, ο οποίος γνωρίζει πολύ καλά τις διαδικασίες του Δημοσίου.
Και οι τρεις μαζί θα συντονίσουν την προσπάθεια, έτσι ώστε να αξιοποιήσουμε τη Δημόσια Περιουσία, όχι θεωρητικά, αλλά πρακτικά με χρονοδιαγράμματα και στοχοδιαγράμματα. Και με εισαγωγή σύγχρονων μεθόδων διαχείρισης και αξιοποίησης του πλούσιου χαρτοφυλακίου της ΕΤΑΔ, προς όφελος του Δημοσίου και των πολιτών. Ενδεικτικά αναφέρω τα ακίνητα στο Παραλιακό Μέτωπο Αττικής, αλλά και τα χιονοδρομικά κέντρα που διαχειρίζεται η ΕΤΑΔ, καθώς και τα δύο θα μπορούσαν να δώσουν πρόσθετη ώθηση στην ανάπτυξη και στην αναβάθμιση του τουριστικού μας προϊόντος. Η προσπάθεια θα ξεκινήσει φυσικά από τα πιο ώριμα ακίνητα, προχωρώντας με αντίστοιχες προτεραιότητες και χρονοδιαγράμματα.
Ένα άλλο ζήτημα που μας απασχολεί, είπε ο υπουργός, είναι αυτό της καταγραφής των ακινήτων του Δημοσίου. Ένα βήμα έγινε ήδη με την πρόσφατη ολοκλήρωση ενός πιλοτικού προγράμματος καταγραφής 500 ακινήτων με τη συνεργασία ΕΤΑΔ και Υπερταμείου.
Η συνεργασία μεταξύ των δυο αυτών φορέων θα συνεχιστεί στο πλαίσιο του νέου διαγωνισμού-πλαίσιο (framework agreement), ώστε να δημιουργηθεί ο χάρτης για 36.000 από τα ακίνητα της ΕΤΑΔ, να γίνει η καταγραφή και να δημιουργηθεί ένα πιο ολοκληρωμένο μητρώο. Επιπλέον στην ίδια κατεύθυνση εκπονείται από την ΕΤΑΔ ανοικτός διεθνής διαγωνισμός για την ανάδειξη συμβούλου προς την αρωγή για τον σχεδιασμό του πενταετούς στρατηγικού πλάνου της εταιρείας και της αξιοποίησης των ακινήτων της.
Στο σχεδιασμό της κυβέρνησης περιλαμβάνονται επίσης, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός: H αξιοποίηση και των υπόλοιπων περιφερειακών αεροδρομίων.
Οι παραχωρήσεις των λιμανιών της Ηγουμενίτσας, του Ηρακλείου και της Καβάλας, καθώς και η παραχώρηση του λιμανιού του Βόλου που ακολουθεί. Καθώς και όλα τα αναγκαία βήματα για την είσοδο του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος στο Χρηματιστήριο. Το αναφέρω διότι το αεροδρόμιο έχει και μία σειρά από δραστηριότητες που παραπέμπτουν στο real estate».
-Ο τρίτος άξονας έχει να κάνει με τις ευρύτερες πρωτοβουλίες μας σε σχέση με την αγορά ακινήτων: «Η αγορά ακινήτων στη χώρα μας κινείται ανοδικά, την ώρα που οι αποδόσεις στην αγορά ακινήτων της Ευρώπης γενικότερα δεν είναι τόσο σημαντικές.
Στην Ελλάδα όμως έχουμε – μετά την κάμψη της πανδημίας – αύξηση και πάλι της οικοδομικής δραστηριότητας.
Σύμφωνα με τα χθεσινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2023, η συνολική Οικοδομική Δραστηριότητα εμφανίζει, στο σύνολο της χώρας, αύξηση κατά 9,4% στον αριθμό των οικοδομικών αδειών, αύξηση κατά 12,4% στην επιφάνεια και αύξηση κατά 16,5% στον όγκο, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2022!
Επίσης, έχουμε αύξηση των επενδύσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ξένες επενδύσεις για την απόκτηση ακινήτων στην Ελλάδα οδεύουν το 2023 προς νέο ιστορικό υψηλό (ΤτΕ). Σύμφωνα με τα στοιχεία: Το 2022 είχαν εισρεύσει στην ελληνική αγορά ακινήτων κεφάλαια ύψους 2 δισ. ευρώ, αύξηση 68% έναντι του 2021. Το 2023 πάμε, όμως, ακόμη καλύτερα:
Μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2023 εισέρρευσαν 1,1 δισ. ευρώ με κατεύθυνση την αγορά ακινήτων. Πρόκειται για αύξηση 39,5% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα το 2022
Σε σχέση με την ευρύτερη πολιτική της κυβέρνησης για την αγορά ακινήτων, ο Κωστής Χατζηδάκης στάθηκε σε πέντε σημεία:
1.Στην απλούστευση της διαδικασίας μεταβίβασης των ακινήτων. Εδώ πολύ σημαντική είναι η πρωτοβουλία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης που βάζει μπροστά τον Ψηφιακό Φάκελο Μεταβίβασης Ακινήτου και το Ψηφιακό Συμβόλαιο. Είναι ένα βήμα μπροστά. Πρέπει συνολικά στην κυβέρνηση να εξετάσουμε κι άλλα τέτοια βήματα, είπε
2.Ο ρόλος που παίζουν στην αγορά ακινήτων οι ΑΕΕΑΠ. Εδώ είναι βέβαιον ότι χρειάζεται βελτίωση και εξορθολογισμός στο σχετικό πλαίσιο, έτσι ώστε να οι ΑΕΕΑΠ να αποτελέσουν ένα ακόμη ελκυστικότερο επενδυτικό προϊόν για θεσμικούς επενδυτές και η ελληνική αγορά real estate να αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος.
3.Το ζήτημα της golden visa. Η κυβέρνηση αύξησε το κατώτατο όριο στις 500.000 ευρώ σε συγκεκριμένες περιοχές προκειμένου να γίνονται μεγαλύτερες επενδύσεις. Αλλά ειδικότερα για τα διατηρητέα σκεφτόμαστε να κάνουμε μία ειδική ρύθμιση για το ελάχιστο όριο, ώστε να κατευθύνουμε επενδυτικά κεφάλαια σε μια κατηγορία ακινήτων που χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, από πολιτιστικής και περιβαλλοντικής πλευράς.
4.Προσέλκυση ξένων επενδυτών μέσω της ανάπτυξης νέων επενδυτικών προϊόντων. Ένα παράδειγμα που ανέφερε ο υπουργός θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη του σχετικά νέου επενδυτικού προϊόντος που αφορά στην κατοικία συνταξιούχων χωρών της ΕΕ (το λεγόμενο senior living).
5.Περαιτέρω ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος, προς όφελος και του περιβάλλοντος. Μόλις χθες, είπε ο υπουργός, ανακοινώθηκε μία επιπλέον πρωτοβουλία, που έχει να κάνει με τη μείωση φόρου για δαπάνες αγαθών ή λήψης υπηρεσιών για την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων, οι οποίες θα μειώνουν τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων με ανώτατο συνολικά όριο δαπάνης τις 16.000 ευρώ. Ενώ θα λαμβάνονται υπόψη και οι δαπάνες για υλικά μέχρι ποσού που αντιστοιχεί στο 1/3 του ποσού για δαπάνες υπηρεσιών».
Αύξηση των τιμών ενοικίασης και αγοράς ακινήτων και το τρίτο τρίμηνο του 2023
Η γνωστή ιστοσελίδα αγγελιών ακινήτων στην Ελλάδα, Spitogatos.gr, παρουσίασε τις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίασης κατοικιών κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Το τρίτο τρίμηνο του 2023 έκλεισε με τις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίασης κατοικιών να διατηρούν μια σταθερά ανοδική πορεία σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, με +12% μέση αύξηση στις τιμές πώλησης και +7% μέση αύξηση στις τιμές ενοικίασης αντίστοιχα, σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο του 2022.
Τη συνολική εικόνα της τάσης των τιμών της αγοράς ανέλυσε και για το τρίτο τρίμηνο του 2023 το Spitogatos Insights με βάση το δείκτη τιμών του Spitogatos (SPI), που καταγράφει τη χρονική εξέλιξη των τιμών στην εγχώρια αγορά ακινήτων με βάση εκατομμύρια πραγματικά δεδομένα αγγελιών από τη Νο.1 ιστοσελίδα αγγελιών ακινήτων στην Ελλάδα.
“Παραδοσιακά το τρίτο τρίμηνο του έτους παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις σε περιοχές με υψηλό ενδιαφέρον καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η αυξημένη ζήτηση στα Ελληνικά νησιά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της αυξημένης τουριστικής δραστηριότητας, η εκκίνηση της νέας ακαδημαϊκής περιόδου καθώς και οι αλλαγές στα ελάχιστα όρια επένδυσης για την απόκτηση της Golden Visa, επηρεάζουν σημαντικά τις ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίασης, σε άκρως δελεαστικές περιοχές, όπως για παράδειγμα τα νησιά των Κυκλάδων και τα Νότια Προάστια Αττικής», δηλώνει ο Δημήτρης Μελαχροινός, CEO του Spitogatos.
Κάποιες από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στη μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικιών το τρίτο τρίμηνο του 2023 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους σημειώθηκαν στα Προάστια Πειραιά (+23%), στο Δήμο Θεσσαλονίκης (+21%) καθώς και τα Δυτικά Προάστια Αττικής (+19%). Όσον αφορά την ενοικίαση κατοικιών, οι υψηλότερες μέσες ζητούμενες τιμές καταγράφηκαν στα Νότια Προάστια Αττικής (11,8€/τ.μ.), τις Κυκλάδες (11,3€/τ.μ.) και τα Βόρεια Προάστια Αττικής (10,8€/τ.μ.).
Αττική: Που παρατηρήθηκαν οι μεγαλύτερες αυξήσεις στις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίασης
Σε «παραδοσιακά» φοιτητικές περιοχές της Αττικής καταγράφηκαν ακόμη μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις σε σχέση με πέρσι. Για παράδειγμα, μια κατοικία στο Γουδή έχει μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης 10,8€/τ.μ., παρουσιάζοντας αύξηση +26% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2022, ενώ στην περιοχή Πατησίων – Αχαρνών η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης φτάνει τα 7,9€/τ.μ., ακριβότερη κατά 14% σε σχέση με πέρσι. Αντίστοιχα, στο Κέντρο της Αθήνας η αύξηση φτάνει το 19% και στην περιοχή του Ζωγράφου το 9%.
Η ανοδική τάση των τιμών ως προς τις κατοικίες που διατίθενται προς πώληση και ενοικίαση συνεχίζεται και το τρίτο τρίμηνο του 2023, συγκριτικά με το αντίστοιχο διάστημα του 2022. Κάποιες από τις περιοχές που παρουσίασαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης κατοικιών σε σχέση με πέρσι είναι η Πεύκη (Βόρεια Προάστια) με αύξηση +34%, το Μοσχάτο (Προάστια Πειραιά) με αύξηση +27% και η Αγία Παρασκευή (Βόρεια Προάστια) με αύξηση +25%.
Στις πιο οικονομικές περιοχές για αγορά κατοικίας συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η Αττική (Αθήνα) με μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικίας στα 1.310€/τ.μ., τα Πατήσια (Αθήνα) στα 1.324€/τ.μ. και η περιοχή Ταμπούρια – Αγία Σοφία (Πειραιάς) στα 1.415€/ τ.μ.
Θεσσαλονίκη και Υπόλοιπη Ελλάδα: Ποιες είναι οι περιοχές με τις υψηλότερες και χαμηλότερες μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίασης κατοικιών
Στη Θεσσαλονίκη, μεγαλύτερη μεταβολή στη μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικιών σε σχέση με το 2022 παρουσιάστηκαν στο Δήμο και στα Προάστια Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα, ιδιαίτερα μεγάλες αυξήσεις σε σχέση με πέρσι στις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης κατοικιών εντοπίστηκαν στην περιοχή Ανάληψη – Μπότσαρη – Νέα Παραλία με αύξηση 18%, στην περιοχή Νεάπολη με αύξηση +15% και στον Εύοσμο με αύξηση 14%.
Αντίστοιχα, στην ενοικίαση κατοικιών οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν σε Θέρμη, με αύξηση +21%, στη Σταυρούπολη με αύξηση 19% καθώς και στην Καλαμαριά με αύξηση 10%.
Σε Ιόνιο, Κρήτη και Δωδεκάνησα παρατηρήθηκαν εντυπωσιακές αυξήσεις στις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης κατοικιών με πρωταθλήτρια την Κέρκυρα όπου παρουσιάστηκε αύξηση 22% σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο 2022. Στην Ηπειρωτική Ελλάδα από την άλλη, οι περιοχές με τις υψηλότερες μέσες ζητούμενες τιμές ενοικίασης κατοικιών ήταν για το τρίτο τρίμηνο του 2023 ο νομός Λάρισας (7,5€/τ.μ.) και η Αχαΐα (7,4€/τ.μ.) – περιοχές που παρουσιάζουν και υψηλό ενδιαφέρον για ενοικίαση φοιτητικών κατοικιών.
Αγορά ακινήτων: Η υβριδική εργασία αλλάζει το real estate – Τι αποκαλύπτει παγκόσμια έρευνα
Τα επόμενα δύο χρόνια θα είναι κρίσιμα για τον κλάδο του real estate, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη στην οποία συμμετείχαν 1.000 εταιρείες ακινήτων σε όλο τον κόσμο, με την υβριδική εργασία να βρίσκεται στο επίκεντρο. Καθώς ο αριθμός των ευέλικτων χώρων γραφείων παγκοσμίως φαίνεται ότι θα διπλασιαστεί μέχρι το 2026, τώρα είναι μια κρίσιμη στιγμή για τους μεσίτες και τους ιδιοκτήτες ακινήτων να προωθήσουν στην αγορά, ακίνητα που ταιριάζουν στην υβριδική εργασία.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που προκύπτει από την έρευνα της Jones Lang LaSalle (JLL) για το μέλλον της εργασίας 2022 μαζί με την έρευνα της IWG και άλλων εταιρειών.
Όλα αυτά αποτελούν μια ενδιαφέρουσα ανάγνωση για τους μεσίτες, τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και τους ιδιοκτήτες στον τομέα των ακινήτων, για το ποια ακίνητα θα τροφοδοτήσουν την αυξανόμενη ζήτηση για ευέλικτους χώρους.
Οι εργαζόμενοι θέλουν ευελιξία
Σε μια εποχή που η νομοθετική ατζέντα για την υβριδική εργασία σε όλη την Ευρώπη βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες, η έρευνα από διάφορους οργανισμούς δείχνει ότι η υβριδική εργασία ήρθε για να μείνει.
Στην έρευνα της JLL, ερωτήθηκαν 1.095 ανώτεροι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στον κλάδο των ακινήτων σε χώρες σε όλο τον κόσμο, από το Ηνωμένο Βασίλειο έως το Χονγκ Κονγκ και την Αυστραλία έως τη Βραζιλία. Τα ευρήματά της δίνουν μια συναρπαστική εικόνα για την κατάσταση της υβριδικής εργασίας τα επόμενα δύο χρόνια, με το 53% των ερωτηθέντων να σκοπεύουν να καταστήσουν την υβριδική εργασία μόνιμα διαθέσιμη σε όλους τους εργαζόμενους έως το 2025.
Οι εργαζόμενοι θέλουν ευελιξία και οι προνοητικοί εργοδότες το αντιλαμβάνονται αυτό. Πράγματι, το 77% των ερωτηθέντων στην έρευνα της JLL συμφωνούν ότι η προσφορά υβριδικής εργασίας θα είναι ζωτικής σημασίας για την προσέλκυση και τη διατήρηση ταλέντων, ενώ το ίδιο ποσοστό προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι θα θέτουν επί τάπητος το ζήτημα για αλλαγή του εργασιακού μοντέλου μέχρι το 2025. Αυτό ταυτίζεται με τα ευρήματα έρευνας της IWG, ιδίως ότι το 77% των εργαζομένων δηλώνουν ότι μια βάση πιο κοντά στο σπίτι αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα το οποίο θα λαμβάνουν υπόψη τους στην αναζήτηση εργασίας στο μέλλον.
Η έρευνα της JLL είναι μόνο η πιο πρόσφατη που ανέδειξε το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι είναι πιο ευτυχισμένοι με το υβριδικό μοντέλο εργασίας. Πέρυσι, η μελέτη της PwC για την απομακρυσμένη εργασία διαπίστωσε ότι το 87% των εργαζομένων προτιμούν αυτόν τον τρόπο εργασίας. Στην έρευνα της IWG, περίπου οι μισοί από όλους τους εργαζόμενους προχώρησαν ακόμη περισσότερο, λέγοντας ότι θα αναζητούσαν άλλη δουλειά αν τους ζητούσαν να επιστρέψουν στο γραφείο πέντε ημέρες την εβδομάδα.
Εργασιακά «hot spots» στα περίχωρα
Ένα πράγμα που είναι σαφές από την έρευνα της JLL είναι ότι τα κριτήρια ESG θα αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα, με το 74% να δηλώνει ότι είναι πιθανό να πληρώσει premium για φιλικούς προς το περιβάλλον χώρους γραφείων και το 56% να το πραγματοποιεί μέχρι το 2025. Δεν είναι περίεργο, δεδομένου ότι η βιωσιμότητα έχει καταστεί ζωτικής σημασίας για την αξιοπιστία των επιχειρήσεων.
Μέρος του να είναι κανείς πιο βιώσιμος είναι, φυσικά, η μείωση των χρόνων μετακίνησης, και αυτό σημαίνει ότι οι χώροι γραφείων πρέπει να βρίσκονται πιο κοντά στα σπίτια των εργαζομένων. Oι χώροι εργασίας της IWG εκτός των κέντρων των πόλεων, αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με τις περιοχές στα περίχωρα να αναδεικνύονται σε εργασιακά «hot spots». Τα τελευταία δύο χρόνια, σχεδόν όλα τα νέα κέντρα IWG άνοιξαν σε μη αστικά περιβάλλοντα και περιοχές μακριά από τις μεγάλες αστικές περιοχές.
Για τους μεσίτες, τους ιδιοκτήτες και τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων για τα ακίνητα, το συμπέρασμα είναι σαφές: το να σκέφτεσαι τι είναι καλό για τον πλανήτη δεν είναι μόνο καλό για τον πλανήτη. Το να γίνεις «πράσινος» πηγαίνει χέρι-χέρι με το υβριδικό, δεδομένων των μειωμένων χρόνων μετακίνησης και των λιγότερων γενικών εξόδων που ήδη συνδέονται με τους ευέλικτους χώρους γραφείων που βρίσκονται στις κοινότητες των εργαζομένων. Αυτό συνάδει με τα ευρήματα μιας έρευνας της IWG για το 2020, στην οποία το 92% των ερωτηθέντων επιθυμεί έναν πιο πράσινο, πιο βιώσιμο τρόπο εργασίας με μειωμένη ανάγκη για περιττές μετακινήσεις.
Η συνεργασία είναι το ζητούμενο
Η συνεργασία αποτελεί ένα από τα βασικότερα ευρήματα που επισημάνθηκαν στην έρευνα της JLL. Οι χώροι εργασίας του μέλλοντος δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη συνεργασία, με τους αποκλειστικούς χώρους γραφείων να αποτελούν παρελθόν υπέρ των ανοικτών περιβαλλόντων εργασίας για το 73% των ερωτηθέντων.
Με τους εργαζόμενους να βρίσκονται λιγότερο στο γραφείο στο πλαίσιο ενός υβριδικού μοντέλου εργασίας, οι φορές που πηγαίνουν σε έναν κοινόχρηστο χώρο εργασίας φαίνονται πλέον διαφορετικές, με μεγαλύτερη έμφαση στην ομαδική εργασία που μπορεί να αισθάνονται ότι λείπει όταν εργάζονται από το σπίτι.
Γ. Γκάνος (ALPHA BANK): «Η ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων δημιουργεί για τις τράπεζες ευκαιρίες εισοδήματος αλλά και ενίσχυσης ισολογισμών»
Την οπτική του σχετικά με τις τάσεις και τις ευκαιρίες που παρουσιάζει η αγορά ακινήτων για τις τράπεζεςπαρουσίασε ο Γενικός Διευθυντής της Alpha Real Estate Management and Investments ΓιάννηςΓκάνος, από το βήμα του Fin Forum 2022 που πραγματοποιήθηκε σήμερα υπό την αιγίδα της ΕλληνικήςΈνωσης Τραπεζών, με τίτλο “Transformation, M&A’s and new business opportunities”.
Ο κ. Γκάνος συμμετείχε στη θεματική “Τράπεζες και Real Estate: Από τα στεγαστικά δάνεια στα REO’s και τις νέες επενδύσεις” και μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στον τομέα αξιοποίησης ακινήτων. Αναλύοντας τις τάσεις της κτηματαγοράς, σημείωσε ότι αυτές εμφανίζονται θετικές:
«Η αγορά ακινήτων εισήλθε τα τελευταία χρόνια σε τροχιά ανάπτυξης μετά από μία δεκαετή περίοδοσημαντικής συρρίκνωσης τόσο σε επίπεδο δραστηριότητας όσο και σε επίπεδο τιμών και αξιών. Η ζήτηση, τόσο από Έλληνες όσο και από ξένους επενδυτές και τελικούς χρήστες ενισχύθηκε σημαντικά και η συνολική ρευστότητα στην αγορά βαίνει αυξανόμενη». Ο κ. Γκάνος πρόσθεσε ότι η άνοδος των τιμών και η πτώση των αποδόσεων αποτελούν ενδείξεις ότι η αγορά ακινήτων παραμένει αρκετά ανταγωνιστική, τονίζοντας ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ανόδου, δεδομένης της πιστωτικής επέκτασης, της αύξησης των στεγαστικών δανείων και της ρευστότητας.
Όσον αφορά στις ευκαιρίες που παρουσιάζονται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ο κ. Γκάνος αναφέρθηκε σε 3 άξονες: στην αύξηση του όγκου συναλλαγών ιδιόκτητων ακινήτων (Real Estate Owned – REO), στην εξυγίανση ισολογισμών από τα non-core assets και στις αυξημένες αποδόσεις που μπορούν σήμερα να προκύψουν από την εκμετάλλευση ακινήτων.
Ως προς τις πρωτοβουλίες που οι τράπεζες ενδείκνυται να αναλάβουν αναφορικά με την αξιοποίηση τωνακινήτων, ο κ. Γκάνος αναφέρθηκε στον εξορθολογισμό χαρτοφυλακίων ακινήτων μέσω αύξησης τωνπωλήσεων ιδιόκτητων ακινήτων (REO). Επιπλέον, επεσήμανε την ήδη παρατηρούμενη επιτάχυνσησυναλλαγών πώλησης σημαντικών χαρτοφυλακίων, όπως επιβεβαιώθηκε με αντίστοιχες κινήσεις τηςAlpha Bank.
Σε ερώτημα του συντονιστή του πάνελ, δημοσιογράφου Λεωνίδα Στεργίου σχετικά με τη θεσμική αλλαγή στο leasing που καλύπτει πλέον και την αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα, ο Γενικός Διευθυντής της Alpha Real Estate Management and Investments σημείωσε ότι «οποιοδήποτε χρηματοοικονομικό προϊόν φέρνει επιπλέον ρευστότητα στην αγορά και παρέχει περισσότερες επιλογές είναι πολύ βοηθητικό για τον κλάδο του real estate», τονίζοντας ότι «οι καταναλωτές δείχνουν πλέον διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν κάποιο χρηματοοικονομικό εργαλείο για την αγορά σπιτιού, συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια της κρίσης».
Επίσης, ο κ. Γκάνος αναφέρθηκε και στο Project Skyline της Alpha Bank που «προβλέπει τη δημιουργίαεπενδυτικής πλατφόρμας ακινήτων, με σκοπό την προσέλκυση στρατηγικού εταίρου για την αξιοποίησηεπενδύσεων στην ελληνική αγορά ακινήτων και περιλαμβάνει χαρτοφυλάκιο ακινήτων αξίας άνω των Eυρώ 500 εκατ., στο πλαίσιο της στρατηγικής επιλογής του Ομίλου Alpha Bank για την καλύτερη αξιοποίηση του χαρτοφυλακίου ακινήτων που διαθέτει».
Ελαφρά κάμψη τιμών στην αγορά ακινήτων σε περιοχές της Αττικής – Η εξέλιξη των τιμών ανά περιοχή
Ελαφρά κάμψη σημείωσαν κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου (Οκτώβριος – Νοέμβριος- Δεκέμβριος 2021) οι τιμές που ζητούν οι πωλητές ακινήτων σε σχέση με το πρώτο εννεάμηνο του έτους, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μεγάλης έρευνας του δικτύου της newdeal real estate group στην Αττική, που δείχνει ότι επικρατούν μικτές τάσεις σχετικά με τις τιμές των ακινήτων.
Με θετικό πρόσημο παραμένουν οι «δημοφιλείς» περιοχές που ξεκίνησαν το ράλι αλλά και όσες είχαν μείνει πολύ πίσω. Όπως αναφέρεται στην έρευνα, η διακύμανση είναι διαφορετική από περιοχή σε περιοχή ακόμη και από γειτονιά σε γειτονιά.
Η διόρθωση τιμών προσφέρει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμικούς επενδυτές
Σύμφωνα με τον ιδρυτή της Ακαδημίας newdeal Real Estate και CEO της newdeal Χρήστο Μπλέτα «oι διακυμάνσεις τιμών είναι κάτι φυσιολογικό σε μια υγιή αγορά, διότι δείχνει ότι λειτουργεί η προσφορά και η ζήτηση. Η διόρθωση τιμών προσφέρει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμικούς επενδυτές γιατί σημαίνει ότι αποτρέπεται ο κίνδυνος της φούσκας».
Μετά από ένα τριετές ράλι ανόδου, τα πρώτα κρούσματα της πτώσης τιμών συμπίπτουν με την εμφάνιση της παραλλαγής Όμικρον. «Πρόκειται για μια χρονική σύμπτωση. Είναι φυσικό κάποιος να το σκεφτεί. Η οικονομική ζωή -έστω και με πολλά εμπόδια- συνεχίζεται και φυσικά επηρεάζεται από την πανδημία. Το παράξενο, όμως, ήταν ότι κατά την διάρκεια της πανδημίας αυξήθηκαν πανευρωπαϊκά οι τιμές των ακινήτων», προσθέτει. ο κ. Μπλέτας.
Το ερώτημα που βρίσκεται πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού ενός επενδυτή είναι εάν η αγορά δείχνει με αυτά τα σημάδια ότι μπορεί να ξαναγυρίσει στις εποχές της χαμηλής ζήτησης και της κατακόρυφης πτώσης. «Στον ορίζοντα κάτι τέτοιο δεν είναι ορατό. Η Αθήνα παρότι δεν έχει πολλούς ξένους επενδυτές, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ωστόσο, πέρυσι, ξένοι επαγγελματίες την κατέτασσαν ως μία από τις κορυφαίες επιλογές για επενδύσεις στο real estate λόγω των τιμών και της απόδοσης των ενοικίων. Αυτό το διεθνές επενδυτικό προφίλ της πρωτεύουσας πήρε αρκετό χρόνο να χτιστεί και είναι δύσκολο να γκρεμιστεί συντόμως».
Ειδικότερα σύμφωνα με την έρευνα της newdeal real estate group οι μεγαλύτερες μειώσεις τιμών σημειώθηκαν στις περιοχές: Παλλήνη -11,7%, Νέα Μάκρη -9,8%, Αθήνα (Ψυρρή) -9,6%, Σχινιάς -8,9%, Άλιμος (Τράχωνες) -6,7%, Παλαιά Φώκαια -6,6%, Πειραιάς (Ζωοδόχος Πηγή) -6,5 %, Ροδόπολη -5,8%, Αγία Παρασκευή (Ηπείρου) -5,48 %, Αίγινα -5,48%, Αθήνα (Άνω Κυψέλη-Ελικώνος) -5,37%, Άνω Λιόσια (Δροσούπολη) -5,19%, Πικέρμι -5%, Αργυρούπολη (Νέα Αλεξάνδρεια) -5%, Μεταμόρφωση (Καναπίτσα) -4,9%, Αθήνα (Γηροκομείο) -4,5%, Αθήνα (Νοσοκομείο Παίδων) -4,5%, Βουλιαγμένη -4,5%, Καισαριανή (Ανάληψη) -4,1%, Βύρωνας (Νέα Ελβετία) -4,1%, Περιστέρι (Νέα Σεπόλια) -4%, Ηλιούπολη (Αγία Μαρίνα) -3,9%, Γλυφάδα (Γκολφ) -3,9%, Χολαργός (Άνω Χολαργός) -3,8%, Ίλιον (Πολυτέκνων) -3,7%, Περιστέρι (Κηπούπολη) -3,7%, Αθήνα (Νέα Φιλοθέη) -3,7%, Νίκαια (Κατράκειο Θέατρο – Άλσος Δεξαμενής) -3,6%, Νίκαια (Άνω Νεάπολη) -3,5%, Πετρούπολη -3,5%, Υμηττός -3,4%, Αθήνα (Γκράβα) -3,3%, Άνω Λιόσια (Άγιος Ιωάννης Θεολόγος) -3,3%.
Στον αντίποδα αυξήσεις άνω του 6% σημειώθηκαν στις περιοχές: Βάρη 6,1%, Άγιος Δημήτριος Αττικής (Ασύρματος) 6,3%, Καλλιθέα (Ευαγγελίστρια) 6,3%, Περιστέρι (Νέα Κολοκυνθού) 6,3%, Αθήνα (Γούβα) 6,3%, Βούλα (Δικηγορικά) 6,4%, Γλυκά Νερά (Πλαγιά Υμηττού) 6,4%, Χαλάνδρι (Κάτω Χαλάνδρι), 6,5%, Αιγάλεω (Ιεράπολη) 6,6%, Παλαιό Φάληρο (Τροκαντερό), 6,7%, Νέα Ερυθραία (Κέντρο) 6,8%, Γέρακας (Κέντρο) 6,9%, Κηφισιά (Πολιτεία), 6,9%, Περιστέρι (Μπουρνάζι) 7%, Αθήνα (Ομόνοια) 7%, Βύρωνας (Ανάληψη), 7%, Αθήνα (Παναθηναϊκό Στάδιο) 7,1%, Κερατσίνι (Τουρκοβούνια) 7,1%, Κηφισιά (Νέα Κηφισιά) 7,1%, Χολαργός (Πλατεία Δημοκρατίας) 7,2%, Άνοιξη 7,3%, Ταύρος Αττικής (Κέντρο) 7,4%, Καισαριανή (‘Αγιος Νικόλαος), 7,5%, Μαρούσι (Αμαλίειο Ορφανοτροφείο) 7,6%, Χαλάνδρι (Πολύδροσο) 7,8%, Παλαιό Φάληρο (Μπάτης) 7,8%, Κηφισιά (Αγία Κυριακή) 7,9%, Αθήνα (Άγιος Σώστης) 8%, Αθήνα (Νέα Κυψέλη) 8,1%, Βύρωνας (Καρέας) 8,4%, Βριλήσσια (Άνω Βριλήσσια) 8,6%, Νίκαια (Νεάπολη) 9%, Γαλάτσι (Καραγιαννέικα) 9,5% Αθήνα (Λόφος Ακρόπολης) 9,5%. Χαλάνδρι (Πάτημα) 9,6%, Κηφισιά (Προφήτης Ηλίας) 10%, Βύρωνας (Ζωοδόχος Πηγή) 10,1%,Αθήνα (Ζάππειο) 10,9%, Αθήνα (Ιλίσια) 11%, Νέα Ιωνία (Σαφράμπολη) 11,5%, Πειραιάς (Κεντρικός Λιμένας) 11,6%, Αθήνα (Θησείο) 11,9% Καλλιθέα (Κέντρο) 12,2%, Γέρακας (Μπαλάνα) 12,3% , Άλιμος (Άνω Καλαμάκι) 12,3%, Αγία Βαρβάρα (Κέντρο 13,5%, Εκάλη 14,1%, Καλλιθέα (Σταθμός ΗΣΑΠ Ταύρου) 15%, Χαλάνδρι (Άνω Πάτημα), 18,2%, Νέα Ερυθραία (Εθνικιστών και Αναπήρων Πολέμου) 18,7%, Μεταμόρφωση (Παλιές Κουκουβάουνες) 20,8%, Αγία Παρασκευή (Σταυρός) 23,7%,Η μεθοδολογία της έρευνας βασίστηκε σε προτεινόμενες τιμές ιδιοκτητών του πρώτου εννεάμηνου και του τελευταίου τριμήνου του περασμένου έτους, όπως είναι στην βάση δεδομένων του δικτύου της newdeal real estate group.
Συμπεριλαμβάνονται όλα τα είδη και χαρακτηριστικά οικιστικών ακινήτων καθώς και χρόνου κατασκευής. Η έρευνα έχει σκοπό να αποτυπώσει την τάση της αγοράς ανά περιοχή στην Αττική. Κάθε ακίνητο έχει μοναδικά χαρακτηριστικά και η τιμή εκτίμησής του γίνεται με τα ανάλογα πρωτόκολλα.
DBRS: Ανθεκτική η αγορά ακινήτων στην Ελλάδα – Οι προοπτικές συνδέονται με την οικονομία
Η αγορά κατοικιών στην Ελλάδα εμφάνισε ανθεκτικότητα το 2020, παρά την αρνητική συνολικά οικονομική επίπτωση της πανδημίας.
Όπως σχολιάζει η DBRS σε ανάλυσή της, μετά από τη σωρευτική αύξηση 9,2% την περίοδο 2018-2019, η αύξηση των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε το 2020 εξαιτίας των περιορισμών των ταξιδιών και άλλων μέτρων για τον κορωνοϊό, αλλά οι επιδόσεις των τιμών παρέμειναν θετικές, στο 4,6%.
Παρά την εκ νέου επιβολή περιοριστικών μέτρων στο α΄ τρίμηνο του 2021, τα προκαταρκτικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι τιμές κατοικιών συνέχισαν να αυξάνονται με ρυθμό 3,3% ετησίως.
Η ελληνική αγορά real estate εξαρτάται σε μεγάλο βααθμό από τις ξένες επενδύσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πιο μεγάλες αυξήσεις των τιμών στην Αθήνα και σε άλλους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.
Αντιθέτως, τιμές και συναλλαγές σε άλλες περιοχές της Ελλάδος με πιο περιορισμένο επενδυτικό ενδιαφέρον, αν και πιθανότατα ωφελήθηκαν από ις επιπτώσεις, είναι ακόμη σε χαμηλά επίπεδα.
Μακροπρόθεσμα, όπως εκτιμά η DBRS, η εξέλιξη της αγοράς ακινήτων συνολικά θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Ελλάδας να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να προωθήσει πολιτικές για την στήριξη της αύξησης των πραγματικών εισοδημάτων, διατηρώντας παράλληλα ένα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.
Όπως σχολιάζει η Σπυριδούλα Τζούμα, assistant vice president στην Global Sovereign Ratings Group, «οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για την αγορά συνολικά θα εξαρτηθούν από την ικανότητα της Ελλάδας να ανακάμψει από την κρίση του κορωνοϊού, και να διατηρήσει ένα σταθερό μακροοικονομικό και πολιτικό περιβάλλον.
Η ξένη ζήτηση πιθανότατα θα συνεχίσει να αποτελεί τον βασικό μοχλό της αγοράς ακινήτων, ενώ η αναζωογόνηση της εγχώριας αγοράς θα καθοριστεί από την ικανότητα της Ελλάδος να πετύχει βιώσιμη ανάπτυξη η οποία θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα αυξήσει τα εισοδήματα».
Επιπτώσεις της πανδημίας στην αγορά ακινήτων
Έναν κύκλο διαδικτυακών συναντήσεων με σημαντικούς φορείς του κλάδου των ακινήτων και θέμα τις πολλαπλές επιπτώσεις της πανδημίας στην συγκεκριμένη αγορά -και όχι μόνο- ξεκίνησε η Prodexpo.
Στο πρώτο μέρος αυτών των συναντήσεων, με τίτλο «Αγορά ακινήτων και Covid-19: Αντιμέτωποι με την αβεβαιότητα», ο υφυπουργός Δημοσιονομικής Πολιτικής Θεόδωρος Σκυλακάκης, όπως αναφέρεται σε απολογιστική ανακοίνωση των διοργανωτών- έκανε λόγο για «άνοιγμα» της αγοράς και της οικονομίας ήδη από τις αρχές Μαΐου, τονίζοντας ότι, από πλευράς επενδυτικών δραστηριοτήτων, θα είναι όλα εφικτά τους επόμενους μήνες, καθώς υπάρχει μεγάλη προσπάθεια μείωσης των γραφειοκρατικών εμποδίων.
Την ίδια στιγμή, είπε ότι δεν θα παραταθεί περαιτέρω το μέτρο της μείωσης των ενοικίων, προσθέτοντας ότι το Υπουργείο εξετάζει μέτρα ελάφρυνσης των ιδιοκτητών των οποίων τα μισθώματα μειώθηκαν από τις κυβερνητικές παρεμβάσεις. Σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της Golden Visa που είχε διακοπεί τις τελευταίες εβδομάδες, αποκάλυψε -όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση των διοργανωτών-ότι από αύριο, Μεγάλη Τετάρτη, «ξεπαγώνει» η διαδικασία, που θα διεξάγεται και μέσω πληρεξουσίων.
Σύμφωνα με τον κ. Σκυλακάκη, «η αγορά ακινήτων στην Ελλάδα παραμένει ενδιαφέρουσα και με μεγάλες δυνατότητες», τη χαρακτήρισε δε ‘’επενδυτική ευκαιρία» σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Πρόσθεσε, δε, ότι είναι αισιόδοξος για τα τουριστικά ακίνητα και γενικά για τον τουρισμό, καθώς θεωρεί ότι θα υπάρξει υπερσυγκέντρωση επενδυτών και επισκεπτών την ερχόμενη σεζόν, αναπληρώνοντας με αυτό τον τρόπο τις όποιες φετινές απώλειες.
Απαντώντας καταρχάς στην ερώτηση «πόσο έχει επηρεάσει ο κορονοϊος τον κλάδο των ακινήτων» o Πάνος Χαραλαμπόπουλος, Πιστοποιημένος Εκτιμητής -MRICS, υποστήριξε ότι υπάρχει καθεστώς αβεβαιότητας, με πλήρη παύση στις αγοραπωλησίες ακινήτων, χαρακτηρίζοντας αυτή την περίοδο ως«αχαρτογράφητη περιοχή» για τους εμπλεκόμενους.
Για τον εκτιμητή, η επαναφορά στην κανονικότητα στον κλάδο των ακινήτων στην Ελλάδα θα χρειαστεί μέχρι και 9 μήνες, με την πρόοδο να μην αφορά μάλιστα και όλες τις κατηγορίες τους, ενώ υπάρχουν και θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και τους επόμενους μήνες πιέσεις για μειώσεις των τιμών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η κίνηση στην αγορά ακινήτων έχει μειωθεί κατά 40% σε Ιταλία, Αγγλία και Αμερική, ωστόσο φαίνεται ότι μετά το πρώτο σοκ σταδιακά επανέρχεται. Παράλληλα, στις ίδιες χώρες, η ελάττωση του ενδιαφέροντος κυμαίνεται στο 30%, ενώ υπάρχει πτώση 50-70% στις αγγελίες ακινήτων για διαθέσιμα ακίνητα.
Από την πλευρά της, η Θεοδώρα Δήμα, Πρόεδρος του Συλλόγου Οικονομίας Διαμοιρασμού εκτίμησε ότι σε αυτή τη φάση οι ιδιοκτήτες που δραστηριοποιούνται με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς διαπιστώνεται πλήρης παύση εργασιών λόγω της διακοπής των πτήσεων από το εξωτερικό, αλλά και των εσωτερικών μετακινήσεων, ενώ δεν υπάρχει καλή εικόνα και αισιοδοξία για το καλοκαίρι του 2020. Σύμφωνα, δε, με την κα Δήμα, οι ιδιοκτήτες οικημάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης δεν θα κατευθυνθούν μαζικά στη μακροχρόνια μίσθωση, όπως πολλοί πιστεύουν, καθώς έχουν προβεί σε επενδύσεις που απευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στους επισκέπτες βραχείας διαμονής και όχι σε ενοικιαστές με ορίζοντα πολλών ετών.
Σχολιάζοντας την παρούσα κατάσταση στον κλάδο των ακινήτων, ο Στράτος Ι. Παραδιάς, Πρόεδρος, ΠΟΜΙΔΑ -UIPI τόνισε ότι στη δεδομένη χρονική συγκυρία οι επιδράσεις του κορωνοϊού είναι δραματικές στην ιδιοκτησία, επεσήμανε όμως ότι δεν θεωρεί ότι θα είναι μακροπρόθεσμες και εξέφρασε την αισιοδοξία του για γρήγορη επαναφορά της αγοράς στην κανονικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, έθεσε το θέμα της διόρθωσης της φορολογίας των ακινήτων ως ένα μέτρο που θα τονώσει τον κλάδο των ακινήτων, ενώ διατύπωσε ότι είναι οξύμωρο να επεκτείνονται συνεχώς οι κατηγορίες πολιτών που δικαιούνται μειώσεις στα ενοίκιά τους, χωρίς αντίστοιχα να επωφελούνται άμεσα από αυτές οι ιδιοκτήτες, πέρα από κάποιες φορολογικές ελαφρύνσεις. Κλείνοντας ο κ. Παραδιάς πρόσθεσε ότι η κρίση τουλάχιστον μάς έκανε να εκτιμήσουμε αγαθά που ως τώρα θεωρούσαμε δεδομένα, όπως είναι η υγεία, η οικογένεια, αλλά και η ελευθερία γενικότερα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ