Η έκδοση μιας ως άρτιας προς τους δικανικούς της συλλογισμούς απόφασης σε ένα τροχαίο ατύχημα δεν είναι απλή υπόθεση.
*Άρθρο του Αγαμέμνονα Τάτση, δικηγόρου, στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ» για τον ρόλο της σωστής πραγματογνωμοσύνης και του εξονυχιστικού ελέγχου όλων των στοιχείων σε ένα τροχαίο
Ακόμα και σε ατυχήματα που με την πρώτη ματιά είναι εμφανής η υπαιτιότητα κάποιου εκ των εμπλεκομένων μερών, η ανάδειξη ενός κρίσιμου στοιχείου μπορεί να μεταβάλει άρδην την εκτίμηση που αρχικά είχε σχηματισθεί. Μία χαραγή στο οδόστρωμα, μία αφανής βλάβη ενός εμπλεκόμενου οχήματος, μία λάθος αποτύπωση ιχνών πέδησης, μπορεί να οδηγήσουν σε εντελώς λάθος συμπεράσματα.
Πριν κάποια χρόνια, είχα εμπλακεί σε ένα θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα. Όντας σταματημένος σε φανάρι, προσέκρουσε το πίσω μέρος του αυτοκινήτου μου, μία μοτοσικλέτα, η οποία προηγουμένως πριν από 30 μέτρα, είχε χτυπήσει στη διαχωριστική νησίδα, ο αναβάτης της έπεσε εκεί και στη συνέχεια η μοτοσικλέτα ανεξέλεγκτα σύρθηκε στο οδόστρωμα και σταμάτησε το όχημά μου. Ο αναβάτης της, ο οποίος δυστυχώς σκοτώθηκε, ανευρέθη υπό την επήρεια αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών. Παρά το προφανές της υποθέσεως, ζήτησα από την ασφαλιστική μου εταιρεία να ορίσει πραγματογνώμονα, διότι δεν ήθελα να έχω το στίγμα ότι έστω κι από αμέλεια συμμετείχα στην απώλεια ενός ανθρώπου. Η ασφαλιστική εταιρεία αδιαφόρησε. Η Τροχαία διόρισε έναν πραγματογνώμονα, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι τα δύο οχήματα ήρθαν σε παράλληλη επαφή, η δε μοτοσικλέτα 1.100 κ.εκ., εγκλωβίστηκε στο κάτω μέρος του οχήματος, με αποτέλεσμα εγώ δήθεν να την σύρω για 40 μέτρα στην άνοδο της οδού Πειραιώς! Ο Εισαγγελέας προφανώς δεν πείστηκε, και έθεσε την υπόθεση στο αρχείο. Εντούτοις, στο αστικό δικαστήριο, στο οποίο δε συμμετείχα εγώ ως διάδικος, η ασφαλιστική εταιρεία «κατάφερε» να χάσει την δίκη, με αποτέλεσμα να πληρώσει μία ασύλληπτη αποζημίωση. Δεν είχε φροντίσει παρά τις συστάσεις μου, να διενεργήσει μία πλήρη πραγματογνωμοσύνη.
Στην πρόσφατη υπόθεση που είδε το φως δημοσιότητας, σχετικά με το τροχαίο ατύχημα του παρουσιαστή Κ. Αγγελίδη, η οποία αφορούσε σε πρόσκρουση μοτοσικλέτας στο πίσω μέρος του λεωφορείου, με τη συνδυαστική χρήση: του δορυφορικού στίγματος του λεωφορείου, των ιχνών επί της οδού που προέκυψαν από το σκαρίφημα της τροχαίας και της πραγματογνωμοσύνης που διενεργήθηκε, αποδείχτηκε ότι το λεωφορείο επιχείρησε αντικανονικό ελιγμό επιχειρώντας από τη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας στην οποία εκινείτο, να εισέλθει στην αριστερή.
Αναφέρω αυτές τις περιπτώσεις, προκειμένου να υπογραμμίσω τη σημασία που έχει για την ορθή αξιολόγηση των στοιχείων ενός τροχαίου, η εμπεριστατωμένη τεχνική αξιολόγησή τους από ανθρώπους μεεξειδικευμένη γνώση και κυρίως θέληση να αποδώσουν την πραγματικότητα. Με το πέρασμα του χρόνου αναπτύχθηκαν μία σειρά υπολογιστικών συστημάτων που υποβοηθούν αυτό τώρα. Πλέον υπάρχουν σύγχρονα προγράμματα προσομοίωσης ατυχήματος, στα οποία δεν γίνεται μία απλή γραφιστική απεικόνιση του συμβάντος, αλλά μία προσπάθεια πιστής αποτύπωσής του, η οποία λαμβάνει υπόψη της τους κανόνες της φυσικής που εφαρμόζονται στην περίπτωση, αλλά και τα γεωφυσικά στοιχεία. Πιο συγκεκριμένα, εισάγονται καταρχήν στο υπολογιστικό σύστημα τα στοιχεία του τόπου του ατυχήματος που έχουν ληφθεί από δορυφορικά γεωδαιτικά συστήματα πληροφοριών, ή από drone ή από σύστημα αποτύπωσης χώρου μέσω laser (εικ.1), έτσι ώστε να μπορούν να ληφθούν υπόψη διάφορες παράμετροι που επηρεάζουν την εξέλιξη που ατυχήματος, όπως κλίση, μήκος και πλάτος οδού, υψόμετρο της περιοχής, κατάσταση και φύση του οδοστρώματος κ.ά. Στη συνέχεια εισάγονται τα στοιχεία που αφορούν στα εμπλεκόμενα οχήματα όπως μήκος, βάρος κ.λπ. Τέλος, εισάγονται τα στοιχεία που προκύπτουν από την αποτύπωση που συνήθως κάνει η κρατική αρχή στον τόπο του συμβάντος, όπως ίχνη πέδησης, ίχνη συρσίματος, θέση θραυσμάτων στην οδό κ.λπ. Με όλα αυτά τα στοιχεία αποτυπώνεται στη συνέχεια η «σκηνή» του συμβάντος και επιβεβαιώνονται ή εξάγονται παραδοχές, σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος, όπως λ.χ. η ταχύτητα των οχημάτων ή η θέση τους στην οδό (εικ.2). Αναπαρίσταται έτσι με βάση όλα αυτά τα στοιχεία, κατά τρόπο δυναμικό και όχι στατικό, η κίνηση των οχημάτων, από την αρχική τους θέση, έως τη σύγκρουση και την τελική κατάληξή τους.
Στο εξωτερικό, τα αστυνομικά όργανα είναι εφοδιασμένα με τέτοια σύγχρονα συστήματα που ουσιαστικά «σκανάρουν» το σημείο του ατυχήματος, παρέχοντας τη δυνατότητα στο δικαστήριο και στους διαδίκους να εκτιμήσουν κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο τα ουσιώδη στοιχεία της περίπτωσης. Στη χώρα μας, αντίθετα, παρατηρούμε ακόμη σε δικογραφίες, να προσδιορίζεται η ταχύτητα ενός εμπλεκόμενου οχήματος σε σχέση με το ίχνος πέδησής του, με βάση έναν μαθηματικό τύπο της δεκαετίας του 1970! Βλέπουμε, λοιπόν, ότι εισερχόμεθα σε ένα νέο κόσμο τεχνικής ανάλυσης των τροχαίων ατυχημάτων. Ένας τομέας πρακτικής εφαρμογής πολλών επιστημών, με σύνθετα και πολυπαραμετρικά στοιχεία, στον οποίο η εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και ανάλυσης θα δώσει στο μέλλον εντυπωσιακά αποτελέσματα. Παρά την αλματώδη εξέλιξη των συστημάτων αυτών, η κριτική και συνδυαστική σκέψη του ανθρώπου που αναλύει ένα συμβάν, θα αποτελεί για πολύ καιρό ακόμα αναγκαία προϋπόθεση για την ορθή αποτύπωση ενός ατυχήματος.
Από την έντυπη έκδοση της ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ